Zardaby aýyr apat

Jaýapsyz ınvestor

Kostenko shahtasyndaǵy jarylys tol­qy­ny 2 shaqyrymǵa deıin jetken. Kásibı áske­rı­lendirilgen apattyq-qutqarý qyzmetteriniń respýblıkalyq ortalyq shtaby Qaraǵandy fılıa­ly dırekto­rynyń orynbasary Gen­nadıı Sılınskııdiń aıtýynsha, shahtada tekserý jumystary 9 qazannan 30 qazanǵa deıin júrgizilýge tıis edi. Alaıda aldyńǵy tekseris kezinde talapty buzýdyń 200-den asa faktisi anyqtalǵan. Iаǵnı gaz mólsherin baqylaýdyń sapasyzdyǵy jó­ninde. О́rt­­tiń negizgi shyǵý sebebi de metan gazynyń jary­lýy­nan bolyp otyr. Bul rette tıisti baqy­laý bol­maǵandyqtan osyndaı orasan apat­qa jol berildi. Áı, biraq jaýapsyzdyq «Arse­lor­dyń» negizgi mindetine aınalǵaly qashan?

Apat kezinde jer astynda 252 kenshi bolǵan. 206 adam jer betine shyǵarylyp, jer astynda 46 shahter qalyp qoıǵan. Áli de qutqarý jumystary kúsheıtilgen rejimde júrip jatyr.

Tabylmaı jatqan kenshi­lerdiń jaqyndary izdeý ju­mystarynyń uzaqqa sozyl­ǵanyn aıtyp shyr-pyr. Buǵan oblystyq tótenshe jaǵdaılar departamentiniń bastyǵy Murat Qat­panov qutqarý jumystaryna elektr qýatynyń zaqymdanýy men taý-ken ýchaskeleriniń óte uzyndyǵy, kóptegen mehanızm men quraldyń qıraýy, keıbir ýchaskelerdi sý basqandyǵy qıyndyq týǵyzdy deıdi. Iz­destirý-qutqarý jumys­ta­ryna barlyǵy «Kásibı ás­kerı­lendirilgen avarııalyq-qut­q­arý qyzmetteriniń respýb­lı­kalyq ortalyq shtaby» JShS Qaraǵandy fılıalynyń 55 taý-ken qutqarýshysy jáne 15 tehnıkasy jumyldyryldy.

Qaraǵandyda jumysshy qazasy kóp

Nesin jasyramyz, keıingi 20 jylda jumysshylardyń qa­zasy boıynsha Qaraǵandy kósh basynda tur. 2000-2012 jyldary óńirimizde jyl sa­ıy­n ondaǵan adam opat bol­ǵan. Al byltyr óndiris or­nyn­da zardap shekken­der sany 460-qa jetken. Olar­dyń edáýir bóliginiń jasy – 30-45-terde.

Munyń ishinde eń iri apattar taǵy da «Arselorǵa» qa­rasty shahtalarda bolǵan. Máselen, 1995 jyldyń qarasha aıynda Lenın atyndaǵy kenish­te metan jarylyp, 13 kenshi jan tapsyrdy. Al 2004 jyly «Shahtınskide» 23 jumysshy opat bolǵan edi. 2006 jyly Le­nın atyndaǵy kenishte eń úlken apat tirkelgen-tin. Saldarynan 43 adam kóz jumdy. О́kinishke qaraı, Kostenkodaǵy apattan 45 kenshi kóz jumdy.

