Eýropa odaǵyndaǵy strategııalyq seriktes el

Tarıhı sapar

Kelissóz aldynda Qasym-Jomart Toqaev pen Emmanıýel Makron bir-birine resmı delegasııa múshelerin tanys­­tyrdy. Qurmet qaraýylynyń bas­tyǵy memleketter basshylaryna raport berip, eki eldiń ánurandary shyr­qaldy. Sodan keıin prezıdentter shaǵyn quramda kelis­sóz júrgizý úshin Shyǵys zalyna bardy.

Qasym-Jomart Toqaev Emmanıýel Makronǵa iltıpat bildirip, jyly qarsy aldy.

– Prezıdent myrza, biz úshin búgin úlken oqıǵa. Sizdiń saparyńyzdy bárimiz quptaımyz. Meniń shaqyrýymdy qabyl alyp, Qazaqstanǵa resmı saparmen kelgenińiz úshin alǵys aıtamyn. Qazaqstan men Fransııa arasyndaǵy yntymaqtastyq jaqsy damyp kele jatyr. Degenmen ekijaqty qarym-qaty­nasqa tyń serpin berý kerek. Son­dyqtan sizdiń saparyńyzdy tarıhı, óte mańyzdy dep aıtýǵa bolady. Búgingi kelissózder nátıjeli bolatynyna senimdimin. Oǵan eshqandaı kúmánim joq, – dedi Prezıdent.

Memleket basshysy Fransııa Qazaq­stannyń Eýropa odaǵyndaǵy basty jáne senimdi seriktesi, sondaı-aq el ekonomıkasynyń iri ınvestorynyń biri ekenin atap ótti.

О́z kezeginde Emmanıýel Makron Qazaq­stan men Fransııa arasyndaǵy baıla­nystarǵa joǵary baǵa berdi.

– Prezıdent myrza, resmı sapar­men kelýge shaqyrǵanyńyz úshin alǵys aıtamyn. Astanaǵa kelip, Sizben júz­desip otyrǵanyma qýanyshtymyn. Osy sapardy uıymdastyrǵanyńyzǵa rızashylyǵymdy bildiremin. Bul sapar bizdiń ekijaqty seriktestigimiz úshin mańyzdy jylmen tuspa-tus kelip otyr. Búgin biz ózekti halyqaralyq máse­leler boıynsha pikir almasyp, BUU Jarǵysyn, sonyń ishinde aýmaq­tyq tutastyq, ulttyq táýelsizdik qaǵıdat­taryn saqtaýǵa beıildi ekenimizdi taǵy da naqtylaı alamyz. Sonymen qatar ekijaqty yntymaqtastyq másele­lerin talqylaımyz. Biz ekonomıkalyq turǵydan seriktes eldermiz. Sondaı-aq Qazaqstan men Fransııa arasyndaǵy ekonomıkalyq-strategııalyq áriptes­ti­gimizdi odan ári damyta túsetin ma­ńyz­dy kelisimderge qol qoıamyz. Sizben júzdesip, ortaq kún tártibin talqylaý múmkindigi týǵany úshin qýanyshtymyn, – dedi Fransııa Prezıdenti.

Memleketter basshylary qazaq-fran­sýz strategııalyq serik­tes­tigi­niń qazirgi jaı-kúıi men damý pers­­­pektıvalaryn talqylady. Saıası dıalogti nyǵaıtýǵa, saýda-ekonomıkalyq, ınvestısııalyq, energetıkalyq, kólik-logıstıka­lyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq sala­lar­daǵy yntymaqtastyqty keńeıtýge erekshe nazar aýdaryldy. Budan bólek, Qasym-Jomart Toqaev pen Emmanıýel Makron halyqaralyq jáne óńirlik kún tártibindegi ózekti máseleler jóninde pikir almasty.

 

Taýar aınalymy 4 mıllıard dollarǵa jetti

Ekijaqty kezdesýden keıin Qasym-Jomart Toqaev pen Emmanıýel Makron eki memlekettiń resmı delega­sııa­larynyń qatysýymen keńeıtilgen quramda kelissóz júrgizdi. Memleket basshysy Fransııa Prezıdentiniń Astanaǵa alǵashqy sapary ekijaqty qarym-qatynasty damytýǵa tyń serpin beretinin jáne kópjaqty yntymaq­tas­tyqty múlde jańa deńgeıge shyǵarýǵa múmkindik jasaıtynyn atap ótti.

