Bıikke ólshem berý úshin bılerdiń sózine júginetin qazaqtyń babaǵa degen qurmeti balanyń ákege degen mahabbatyndaı. Aq saýytyn asynyp, babalar arýaǵyna súıenip, ata jaýyn tyqsyrǵan danalarymyzdyń rýhy ór, oıy darııa. Ǵasyr aýnasa da bozjýsan beınesiniń boıaýy juqarmaı, atar tańnyń qyzylsań sáýlesindeı qaıta boı kóterip, bolashaqtyń júzine nuryn shashyp turatyny sodan-aý, sirá. Endeshe, Jetisý jurtynyń eli súıgen Eskeldi bıdiń 330 jyldyq mereıtoıyn toılaýynyń sebebi aryda jatqanyn osydan-aq ańǵara berińiz.
Keıde baýyry bulaq babalarymyzdyń ulaǵatyna shóldegende tarıhtyń sabasynda pisken asaý da ashy qymyzdy qotara ishkiń keledi. Qońyraýly naıza alyp qol tóńkermeseń de, rýhyńa tóńkeris jasardaı ál-dármen alasyń. Nóser oıdyń jańbyr ushyǵyndaı ǵana bolsa da namysyńa tamyzyq, armanyńa jelken bolatyn dárýmenge ıe qordaly da qaımaqty tirkester til ushyna baılanyp, maqsatyńa minber bolatyny sózsiz. Qazaq-qalmaq arasyndaǵy ǵasyrlar boıǵy surapyl shaıqasta eline es bolǵan ulylar sapynan Eskeldi bı Jylkeldiuly da tabylyp, batyrlyǵymen, qolbasshylyǵymen, bı-sheshendigimen tanylǵan. Mine, sol babamyzdyń týǵanyna 330 jyl tolǵan uly dýmandy jetisýlyq jurtshylyq aıryqsha atap ótti. Aldymen zııaly qaýym ókilderi Eskeldi baba kesenesine baryp Quran baǵyshtap, rýhyna taǵzym jasady.
Bolashaqqa degen kemel qadamnyń basy ótkendi tanyp, keshegige taǵzym etý sharasymen bastalsa kerek. Almaǵaıyp zamanda Alashyna pana bolǵan babalardyń ómiri men shyǵarmashylyǵyn dáripteý – biz úshin paryz. Sol paryzdy parasat bıiginde sezingen jetisýlyqtar Eskeldi Jylkeldiulynyń 330 jyldyq mereıtoıyn B.Rımova atyndaǵy Taldyqorǵan drama teatrynda dúbirletti. Aldymen «El qorǵany – Eskeldi» respýblıkalyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa ótip, sońynan baba erligin qalamǵa arqaý etken jazba aqyndar músháırasynyń jeńimpazdary marapattaldy.
Saltanatty is-sharanyń shymyldyǵyn muzart taýdyń muzbalaq aqyny Muqaǵalı Maqataevtyń aqyq jyrymen ashyp, babalar erligin asqaqtata jetkizgen Mádenıet qaıratkeri, «Jetisy» gazetiniń bas redaktory Jumataı Ospanuly rýhanı jıynnyń máni men mazmunyna toqtaldy. О́z kezeginde oblys ákiminiń orynbasary Rýstam Álıge sóz berdi.
Eskeldi baba atymen atalatyn aýdanda týyp, sol jerde ákim retinde qyzmet etkenin erekshe maqtanysh tutatynyn jetkizip, uly baba erligi men órligi jóninde, tarıhty qurmetteý, qasıetti dúnıelerimizdi qasterleý búgingilerdiń boryshy ekenin aıtqan Rýstam Álıuly oblys ákimi Beıbit Isabaevtyń quttyqtaýhatyn oqydy.