Esterińizde bolsa, tamyz aıynda ǵana «Qazaqstan» shah­tasyndaǵy órtten bes kenshi qa­za bolǵan edi. Sol kezde jedel qurylǵan úkimettik komıssııa tobynyń tergep-tekserý qorytyndysy boıynsha «ArselorMıttal Temirtaý» kináli dep tanyl­ǵan. О́rttiń bas­ty sebepteriniń biri – konveıer taspasynyń tutanýy. Kómir konveıeriniń shyǵyrshyǵy de­for­masııaǵa baılanysty qa­rysyp qalǵan­dyqtan, taspa úıkelip, kómir tutanyp, órt shyqqan. Bul taspany memle­kettik standart boıynsha eli­mizde qoldanýǵa bolmaıtyn kórinedi. Álgi taspańyzdyń Ún­distannyń bir zaýytynda jasalǵanymen qosa sertıfıkaty joǵy taǵy bar. Mine, esh­teńege alańy joq alpaýyt kom­panııanyń salǵyrt­tyǵynan qanshama jumysker kóz jumdy. Eki aı ýaqyttan soń taǵy da – shahta tragedııasy.

Jan-jaqty kómek –janǵa demeý

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev qaza bolǵan kenshilerdiń jaqyndarymen júz­desip, kóńil aıtqan kezin­de tolyqqandy kómek kórse­tiletinin de jetkizdi.

«Men Memleket basshysy retinde barshańyzǵa kóńil aıtamyn. Bul – qasiret. Bárin tú­sinemin. Apat boldy. Apattyń kesirinen kóptegen adam qaza tapty. Sondyqtan bul jerge arnaıy keldim. Tıisti sharalar qabyldaımyz, sonyń ishinde zardap shekkenderdiń otbasylaryna kómek kórsetemiz. Qaza tapqandar men zardap shekkenderdiń otbasylary esh­qandaı muqtajdyq kórmeýi úshin Úkimet, ákimdik jáne qaıyrymdylyq uıymdarynyń aldynda jan-jaqty kómek kór­setý mindeti tur», dedi Q.Toqaev.

Qazirgi ýaqytta Qaraǵandy oblysy­nyń ákimdigi ýákiletti memlekettik organdarmen bir­lesip, Kostenko atyndaǵy shah­tada bolǵan órt saldarynan qaza tapqan «Arselor­Mıt­tal Temirtaý» AQ ju­mys­shy­larynyń otbasy múshe­leriniń tizimin jasap jatyr. Kom­panııa qarajaty esebinen otbasylarǵa baspana beriledi, moraldyq zııan úshin 10 jyldyq jalaqy mólsherinde birjolǵy tólem aýdarylady. Balalarynyń joǵary oqý ornyndaǵy aqysyn óteıdi. Mu­nymen qosa balalary men jubaılaryn jumysqa ornalastyrady. Nesıelerin ótep beredi. Otbasyna kýrortqa joldama beriledi. Jyl saıyn kómir úlestiriledi. Memleket basshy­sy barlyq qajetti kómek kórsetý máse­lelerin Úkimettiń erekshe nazarynda ustaýdy tapsyrdy.

Degenmen 45 otbasy asyraýshysynan aıyryldy. Kór­setiletin kómek ákeniń, bala­nyń ornyn toltyra almaıdy. Qaýipsizdik sharalaryna tú­kirgen «Arselordyń» moınynda qanshama kenshiniń qazasy bar, qaıǵyrǵan eldiń nazasy bar...

Zardap shekkender – dárigerler baqylaýynda

Shuǵyl medısınalyq kó­mekti qam­tama­syz etý úshin 21 adam jáne 7 bir­lik jedel medısınalyq járdem tehnı­kasy jumyldyryldy. Al zardap shekken kenshiler H.Maqajanov atyn­daǵy oblystyq klınıkaǵa jáne basqa da medısınalyq mekemelerge jedel jetkizildi. Arnaıy jasaqtalǵan dáriger brıgadalary qatań baqylaýyna aldy.