– Fransııa – Qazaqstannyń Eýropa­ odaǵyndaǵy mańyzdy ári senimdi serik­tesi. Byltyr ózara taýar aınalymy 30 pa­ıyzǵa ósip, 4 mıllıard dollarǵa jetti. Bıylǵy segiz aıda ekijaqty saýda-sattyq kólemi ótken jylmen salys­tyr­ǵanda 21 paıyzǵa artty, ıaǵnı 2,7 mıllıard dollardy qurady, – dedi Prezıdent.

Memleket basshysynyń aıtýynsha, Fransııa buǵan deıin el ekonomıkasyna shamamen 18,7 mıllıard dollarǵa jýyq ınvestısııa salǵan. Energetıka, qurylys, aeroǵarysh, farmasevtıka, taý-ken jáne hımııa ónerkásibi, mashına jasaý salalarynda birlesken jobalar júzege asyrylyp jatyr.

Osy rette Qasym-Jomart Toqaev Emmanıýel Makronnyń ózara tıimdi qarym-qatynastardy damytýǵa qosqan jeke úlesin erekshe atap ótip, eki el halyq­­tarynyń ıgiligi jolyndaǵy ynty­­maqtastyqty odan ári nyǵaıtýǵa Qazaq­stannyń daıyn ekenin jetkizdi.

Kelissóz barysynda taraptar jasyl energetıka, logıstıka, tranzıt, aýyl sharýashylyǵy, densaýlyq saqtaý, sıfr­landyrý jáne bilim berý salalaryndaǵy aldaǵy yqpaldastyqtyń basym baǵyt­taryn aıqyndady. Memleket basshysy mádenı baılanystardy damytýǵa erekshe nazar aýdaryp, fransýz mádenıeti men tilin Qazaqstanda ilgeriletý qajet ekenin aıtty.

О́z kezeginde Emmanıýel Makron eki el arasyndaǵy Strategııalyq áriptestik týraly kelisimniń qabyldanǵanyna 15 jyl tolǵanyn atap ótip, Fransııanyń ózara múddeni kózdeıtin túrli sala­daǵy ekijaqty baılanystardy odan ári nyǵaıtýǵa nıetti ekenin jetkizdi.

– Ekijaqty ekonomıkalyq qarym-qatynastar, sonyń ishinde aýyl sha­rýa­shylyǵy, energetıka, jańartylatyn energetıka salalaryndaǵy baılanystar aldaǵy ýaqytta tyń serpinmen damıdy dep oılaımyn. Biz burynǵy jobalarǵa da, jańa bastamalarǵa da ınvestısııa salý­dy qoldaımyz. Búgin óte ózekti másele­ler­di talqyladyq. Budan bólek mádenı-gýmanıtarlyq yntymaqtastyǵymyz da qarqyndy damyp keledi. Bilim-ǵylym salalarynda naqty kelisim bar. 2024 jyldyń qyrkúıek aıynan bastap Qazaq-fransýz ýnıversıteti óz jumysyn bas­taıdy, – dedi Fransııa Prezıdenti.

Sonymen qatar eki el basshylary óńirlik jáne jahandyq kún tártibindegi negizgi máselelerge qatysty turaqty qarym-qatynastyń mańyzdylyǵyna nazar aýdaryp, halyqaralyq uıymdar aıasyndaǵy dıalogti tereńdetý qajet ekenin atap ótti.

 

Yntymaqtastyqty damytý – ortaq mindet

Ekijaqty kelissózderden keıin Mem­leket basshysy Qasym-Jomart Toqaev pen Fransııa Prezıdenti Emmanıýel Makron buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderi úshin birlesken málimdeme jasady. Prezıdent, eń aldymen, shaqyrýyn qabyl alyp, Qazaqstanǵa resmı saparmen kelgeni úshin Emmanıýel Makronǵa alǵys aıtty. Sondaı-aq Fransııany Qazaqstannyń Eýropadaǵy óte mańyzdy ári senimdi seriktesi retinde atap ótti.

