Sáýletti de dáýletti Stepnogor

ap, tarazy basyna tartatyn bolsańyz, kóńil toǵaıtarlyq kólemdi kórer edińiz. Máselen, munda jyl basynan beri 4,7 myń kılo altyn, 14,2 myń tonna moıyntirek, 1,3 myń tonna ýran, 9,8 myń tonna mys konsentraty tárizdi ónimderdi óndiripti. Árıne, eseli eńbekpen quralyp jatqan mol tabys túrlerin tize berýge de bolady. Eń bastysy, shaǵyn qalanyń erinýdi bilmeıtin uıymshyl eńbekkerleri jemisti jumys isteýde. Osyǵan oraı, óńirdiń de óńi kirip keledi. Ortaq tabysqa qomaqty úles qosyp otyrǵan ujymdar da barshylyq. Máselen, «Selıngormash» seriktestigi jalpy quny 2,3 mıllıard teńge bolatyn metall qurylǵylardy shyǵarǵan. Taǵy bir jaqsy jeri jumys kólemin arttyryp, tabystyń taıqazanyn qaınatýmen qatar, qomaqty eńbekaqy tólenetin jańa jumys oryndary paıda bolypty. Bul – qala turǵyndary úshin aıta qalarlyqtaı jańalyq. Sondaı-aq jyl basynan beri «Adelya gold» ken baıytý fabrıkasynyń jalpy quny 4,5 mıllıard teńge bolatyn jańa jobasy júzege asyrylyp, 48 turaqty jumys orny ashylǵan. Túptep kelgende, shoq juldyzdaı shaǵyn qala úshin táp-táýir jaqsylyq.

At tóbelindeı qalanyń áleýmettik-turmystyq jaǵdaıynyń jaqsarýy buryn­ǵy kásiporyndardyń turaqty jumys isteýimen qatar jańa jobalardyń júzege asýyna baılanysty. Bul tarapta dem berip, demeý bolyp turǵan dúnıe – ınves­tısııa. Esepti mezgil ishinde qala ekonomıkasyna 14 mıllıard teńge ınves­tısııa quıyldy. Sál ǵana taratyp aıta ketetin bolsaq, nátıjeli is «Altyn almas» kompa­nııasynyń Aqsý kentinde karer jáne fabrıka salý jónindegi aýqymdy jobasynyń aıaqtalýyna baılanysty bolyp otyr. Jyl basynan beri bıýdjetke 199,2 mıllıard teńge kóleminde salyq pen ártúrli tólem tústi. Qala bıýdjeti 177,5 paıyzǵa oryndaldy. Respýblıkalyq jáne oblystyq bıýdjetterden beriletin transfertter muqııat jumsalyp, 12,1 mıllıard teńge ıgerilip, jospar 99,7 paıyzǵa oryndaldy. Qalanyń aýyl sharýashylyǵy da birshama tabysty. Jalpy quny 5 mıllıard teńge bolatyn aýyl sharýashylyǵy ónimderi óndirildi. Bıyl qurǵaqshylyq aıtarlyqtaı zardabyn tıgizgendigin de jasyryp qalýǵa bolmas. Áıtse de baǵymdaǵy mal sany birtindep ósip keledi. Mal ónimderin óńdeý de oń jolǵa qoıylǵan. Eki mal fermasynyń uıymdastyrylýy da bul taraptaǵy jumys­tyń oń sıpatyn ańǵartady. Bıyl qyrkúıek aıynda Qara­bu­laq aýylynda elimizdegi alǵashqy «Slow Food» naryǵy ashyldy. Bul jerde jergilikti jáne kórshi aýdandardyń ónim óndirýshileri óz ónimderin satyp, paıdasyn kóredi.

О́z kásibin dóńgeletip, shaǵyn jáne orta bıznesti damytý berekeni eseleı túsetindigi belgili. Qalada 9 300-ge jýyq shaǵyn jáne orta bıznes nysany jumys isteıdi. Naqtyraq aıtatyn bolsaq, ótken jylmen salystyrǵanda 9 paıyz ósim bar. Oǵan sebepshi bolyp otyrǵan memlekettik baǵdarlamalardyń sátimen júzege asyrylýy. 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan kásipkerlikti damytý jónindegi Ulttyq joba aıasynda 99 jobaǵa sýbsıdııa berildi. 14 adam 16,6 mıllıon teńgege grant aldy. Olar ózderiniń qoldarynan keletin, halyqqa da paıdaly kásippen aınalyspaq. 136 adam «Bastaý bıznes» kásipkerlik negizderin oqyp, joldamaǵa ıe bolyp otyr. Mine, osyndaı qadaý-qadaý jumystardyń arqasynda taýar aınalymy 14,2 mıllıard teńgeni qurady.

Basqa óńirlerdegideı áleýmettik mańyzy bar taýarlardyń baǵasyn turaqty ustap turý – kún tártibindegi máselelerdiń biri. Qala turǵyndaryn arzan azyq-túlikpen qamtamasyz etý úshin 39 ret jármeńke ótkizildi. Berekeniń bastaýy tárizdi osyndaı is-sharalarǵa irgeles aýdandar men Astana qalasynyń taýar óndirýshileri de qatysty. Igi is barysynda 442,4 mıllıon teńgeniń saýda-sattyǵy jasaldy.

