Túrkistan oblysyndaǵy ekologııalyq jaǵdaı salystyrmaly túrde qolaıly bolyp sanalady. Oblys boıynsha zııandy zattar shyǵaryndylarynyń naqty kólemi bıylǵy 9 aıda 14,3 myń tonnany qurady. Ekologııalyq problemalardy sheshý boıynsha «Jol kartasyna» engen 21 is-sharanyń 9-y oryndalǵan. Ruqsat etilmegen polıgondardyń ósýi, qatty turmystyq qaldyq polıgondarynyń normalarǵa sáıkes kelmeýi – óńirde ózekti másele. Kosmomonıtorıng aıasynda bıyl óńirde 414 polıgon anyqtalyp, onyń 87%-y joıyldy.
Bul derekter oblysqa jumys saparymen kelgen Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Erlan Nysanbaevtyń turǵyndarmen kezdesýinde aıtyldy. Ordabasy aýdanyndaǵy kirpish zaýyttarynyń qyzmetin tekserý týraly jergilikti turǵyndardyń shaǵymdary boıynsha 14 tekserý júrgizilip, 18 ekologııalyq buzýshylyq anyqtalǵan. Tıisti uıǵarymdar berilip, 3,4 mln teńgeden asa somaǵa ákimshilik aıyppuldar salyndy. Kirpish zaýyttaryn qatty otynnan tabıǵı gazǵa aýystyrý máselesin qarastyrý usynyldy.
О́ńirde balyq salasyn damytýdyń aıtarlyqtaı áleýeti bar. Máselen, bıyl óńir boıynsha 6,6 tonna taýarlyq balyq ósirý josparlanǵan, jyl basynan beri 3,7 myń tonna balyq ósirildi, tuqy men forel ósirý boıynsha 3 torly jáne 16 toǵan balyq ósirý sharýashylyǵy quryldy. Jalpy, oblysta jergilikti mańyzy bar 104 sý aıdynynyń 86-sy tabıǵat paıdalanýshylarǵa bekitilip berilgen. О́ńirde taýarly balyq ósirýmen 126 kásipkerlik sýbektisi aınalysyp jatyr. Bıyl 9 aıdyń qorytyndysy boıynsha 2 473 tonna balyq ónimderi óńdelip, 1 935 tonnasy shet elderge eksporttaldy. Akvaósirý boıynsha bıyl jergilikti bıýdjetten 500 mln teńge bólinip, búginde 31 sharýashylyqqa sýbsıdııa berildi. Buǵan qosa ınvestısııalyq salymdardy sýbsıdııalaýǵa respýblıkalyq bıýdjetten 226 mln teńge qarastyrylyp, 68,3 mln teńgesi ıgerilgen.
Sapar barysynda mınıstr Erlan Nysanbaev oblystyq tabıǵı resýrstar jáne tabıǵatty paıdalanýdy retteý basqarmasynyń basshysy Qaırat Abdýalıevpen birge Shardara aýdanynda boldy. Aýdan balyq óńdeý boıynsha oblys kóleminde kósh bastaýshy ekeni belgili. Búginde aýdanda qýattylyǵy jylyna 8 700 tonnadan asa balyq ónimin óndirýge qaýqarly 5 balyq óńdeý zaýyty bar. Aldymen muzdatylǵan balyq, fıle ónimderin óndiretin «JK Jalǵasbaev» balyq óńdeý zaýytyna barǵan mınıstr sharýa qojalyǵy jumysymen tanysty. Kásipker aldaǵy ýaqytta ystalǵan jáne keptirilgen balyq túrlerin qosýdy josparlap otyr. О́nimniń 90%-y shetelderge eksporttalyp jatyr. Qýaty jylyna 1 myń tonna quraıtyn zaýytta 50 adam turaqty jumyspen qamtylǵan. Bıyl 9 aıda óndirilgen ónim kólemi – 500 tonna. «Damý aımaq» baǵdarlamasy aıasynda qural-jabdyqtar satyp alynǵan. Sondaı-aq mınıstr aýdandaǵy «Hamıt» aýylsharýashylyq óndiristik kooperatıviniń balyq óńdeý zaýytynda boldy. Kásiporyn vakkýmdy, keptirilgen, ystalǵan jáne tuzdalǵan balyq pen fıle ónimderinen jylyna 6 myń tonna ónim óndiredi. О́ndiris ornynda 250 adam jumys isteıdi. Shyǵarylatyn ónim eksportqa Eýropa elderine baǵyttalǵan. Al Aqsheńgeldi aýyldyq okrýgindegi «Bolashaq» sharýa qojalyǵynda jaıyn, tuqy tuqymdas balyq óndiriledi. О́nimniń 50 paıyzy shetelderge eksporttalýda. Sondaı-aq mınıstr jylyna 350 tonna tuqy, bekire tuqymdas balyq ósiriletin «VITA» JShS-nyń sharýashylyǵynda bolyp, torly sharbaqta balyq ósirý jumysymen tanysty.
Osydan 29 jyl buryn Túrkistandaǵy Qoja Ahmet Iаsaýı ýnıversıtetinde kólemi 88 gektar «Botanıkalyq baq» qurylǵan edi. Botanıkalyq baqqa elimizden jáne jaqyn shet elden 59 týys, 28 tuqymdas, 127 túrge jatatyn dekoratıvti, jemis-jıdek, aǵash butaly jáne gúldi ósimdikter ıntrodýksııalanyp, óńirdiń qatal klımattyq jaǵdaıyna beıimdelgen kolleksııasy qurylǵan. Baqta aǵash jáne buta ósimdikterin ósirýdiń zamanaýı tehnologııalaryn meńgergen mamandar jumys isteıdi. Mınıstr jaýapty mamandarǵa botanıkalyq baqqa erekshe kóńil bólip, ósimdikterge aıryqsha kútim jasaý qajettigin aıtty. Qala aýmaǵyndaǵy «Jasyl beldeý» jumysyn aralap, atqarylyp jatqan jumystarmen tanysqan mınıstr qýańshylyq jaǵdaıyna beıimdelgen jergilikti aǵashtardy egý qajettigin tilge tıek etti. Túrkistanda 2019-2022 jyldary qala aınalasynan 7 700 gektar jerge «Jasyl beldeý» qurý josparlanyp, búgingi tańda bul jumystar 15 myń gektarǵa oryndaldy. Onyń ishinde 8 myń gektarǵa japyraqty aǵash, 7 myń gektarǵa sekseýil egilgen. Aldaǵy ýaqytta «Jasyl beldeý» aýmaǵyn 30 myń gektarǵa jetkizý kózdelip otyr.
Sondaı-aq jumys sapary barysynda Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri óńir turǵyndarymen kezdesý ótkizip, mınıstrliktiń qyzmeti salasyndaǵy jergilikti turǵyndardy tolǵandyratyn kóptegen suraqqa jaýap berdi.
Túrkistan oblysy