– Bıyl eki el arasyndaǵy Strate­gııalyq áriptestik týraly kelisimge qol qoıyl­ǵanyna 15 jyl toldy. Dostyq pen ózara qoldaýǵa negizdelgen osy ynty­maqtastyqty odan ári nyǵaıtý – ortaq mindetimiz. Biz birge kúsh jumyldyryp, kózdegen maqsatqa jetemiz. Men buǵan kámil senemin. Sondyqtan búgingi sapardyń mán-mańyzy aıryqsha, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Memleket basshysy Prezıdent Emman­ıýel Makronmen mazmundy kelissóz júrgizip, ekijaqty baılanysty nyǵaıtý jóninde naqty kelisimderge qol jetkizgenine nazar aýdardy.

– Fransııa – Qazaqstannyń eń iri saý­da seriktesiniń biri. Bıylǵy segiz aı ishinde saýda-sattyq kólemi ótken jyl­men salystyrǵanda 21 paıyzǵa ósti. Iаǵnı 2,7 mıllıard dollarǵa jetti. Son­daı-aq Fransııa negizgi sheteldik ınves­torlarymyzdyń qataryna kiredi. Keıingi 15 jylda Fransııadan Qazaqstanǵa 18,7 mıllıard dollarǵa jýyq ınvestısııa tartyldy. Búginde biz energetıka, atom ónerkásibi, taý-ken, hımııa, mashına jasaý, qurylys zattaryn óndirý, aeroǵarysh jáne farmasevtıka salalarynda mańyzdy jobalardy júzege asyryp kelemiz. Elimizde «Alstom», «Total Energies», «Orano», «Vicat» sııaqty 170-ten astam fransýz kompanııasynyń tabys­ty jumys isteýi – sonyń aıqyn dáleli, – dedi Prezıdent.

Memleket basshysynyń aıtýynsha, kelissózder barysynda saýda, ekonomıka jáne ınvestısııa salalaryndaǵy yqpaldastyqtyń aýqymyn keńeıtýge basa mán berilip, shıkizat, aýyl sharýashy­lyǵy, kólik, logıstıka, jeńil ónerkásip, densaýlyq saqtaý, ınnovasııa, qarjy jáne basqa da sektorlarda tyń jobalardy qolǵa alý mańyzdy ekeni atap ótilgen.

– Bul ásirese, qazirgi kúrdeli geosaıası jáne geoekonomıkalyq ahýal kezinde asa ózekti. Osy rette Strategııalyq mıneraldar salasyndaǵy yntymaqtastyq nıeti týraly deklarasııaǵa qol qoıyldy. Sondaı-aq «Boehringer Ingelheim», «Total Energies», «Alstom» kompanııalarymen kelisimderge qol jetkizdik. Oǵan jańa ǵana ózderińiz kýá boldyńyzdar. Bul ke­lisimder eki el úshin de paıdaly bolmaq. Josparlanǵan sharalardy tıimdi iske asyrý maqsatynda birlesken ınvestısııalyq jobalardy mınıstrlikter deńgeıinde ilgeriletý kerek. Ol úshin arnaýly jumys tobyn qurýdy usyndym, – dedi Prezıdent.

 

Tarıhı baılanystyń tamyry tereń

Sonymen qatar ekijaqty kelissóz­der barysynda «jasyl» ekonomıkaǵa kóshý­ge jáne klımattyń ózgerýine qatysty máselelerge nazar aýdarylǵan. Qasym-Jomart Toqaev Emmanıýel Makronǵa eki eldiń múddesine saı keletin birqatar naqty usynys aıtqanyn, elimiz Fran­sııanyń «One Planet Summit» bastamasy aıasynda birlese jumys isteýge daıyn ekenin naqtylaǵanyn málimdedi.

Buǵan qosa, prezıdentter mádenı-gý­manıtarlyq saladaǵy yntymaq­tas­tyqtyń mańyzdy ekenin eskerip, bilim jáne ǵylym baǵyttaryndaǵy jobalardy júzege asyrý jónindegi ýaǵdalastyqqa qol jetkizgen. Memleket basshysy fransýz mektepterin ashýǵa, fransýz tilin úıretýge, akademııalyq baılanysty arttyrýǵa baǵyttalǵan birqatar kelisimge qol qoıylǵanyn aıtty.