Qalada qurylys jumystary da qarqyndy júrip jatyr. Bıyl 7,1 mıllıard teńgeniń jumysy atqaryldy. 1 613 sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Osylaısha, shaǵyn qala qanat jaıyp sáni men saltanaty jaqsara tústi. Jyldyń sońyna deıin úsh 45 páterlik turǵyn úıdi paıdalanýǵa berý mejelenip otyr. Jalpy quny 4,7 mıllıard teńge bolatyn áleýmettik sala nysandaryn salý jumysy júrgizilýde. Bul nysandarǵa bıyl 608 mıllıon teńge baǵyttaldy. Kólik ınfraqurylymyn meılinshe jaqsartý maqsatynda avtomobıl joldarynyń jaǵdaıy talapqa saı bolý úshin birneshe joba qolǵa alynǵan. Bıyl respýblıkalyq jáne oblystyq bıýdjetten jergilikti mańyzdaǵy avtomobıl joldary men qala kóshelerin jóndeýge 2,2 mıllıard teńge qarajat jumsaldy. Qaladaǵy Novosıbırskaıa jáne Stepnaıa kósheleriniń joldary jóndeldi. «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasy aıasynda Qarabulaq jáne Qyryqqudyq aýyldarynyń joldaryna ortasha jóndeý jumystary jasaldy. Infraqurylymdy damytý, sport alańdaryn ornatý erekshe mańyzdy. Turǵyndardyń suranysyna oraı qalada – 12, al aýyldarda 5 sport alańy salynyp, paıdalanýǵa berildi.

Shaǵyn qalanyń úlken de ózekti máse­le­si jylýmen qamtý ekendigi belgili. Bul máseleni sheshý úshin 5 mıllıard teńge qarajat bólindi. Bıyl Mem­leket basshysynyń tapsyrmasyna oraı tozǵan jylý júıeleri almastyry­lyp, 7,8 shaqyrym jylý júıesi jańǵyr­tyl­­dy. Kásiporyn óz qarajaty esebi­nen jeti shaqyrym jylý júıesin jón­dep, 1,1 mıllıard teńge qarjysyn jumsa­dy. Qala turǵyndaryn aýyz sýmen qamta­masyz etý máselesi de birtindep sheshi­lip keledi. Naqtyraq aıtatyn bolsaq, Shańtóbe poselkesindegi sý jelisiniń 16 shaqyrymyn jóndeý úshin aǵymdaǵy jyly respýblıkalyq bıýdjetten 500 mıllıon teńge qarajat bólingen. Al jalpy jobanyń quny – 1,5 mıllıard teńge. Qala turǵyndaryn taza sýmen qamtamasyz etý úshin qala bıýdjetinen qýatty sýsorǵy stansasyn jabdyqtaý jabdyqtaýǵa qara­jat bólinýde. Bestóbe eldi mekeninde modýl­dik qazandyq ornatylyp, turǵyn úıler ortalyqtandyrylǵan jylý júıe­sine qosylatyn bolady.

Qala turǵyndaryn jumyspen qamtý máselesi de udaıy nazarda. Esepti kezeń ishinde ótinish bildirgenderdiń birqatarynyń máselesi sheshilip, qoldanystaǵy zańǵa sáıkes áleýmettik kómek jasalǵan. Mundaı kómek 241 adamǵa kórsetilgen. Bir aıta keterligi, óndirisi órken jaıǵan óńirdegi eńbekaqy kólemi aıta qalarlyqtaı. Máselen, Stepnogor qalasynda ortasha eńbekaqy 323,9 myń teńgeni qurap otyr.

Bilim salasy da berekeli jumystarǵa toly. Aıtalyq, Bestóbe aýylynda 300 oryn­dyq orta mekteptiń qurylysy júr­gizip jatyr. Bıyl 75 oryn­dyq «Raıhan ana» jekemenshik bala baq­shasy ashyldy. Bilim berý nysandaryn kúrdeli jáne aǵymdaǵy jóndeýden ótki­zýge 590 mıllıon teńge baǵyttaldy.

Maýsym aıynda qalada ulttyq jáne halyqtyq sport túrleri boıynsha «Qu­lager» oblystyq spartakıada­sy ót­ki­zil­di. Stepnogor qalasynyń qura­ma komanda­sy jalpy komandalyq kórset­kish boıynsha birinshi orynǵa ıe boldy. Bıyl «Aýyl – el besigi» jobasy aıasynda Qarabulaq aýylynda mádenıet úıiniń qurylysy bas­taldy. Zavodskoı kentinde mádenı sport kesheniniń qurylysyn júrgizý úshin qujat­tar ázirlenip jatyr. Mine, osylaısha, shaǵyn qalanyń shyraıy ýaqyt ótken sa­ıyn jaqsaryp keledi.

Aqmola oblysy,

Stepnogor qalasy