Keıingi málimetke súıen­sek, Qara­ǵandy, Abaı jáne Shah­tınsk qalalary stasıo­narlarynyń qabyldaý-dıagnos­tıkalyq bólimshelerine bar­lyǵy 28 adam jetkizildi. Onyń ishinde 24 zardap shegýshi emge jatqyzyldy. 20 kenshi gazdan jeńil jáne ortasha ýlanǵan. H.Maqajanov atyndaǵy kóp­beıindi aýrýhananyń toksıkologııa bólimshesinde em alyp jatyr. Bir pasıent dene jaraqatymen H.Maqajanov atyndaǵy kópbeıindi aýrýha­nanyń jansaqtaý jáne qar­qyndy terapııa bólimshesinde emdelip jatyr, jaǵdaıy tu­­­raqty. Taǵy bir zardap shegýshi de atalǵan emhanada, jaǵdaıy qalypty. Eki ken­shi Shahtınsk qalasyndaǵy ortalyq aýrýhananyń terapııa bólimshesinde.

Barlyq pasıent kom­pıý­­­terlik tomografııa, ýl­tra­dybystyq zertteý, rent­geno­gra­f­ııa sekildi túrli tekse­risten ótti. Sondaı-aq eki kenshi den­saýly­ǵy­nyń jaqsarýyna baılanysty úıine jibe­rildi.

AMT-men yntymaqtastyq toqtatylady

Úkimetke «Arselor­Mıt­tal Temirtaý» kom­panııasymen ın­vestısııalyq ynty­maq­tastyqty toqtatý tap­syryldy. Munymen qosa Mem­leket bas­shysy «ArselorMıttal Temirtaý» kompanııa­syn bas­qarýdy Qaraǵandy oblysy áki­miniń orynbasary Vadım Basınge júktedi.

«Men «ArselorMıttal Temirtaý» kompa­nııasymen ınvestısııalyq ynty­maq­tas­tyqty toqtatý jóninde tap­syr­ma berdim. Bul mekeme Úki­metpen jáne kásiporynmen yntymaqtastyq turǵysynan bizdiń tarıhymyzdaǵy eń nashar kompanııa boldy. Endi kásip­orynnyń ózine qatysty sharalar qabyldaý týraly oılanýymyz kerek. Vadım Borısovıch Basın degen azamat bar. Sizder ony bilesizder. Ol bir kezderi «ArselorMıttalda» jumys istegen. Oblys ákiminiń orynbasary boldy. Men oǵan qaıtyp kelip, kásiporyndy basqa­rýdy tapsyramyn. Ká­sip­orynnyń qazirgi bas­shy­lyǵynyń qolynan eshteńe kel­meıdi», degen-tin Qasym-Jomart Toqaev.

Prezıdent senim art­qan V.Basın birinshi kezekte eńbek qa­ýipsizdigin arttyrýǵa nazar aýdarmaqshy.

«Keshe Memleket basshysy qaza tapqan jáne zardap shekken kenshi­lerdiń týystarymen kezdesýde kompa­nııa­nyń problemalyq aktıvterine qa­tysty ınvestormen qarym-qatynas toqtatylatynyn má­limdedi. Bul rette bir jaıtty erekshe atap ótti: jumys shart­tarynda, tólemderde, áleý­mettik kepildikterde eshqandaı ózgerister bolmaıdy. Olardy jaqsartý turǵysynan ǵana qaıta qaralatyn jaǵdaılar qala­dy. Bul – kompanııanyń ári qaraı jumys isteýi jáne áleýmettik jaýapty bolýy úshin qajetti shart. Ujymnyń birde-bir múshesi jumystan shyǵa­rylmaıdy, ujymnyń bir­de-bir múshesiniń quqyǵy tó­men­detilmeıdi», dep atap ótti V.Basın.

Osy oraıda Úkimet «Arse­lorMıttal Temirtaý» AQ ak­sıo­nerlerimen aldyn ala ýaǵdalastyqqa qol jetkizgenin jáne kásiporynnyń menshik quqyǵyn Qazaqstannyń paı­dasyna berý týraly keli­simshartty rásimdeý aıaqtalý ústinde ekenin habarlady. Osy bir habar kópshiliktiń kóńiline demeý boldy. Ne desek te, el Úki­mettiń batyl ári shu­ǵyl she­shim qabyldaıtynynan úmitti. Áıt­pese qaraǵandylyq ken­shiler qara altyn emes, qabir qazyp júr...

Qaraǵandy oblysy