– Tarıhymyzda eki elge ortaq derekter az emes. Halqymyzdyń birtýar perzenti Abaı fransýzdyń ataqty aqyny Jan de Lafontenniń mysaldaryn qazaq tiline aýdarǵan. Alash qaıratkerleriniń kóbi fransýz tilin jetik meńgerip, fransýz eliniń joǵary mádenıeti men saıası tájirıbesin zerttegen. Qazaqtyń belgili ánshisi Ámire Parıj sahnasynda án shyrqap, talaıdy tamsandyrǵan. Kúsh atasy Qajymuqan Fransııanyń astanasynda óner kórsetip, kórermendi tańǵaldyrǵany barshaǵa belgili.

Biz mádenı-gýmanıtarlyq saladaǵy ynty­maqtastyqtyń mańyzyn eskerip, bilim jáne ǵylym salasyndaǵy jobalardy qolǵa alýǵa erekshe kóńil bóldik. Osy oraıda elimizde fransýz mektepterin ashý­ǵa, fransýz tilin úıretýge, akademııa­lyq baı­lanysty arttyrýǵa baǵyttalǵan birqatar kelisimge qol qoıyldy. Biz muny joǵary baǵalaımyz.

Sondaı-aq biz aımaqtyq jáne jahandyq kún tártibindegi ózekti másele­ler jóninde pikir almastyq. Álemdegi túrli saıası shıelenister, ekonomıkalyq daǵdarystar elimizdi alańdatyp otyr. Árıne, barlyq túıtkil beıbit jáne dıplomatııalyq jolmen sheshilýge tıis.

Jalpy, búgingi kelissóz ózara senim jáne túsinistik jaǵdaıynda ótti. Osy­nyń nátıjesinde Qazaqstan men Fran­sııanyń qarym-qatynasy jańa deńgeıge kóteriledi dep senemin. Eń bastysy, qazirgi strategııalyq baǵytymyz – eki el halqynyń da keń qoldaýyna ıe bolǵany erekshe qýantady, – dedi Q.Toqaev.

Eki el basshylary aımaqtyq jáne jahan­dyq kún tártibindegi ózekti máse­leler jóninde pikir almasyp, álemdegi túrli saıası shıelenister men túıtkilder beıbit jáne dıplomatııalyq jolmen sheshilýge tıis degen baılamǵa kelgen.

О́z kezeginde Fransııa Prezıdenti Emmanıýel Makron  Qazaqstanǵa saparmen kelýge shaqyrǵany úshin Prezıdentke alǵys aıtyp, eki eldiń yntymaqtastyǵyn odan ári keńeıtý qajet ekenin atap ótti. Sondaı-aq Qazaqstan men Fransııanyń ustanymdary kóptegen máselede sáıkes keletinine nazar aýdardy.

– Sizdiń elińizdiń róli men geogra­fııa­lyq ornalasýy, sondaı-aq onyń aýma­ǵynyń úlkendigi biz úshin óte mańyzdy. Sondyqtan búgin ekonomıkalyq yn­ty­maqtastyǵymyz jan-jaqty talqy­landy. Búgin qol qoıylǵan qujattar – osynyń aıǵaǵy. Prezıdent myrza, Siz Qazaqstanda jumys istep jatqan fransýz kásiporyndarynyń mańyzyna arnaıy toqtaldyńyz. Fransýz kompanııalary saýda jáne energetıka salalarynda uzaqmerzimdi seriktestik ornatty. Kompanııalarymyzdyń basqa da salalarda birlese jumys istegenin qalaımyz. Yntymaqtastyqtyń negizgi baǵyttary belgili. Olar – energetıka jáne aeroǵarysh ónerkásibi salalary, – dedi Emmanıýel Makron.

Sonymen qatar Fransııa Prezıdenti Qazaqstannyń álemdegi azyq-túlik qaýip­sizdigin qamtamasyz etý isinde mańyzdy ról atqaratynyna toqtaldy.

– Kompanııalarymyz bul iske oń sep­tigin tıgize alatynyna senimdimin. Biz naryqty nyǵaıtýǵa úles qosa alamyz. Bul rette aýsylǵa qarsy vaksına óndirisi joba­syn júzege asyrý týraly mańyzdy keli­simge qol qoıyldy. Sondaı-aq den­saý­lyq saqtaý salasynda ornatylǵan seriktestiktiń keleshegi zor. Prezıdent myrza, Siz halyqtarymyz arasyndaǵy baı­lanystardyń mańyzdy ekenin aıt­ty­ńyz. Biz bilim berý baǵytyndaǵy yn­ty­maq­­tastyqqa qatysty birqatar keli­sim­­ge qol qoıdyq, – dedi Fransııa Prezıdenti.