Tarlan tarıh taraýlaryndaǵy izgilik pen meıirimge, órlik pen erlikke shaqyratyn shejireli oqıǵa, shalqar syrlardyń qaı-qaısysy da urpaq úshin qajet. Solardyń qatarynda Eskeldi Jylkeldiuly bastaǵan tarıhı tulǵalardyń árbir ónegeli isi urpaqqa ǵıbrat shashatyny haq. Sonaý «Aqtaban shubyryndy» kezeńinde keýdemsoqtyq jasaǵan, muzdaı qursanyp kelgen jaýdyń surapyl ekpinine tótep berip, jerinen shym-shym topyraq, shókim tas bermeı qýyp shyqqan babalar qataryndaǵy Eskeldiniń tarıhı erlikteri men bı-sheshendik ónerde qaldyrǵan oljasyn dáriptegen ǵalymdar ǵylymı-tájirıbelik konferensııada baıandama jasady.
Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń professory, fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty Anar Buldybaı, Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasy Ǵulamalar keńesiniń múshesi, arab, parsy jáne shaǵataı tilderiniń mamany Záripbaı Orazbaı, Qazaqstannyń qurmetti jýrnalısi, «Qurmet» ordeniniń ıegeri, Eskeldi babanyń urpaǵy Sábıt Bıbolov, Qazaqstan Jýrnalıster odaǵynyń múshesi, Qazaq ulttyq salt-dástúr akademııasynyń professory, halyqaralyq J.Jabaev atyndaǵy syılyqtyń laýreaty, «Qurmet» ordeniniń ıegeri Qoshan Mustafauly syndy zııaly qaýym ókilderi konferensııada uly baba erlikterin pash etip, tyń jańalyqtarmen bólisti. Qazaq tarıhynyń, jalaıyr rýynyń arǵy-bergi shejiresinen syr shertip, Rashıd ad-Dınniń «Jamıǵ at taýarıh» atty kitaby, jalpy, san taraýly kitaptar, Alash jurtynyń ótkeni úlken burmalaýǵa ushyraǵanyn jetkizdi. Jańa tarıh jylnamasy qaıta jazylyp jatqanyn, ár qazaqtyń túpki shejiresi shalqar ekenin termeledi. Osyndaı rýh jańǵyrtqan jıynnan keıin «El qorǵany – Eskeldi» taqyrybyndaǵy respýblıkalyq músháıranyń jeńimpazdary marapattaldy.
Qara óleńmen baba músinin qashap, erligin asqaqtatqan aqyndar dodasyna 60-tan asa ótinim kelip túsipti. Solardyń arasynda asylyn aıshyqtap, salmaqtysyn saralap shyǵarǵan Ámire Árin, Núsipbaı Ábdirahym, Nurıla Bektemirova, Saǵynysh Namazshamova, Jangeldi Nemerebaı syndy belgili aqyndar qazylyq etken dodada Jomart Igiman, Aıtaqyn Bulǵaqov, Qalqaman Ábdirahmandar arnaıy Qaban jyraý, I. Jansúgirov, J. Jaqypbaev atyndaǵy júldege (150 myń teńge) ıe boldy. III oryndy (300 myń teńge) astanalyq Ábdiǵanı Bázilhan, tarazdyq Hamıt Esenaman, taldyqorǵandyq Gúlbaqyt Qasen ıelense, II oryndy (400 myń teńge) Almaty oblysynyń aqyny Ahmet О́mirzaq pen jetisýlyq Asyl Sultanǵazy ózara bólisti. Al I oryn (700 myń teńge) ıegeri dep almatylyq Qurmanǵazy Jumaǵul tanylsa, «qazaq poezııasynyń Eńlikgúli» atanǵan Zaıda Elǵondınova bas báıgeni enshilep, 1 mln teńgeniń sertıfıkatymen marapattaldy. Osylaısha, ǵalymdar tarıhtan syr shertip, aqyndar jyr tolǵaǵan mereıtoı Jetisý jeriniń ónerpazdary salǵan ásem ánmen asqaqtap, kúmbir kúımen shyraılandy.
Jetisý oblysy