О́rkendeýi baıaýlaǵan óńir

Sonyń ishinde jalpy óńir ekono­mı­kasynyń draıveri bolyp taby­latyn aýyl sharýashylyǵy salasynda bıylǵy toǵyz aıda 685,8 mlrd teń­geniń ónimi shyǵarylyp, byltyrǵy sáı­kes merzimmen salystyrǵanda 15,9%-ǵa kemip ketken. Árıne, bıyl jalpy respýblıka boıynsha da 9 aıdaǵy ónim kólemi byltyrǵymen salystyrǵanda tómendegen. Alaıda tómendeýdiń ortasha kórsetkishi res­pýblıka boıynsha 9,9% bolsa bizde odan sál de bolsa joǵarylaý.

Bıylǵy aýa raıynyń qolaısyz­dy­ǵy aýyl sharýashylyǵyn barynsha ty­ǵyryqqa tirep baqty. Dıqandar mań­daı terin tamshylatyp ekken óni­min ýaqytynda jınaı almaı, ta­myz­dyń aıaǵynda toqtaýsyz quıǵan jań­byrdyń astynda qaldyrýǵa májbúr boldy. Destede jatqan egin kóktep ketken jaǵdaılar da az bolǵan joq. Tanaptarǵa kombaındar kire almaı, jer kebý úshin birneshe kún qatarynan kúnniń ashyqtyǵyn kútip turyp qal­dy. Alaıda ashyq bolǵan eki kún úshin­shi kúni nóser jaýynǵa ulasyp otyrdy. Mundaı jaǵdaıda mol ónimge qol jetkizý qıyndaý, árıne. «Jy­ǵyl­ǵan­ǵa judyryq» degendeı dál oraq bastalǵan kezde oblystyń isker ákimin aýystyryp jiberip, onyń orny 19 kún boıy bos turǵany da bul iske janama bolsa da kesirin tıgizip ketkenin jasyrýǵa kelmes...

Mine, osyndaı tikeleı jáne janama kesirlerdiń sebebinen egis ónimderi byltyrǵymen salystyrǵanda 21,2%-ǵa qul­dyrady. Sóıtip, byltyrǵy qańtar-qyrkúıek aralyǵynda 735,8 mlrd teńgeniń ónimi alynsa, bıylǵy meje 440 mlrd teńgeden ári aspady. Aýyl ­sharýashylyǵynda kóńil kón­shitetin jalǵyz kórsetkish mal sharýa­shy­lyǵynda ǵana bolyp tur. Onyń kólemi 242,7 mlrd teńgege jetip, byltyrǵydan 2,8%-ǵa asty.

Al oblys boıynsha jalǵyz juban­tar­lyq jaǵdaı ónerkásip salasynda ǵana turaqty ósim kórsetti. Bıylǵy 9 aıda 457,6 mlrd teńgeniń ónimi óndi­rilip, byltyrǵy jyldyń sáıkes merzimimen salystyrǵanda 12,5 pa­ıyzǵa ósken. Onyń ishinde óńdeý kásip­oryndaryndaǵy ósim – 12%, taý-ken óndirisindegi ósim – 12,1%, elektr ener­gııasynyń ósimi 20,8%-ǵa artqan.

Inflıasııa ósimimen oblys ekonomıkasyna bıylǵy 9 aıda quıylǵan ınvestısııa kólemi byltyrǵy jylmen salystyrǵanda 16,1 paıyzǵa artyp, 296,2 mlrd teńgege jetken. Qu­rylys qarqyny da byltyrǵymen salys­tyrǵanda artyp, 102 mlrd teń­gege jetip otyr. О́sim – 22,2 paıyz. Sonyń ishinde qurylys-mon­taj­daý jumystarynyń artýy nátı­je­sin­de­gi ósim – 23,4%, kúrdeli jóndeý ju­mys­ta­rynyń artýyndaǵy ósim – 1,5 ese.

Byltyrǵy toǵyz aımen salys­tyr­ǵanda bıyl paıdalanýǵa beril­gen turǵyn-úı qory kólemi de artyp otyr. Bıyl onyń jalpy kólemi 137,6 myń sharshy metr bolyp, byltyrǵydan 112,4%-ǵa ósken.

Bıyl oblys boıynsha 22 myńnan asa adam jumysqa ornalastyrylǵan, alaıda bul – jospardyń 90,7%-y ǵana. Aıta ketetin jáne bir jaıt, 9 aıdaǵy ınflıasııa kólemi 7,7% bolyp, respýblıkalyq ortasha kórsetkishten 0,7 paıyzǵa asyp ketti. Sonyń ishinde azyq-túlik taýarlarynyń baǵasy 7,4% boldy, al respýblıkalyq ortasha kórsetkish 6,2% bolatyn.

Qorytyndylaı kelgende aıtpa­ǵymyz, oblys deńgeıinde negizgi kór­setkishter boıynsha oń nátıje baı­qalǵanmen, aýdandar kesindisinde bir­neshe kórsetkishke qol jetkizbe­gen aýdandar bar. Eń kóp teris nátı­je kór­setken – Aqqaıyń aýdany 4 kór­setkish (aýylsharýashylyq, ın­ves­­­tısııa, qurylys, turǵyn úı en­gizý), Aıyrtaý aýdany – 3 kór­set­kish (aýylshar­ýashylyq, óner­ká­sip, qurylys), Jambyl aýdany – 3 kór­set­kish (aýylsharýashylyq, óner­ká­sip, qurylys), Mamlıýt aýdany – 3 kórsetkish (aýylsharýashylyq, óner­kásip, turǵyn úı engizý), Ýálıhan aýdany – 3 kórsetkish boıynsha (aýyl­shar­ýa­shylyq, bólshek saýda, turǵyn úı engizý) artta keledi.

Soltústik Qazaqstan oblysy