Kelissózder nátıjesinde Qazaqstan men Fransııa basshylary Birlesken málimdeme jasady jáne eki eldiń resmı delegasııa músheleri mynadaı qujattarǵa qol qoıdy:

Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Fransýz Respýblıkasynyń Úkimeti arasyndaǵy Qazaqstanda Fransýz damý agenttigi tobyn qurý jáne onyń jumys isteýi týraly kelisim;

Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Fransýz Respýblıkasynyń Úkimeti arasyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasynda halyqaralyq (fransýz) mektepter ashýǵa jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń bilim berý uıymdarynda fransýz tilin oqytýǵa qatysty kelisim;

Fransııa men Qazaqstan arasyndaǵy strategııalyq paıdaly qazbalar boıynsha yntymaqtastyq týraly birlesken nıet deklarasııasy;

«QazBioPharm «UH» AQ men «Boehringer Ingelheim Animal Health France» kompanııasy arasynda Qazaqstan Res­pýb­lıkasynda aýsylǵa qarsy vaksınany jergilikti óndirý boıynsha ynty­maqtastyq, lısenzııa jáne jetkizý týraly kelisim;

Energııany jınaqtaý júıesi bar, jıyntyq qýaty 1 GVt jel elektr stan­salaryn salý jobasy boıynsha bir­lesken kásiporyn týraly kelisim;

«Qazaqstan Respýblıkasynda temir­jol lokomotıvteri men jyljymaly quramdy, sondaı-aq temirjol tehnı­kasynyń qosalqy bólshekterin óndirý jáne olarǵa servıstik qyzmet kórsetý» jobasyn iske asyrý jónindegi ınvestısııalar týraly kelisim.

 

Qazaq-fransýz bıznes-forýmy

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev pen Fransııa Prezıdenti Emmanıýel Makron qazaq-fransýz bıznes-forýmynyń ashylýyna qatysty.

Memleket basshysy bıyl Qazaqstanda ekonomıkalyq ósim kórsetkishi 4,7 paıyz deńgeıine jetkenin, ásirese, munaıdan tys salalarda eleýli úderis bar ekenin atap ótti. Prezıdenttiń aıtýynsha, Qazaq­stan 2029 jylǵa qaraı ulttyq ekono­mı­kanyń kólemin eki ese arttyrýdy stra­tegııalyq maqsat etip otyr.

Qasym-Jomart Toqaev el ekonomıkasyna shetelden ınvestısııa tartý isine aıryqsha mán beriletinin málimdedi. Qazaqstanǵa shetelden kelgen tikeleı ınvestısııa kólemi Ortalyq Azııadaǵy basqa elderge salynǵan ınvestısııalardyń jalpy kóleminen asyp túsedi.

Prezıdent Qazaqstan men Fransııa arasyndaǵy ekonomıkalyq yntymaq­tas­tyq nátıjeli damyp kele jatqanyna nazar aýdardy.

– Qazirgi kúrdeli geosaıası ahýalǵa qaramastan, byltyr ekijaqty taýar aınalymy 30 paıyzǵa artyp, 4 mıl­lıard dollarǵa jetti. Osy oń úrdis bıyl da saqtalyp otyr. Fransııa – bizdiń ekonomıkamyzǵa 19 mıllıard dollarǵa jýyq qarjy quıǵan eń iri halyqaralyq ınvestorlardyń biri. Bıyl alǵashqy alty aıda fransýz seriktesterimizdiń Qazaqstanǵa salǵan tikeleı ınvestısııasy 50 paıyzǵa artty. Bul – tańǵalarlyq ósim ári elimizge degen joǵary senimniń belgisi, – dedi Prezıdent.

Memleket basshysy búginde elimizde eki júzge jýyq fransýz kompanııasy jumys isteıtinin aıtty. Olardyń ishinde energetıka sektorynda – «Total Energies», «Orano», «Air Liquide», ónerkásip salasynda – «Airbus», «Saint-Gobain», temirjol salasynda – «Alstom», agrarlyq azyq-túlik óndirisi sektorynda – «Lactalis» jáne «Danone» kompanııalary bar.

Sonymen qatar Prezıdent ózara yntymaqtastyqtyń basym baǵyttaryna toqtaldy. Yqpaldastyqty damytýda energetıka sektorynyń áleýeti zor. Memleket basshysynyń aıtýynsha, Qazaqstan – Fransııa naryǵyna shıki munaı jetkizetin negizgi memlekettiń biri. Elimiz eksport kólemin arttyrýǵa daıyn. Qasym-Jomart Toqaevtyń pikirinshe, munaı jáne gaz qoryn geologııalyq barlaý, ýran eksporty, jel, kún jáne gıdroenergetıka salalarynda iri jobalardy júzege asyrýǵa múmkindik mol.

– Qazaqstan ýran óndirisi boıynsha álemde birinshi orynda jáne Eýropa tutynatyn ıadrolyq otynnyń tórtten bir bóliginen astamyn qamtamasyz etip otyr. Atom energetıkasy Fransııanyń energetıka sektorynda 63 paıyzdy quraıdy. Osyǵan oraı yntymaqtastyqty odan ári keńeıtýge orasan zor áleýetimiz bar. Aýaǵa taralatyn kómirtegi shyǵaryndylaryn keleshekte nól deńgeıine jetkizý maqsa­tyn­daǵy múddemiz sáıkes keledi. Fransııa sııaqty, Qazaqstan da óz aımaǵynda bul sala boıynsha kóshbasshy sanalady. Jańartylatyn energııa kózderine keler bolsaq, jel, kún jáne gıdroenergetıka baǵyttaryndaǵy iri jobalardy júzege asyrý úshin halyqaralyq kóptegen iri kompanııa Qazaqstanǵa kelip jatyr. Jalpy qýaty 1GVt bolatyn jel stansasy par­kin salý maqsatynda fransýzdyq «Total Energies» kompanııasynyń 1,3 mıllıard doll­ar kóleminde ınvestısııa quıýǵa nıet bil­dirýi – sonyń aıqyn dáleli. «Jasyl» sýtegi salasy da zor áleýetke ıe. Joba tabys­ty júzege asyrylsa, Qazaqstan eks­port­taýshylardyń ondyǵyna kire alady. Biz ómirlik mańyzy bar óndiris, tehnologııa jáne saraptamalyq bilim almasý baǵy­tyn­daǵy yntymaqtastyqty odan ári nyǵaıtýǵa nıettimiz, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Kooperasııanyń taǵy bir baǵyty – asa mańyzdy shıkizat materıaldaryn óndirý jáne óńdeý.

– Jahandyq tehnologııalyq revolıýsııa damyǵan saıyn, sırek kezdese­tin metal­darǵa suranys geometrııalyq úderis­pen ósedi. Jalpy, 2040 jylǵa qaraı ondaı metaldarǵa suranys tórt ese, sonyń ishinde lıtıı elementine qajet­tilik 10 ese artady degen boljam jasalyp otyr. Qazaqstanda jalpy quny 46 trıl­lıon dollarǵa baǵalanatyn 5 myń­daı barlanbaǵan ken orny bar. Osy rette atalǵan salany birlese ıgerý isinde elimiz senimdi seriktes bola alady. Bú­ginde biz Eýropa Odaǵynyń ekonomı­kasyna qajetti 30 sırek kezdesetin metal­dyń 16-syn óndiremiz jáne Eýropa nary­ǵynyń fosforǵa degen qajettiliginiń 70 paıy­zyn qamtamasyz etemiz. Elimizdiń aýma­ǵyn­da ken oryndarynyń 9 túri bar. Tıisti ınvestısııa tabylsa, olardy ıge­rý­ge bo­lady. Osyǵan oraı fransýz kom­pa­nııa­laryn ózara tıimdi seriktestik ornatýǵa shaqyramyz, – dedi Memleket basshysy.

Qasym-Jomart Toqaev agrarlyq azyq-túlik sektoryn yntymaqtastyqtyń taǵy bir basym baǵyty dep sanaıdy.

Prezıdent jahandyq azyq-túlik tapshylyǵy jaǵdaıynda elimiz aýyl sharýashylyǵy óniminiń eksportyn 2 ese arttyrýdy kózdep otyrǵanyn jetkizdi. Memleket basshysy mal sharýashylyǵy jáne egin sharýashylyǵy salalaryndaǵy birlesken jobalarǵa jan-jaqty qoldaý kórsetýge daıyn ekenin atap ótti.

Kólik-logıstıka salasy yqpaldastyq­tyń taǵy bir ózekti baǵyty retinde ataldy.

Prezıdent elimizdiń Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵytyn nemese «Orta dálizdi» damytýǵa barynsha kúsh salyp otyrǵanyna nazar aýdardy.

– Bul – Eýropa men Azııa arasyndaǵy senimdi jetkizý tizbegin qamtamasyz etetin eń qysqa ári anaǵurlym ómirsheń baǵdar. Tasymal kólemi ósip keledi. Son­d­yqtan biz jyl saıynǵy júk tasymalyn 10 mıllıon tonnaǵa deıin jetkizý úshin seriktesterimizben birge ınf­raqur­y­lymdy jańǵyrtý jumystaryna belsen­di kiristik. Endi bul baǵyttaǵy is-áre­ketimizdi Transeýropalyq kólik jelisi­men jáne Eýropa Odaǵynyń «Jahandyq qaqpa» bastamasymen ushtastyrý ma­ńyzdy, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Memleket basshysynyń pikirinshe, bıo­teh­nologııa jáne medısına sala­laryndaǵy yntymaqtastyqty jolǵa qoıý úshin múmkindik mol. Bıotehnologııa klasterin damytý maqsatynda Ulttyq «QazBioPharm» bıofarmasevtıkalyq holdıngi quryldy. Prezıdent kóptegen jetekshi kompanııa Qazaqstanda dári-dármek pen medısınalyq qurylǵy óndi­ri­sin damytýdy josparlap otyrǵa­nyn atap ótip, fransýz kompanııalaryn da osy baǵyttaǵy yqpaldastyqqa shaqyrdy.

Qasym-Jomart Toqaev sózin qorytyn­dylaı kele, «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń ınvestısııa tartý isindegi artyqshylyqtaryna toqtaldy.

– Búginde álemniń 78 elinde bazasy bar 2 100-den astam kompanııa AHQO-da jumys isteıdi. Olar tek Qazaqstanǵa ǵana emes, búkil óńirge ınvestısııalyq kapıtal tartýǵa yqpal etip otyr. Biz AHQO-daǵy fransýz kompanııalarynyń sany artýyn jáne Qazaqstanda alǵashqy fransýz bankiniń ashylýyn qýana quptar edik. Bul qadam bizdiń ınvestısııa jáne qarjy salalaryndaǵy ynty­maqtastyǵymyzǵa tyń serpin beredi, – dedi Prezıdent.

Sonymen qatar jıynda Fransııa Prezıdenti Emmanıýel Makron sóz sóıledi. Ol óz sózinde Qazaqstannyń 2060 jylǵa qaraı kómirtegi beıtaraptyǵyna qol jetkizý jónindegi maqsatyn joǵary baǵalady. Sondaı-aq Qazaqstannyń bul baǵyttaǵy bastamalaryn qoldaýǵa daıyn ekenin jetkizdi. Emmanıýel Makronnyń aıtýynsha, Qazaqstan – Eýropa men Azııa arasyn baılanystyratyn altyn kópir. Fransııa Prezıdenti seriktestikti kólik baǵyttary, eń aldymen «Orta dáliz» arqyly damytý mańyzdy dep sanaıdy. Emmanıýel Makron Fransııanyń atalǵan kólik magıstralin órkendetýge óz úlesin qosýǵa daıyn ekenin aıtty. Fransııa basshysy azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin aýyl sharýashylyǵy salasyn­daǵy yntymaqtastyqtyń perspektıvasy zor ekenin atap ótti. Emmanıýel Makron sózin qorytyndylaı kele, ózara múddeni kózdeıtin kóptegen saladaǵy yq­paldastyqty odan ári nyǵaıtýǵa daıyn ekenin rastaǵany úshin Qasym-Jomart Toqaevqa alǵys aıtty.

 

Mańyzy zor kelisimder

Memleket basshysy qazaq-fransýz bıznes forýmy aıasynda Fransııanyń bıznes qurylymdarynyń basshylarymen kezdesti.

«Lactalis Group» kompanııasynyń bas dırektory Emmanıýel Benemen áńgi­melesý barysynda Memleket basshysy atalǵan kásiporyn Qazaqstan naryǵyna 20 jyl buryn kelgen alǵashqy fransýz kompanııalarynyń biri ekenin atap ótti. Búginde bul kásiporynnyń birneshe zaýyty men sút fermalary elimizde tabysty jumys istep jatyr.

Qasym-Jomart Toqaevtyń aıtýynsha, azyq-túlik qaýipsizdiginiń jahandyq syn-qaterlerine baılanysty agroónerkásip jáne azyq-túlik ónimderin óndirý sala­laryndaǵy yntymaqtastyqtyń mán-mańyzy artyp keledi. Osyǵan oraı Qazaqstan aýyl sharýashylyǵy ónimderin tereń óńdeý isine ınvestısııa tartýdy yntalandyrady.

Emmanıýel Bene qabyldaǵany úshin Memleket basshysyna alǵys aıtyp, «Lactalis Group» kompanııasynyń ynty­maqtastyqty nyǵaıtý jáne Qazaq­standa jańa óndiris oryndaryn ashý josparymen bólisti.

Sodan keıin Memleket basshysy «Boehringer Ingelheim France» kompanııa­synyń prezıdenti Krıstıan Vaızendi qabyldady. Kezdesý barysynda Qasym-Jomart Toqaev otandyq «QazBioPharm» holdıngi men Fransııanyń «Boehringer Ingelheim» kompanııasy arasynda tehnologııalardy berý týraly qol jetkizilgen kelisim­niń mańyzdylyǵyn atap ótti. Bul Qazaq­standa aýsylǵa qarsy vaksına óndiri­sin jolǵa qoıýǵa múmkindik beredi. Memle­ket basshysynyń aıtýynsha, veterınarııa salasyn damytý azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etýde erekshe ról atqarady.

Qazaqstan Prezıdenti elimizde bıotehnologııa klasterin qurý jumystary belsendi júrgizilip jatqanyn jáne osy saladaǵy otandyq ǵylymı saraptama jasaý isin damytý úshin «QazBioPharm» ulttyq bıofarmasevtıkalyq holdıngi qurylǵanyn aıtty.

Sonymen qatar Prezıdent «Semmaris» kom­panııasynyń bas dırektory Stefan Laıa­nımen kezdesti. Stefan Laıanı Qasym-Jomart Toqaevqa Almaty oblysynda aýyl sharýashylyǵy ónimderin óńdeıtin iri hab qurý jónindegi birlesken jobanyń iske asyrylýyna qatysty málimet ber­di. Nysan 2025 jyly paıdalanýǵa beri­ledi dep josparlanyp otyr. Qazirgi ýaqyt­ta Qazaqstan ınvestısııasynyń jal­py kólemi 150 mıllıon dollardy quraı­dy. Kompanııa óz tarapynan jobany júze­ge asyrýdyń bastapqy kezeńinde teh­no­logııa­lar men Fransııanyń ozyq táji­rıbesin transfert jasaıdy.

 

Halyq ómirinen syr shertken «Etnoaýyl»

Fransııa Prezıdenti Emmanıýel Makronnyń Qazaqstanǵa resmı saparyna oraı halqymyzdyń baı mádenı murasymen tanystyratyn arnaıy «Etnoaýyl» kórmesi uıymdastyryldy.

Memleketter basshylary bastaǵan delegasııany kórme alańynda Jas kórermender teatrynyń ártisteri men «Qorqyt» etno-folklorlyq ansambli án shashýmen qarsy aldy.

Fransııadan kelgen joǵary mártebeli meımandar jemis-jıdekpen bezendirilgen «Kók bazardy», qolóner buıymdaryn jáne qazaq sýretshileriniń kartınalaryn, sondaı-aq otandyq dızaınerler ázirlegen ulttyq sán úlgileriniń defılesin tamashalady.

Sonymen qatar sheteldik qonaqtarǵa Ulttyq mýzeı qoryndaǵy eksponattardan («Altyn adam», «Berel jylqysy», «Sarmat kósemi», «Qypshaq jaýyngeri» t.b) jasaqtalǵan «Uly dala altyny» ekspozısııasy, Yqylas Dúkenuly atyndaǵy murajaıdaǵy ulttyq mýzykalyq aspaptar tanystyryldy.

«Etnoaýyl» aýmaǵynda Qasym-Jomart Toqaev pen Emmanıýel Makronǵa balýandarymyz qazaq kúresiniń ádis-tásilderin, jas jetkinshekter asyq oıynyn, al saıatshylar men qusbegiler tazy ıtteri men qyran qustaryn kórsetip, halqymyzdyń ańshylyq dástúri týraly áńgimelep berdi.