Jer sharyndaǵy ózgerip jatqan klımat, ıaǵnı jahandyq jylý, tabıǵı ekojúıeniń buzylýy, ozon qabatynyń juqarýy, atmosferanyń, álemdik muhıttyń lastanýy, qoqystyń kóbeıýi – qazir álemdegi kún tártibinen túspeıtin ózekti taqyryptar. Bul máseleler boıynsha túrli zertteý júrgizilip, esepter jazyldy. Solardyń biri – qoldanýshylarǵa kásibı baǵytta paıdaly bola alatyn «LinkedIn» kompanııasy júrgizgen zertteý.
Kompanııa qyzmetkerleri 774 mıllıon qoldanýshynyń derekterin zerttegen. Nátıjesinde, qazirgi tańdaǵy jumys berýshiler arasynda «jasyl» qabiletterge beıimi bar mamandarǵa suranystyń joǵary ekenin anyqtap otyr.
Máseleniń ózektiligine keńirek toqtalýdyń qajeti joq bolar. О́ıtkeni ony kórer kóz de, estir qulaq ta tanyp-bilip júr. Degenmen, BUU sarapshylarynyń klımat ózgerisine qatysty sońǵy jarııalanymyna nazar salǵan jón bolar. Mamandardyń pikirinshe, aldaǵy on jyldyqtaǵy bizdiń is-áreketimiz bolashaq urpaqqa bul álemniń jaramdy bolar-bolmasyn anyqtap beredi. Onyń ishinde parnıktik gazdardy azaıtý – kezek kúttirmes másele jáne bul jahandyq máselege qatysty durys ádis tapsa, ekonomıkany da, ekologııany da jaqsartýǵa bolady.
«LinkedIn» zertteýshileri jahannyń ekologııalyq máselesin sheshýde jumys kúshiniń «jasyl» qabiletti bolǵanyn, ıaǵnı tabıǵatqa zııanyn keltirmeıtin, sondaı-aq qorshaǵan ortanyń jaqsarýyna úles qosa alý biliktiligi mańyzdy ról atqarmaq. Kompanııa ǵalymdarynyń pikirinshe, «jasyl» qabiletter aqparattyq tehnologııalardy ıgerý sekildi ár qyzmetkerdegi bilim retinde suranysta bolýǵa tıis. Kompanııa qyzmetkerleriniń túsiniginde ekologııalyq saýatty mamandar arqyly jerdi saqtaý tıimdirek bolmaq.
Mıllıondaǵan qoldanýshynyń kásibı profılin zerttegen ǵalymdar «jasyl» qabiletterge den qoıyp jatqan óndiris salasy bar ekenin anyqtaǵan. Desek te, qazirgi bar kórsetkish álemge kerek mólsherden áldeqaıda tómen.
Barlyǵy 48 memleketke qatysty júrgizilgen zertteý barysynda «jasyl» qabiletti ıgerý de, «jasyl talanttarǵa» suranys ta artqanyn anyq ańǵarýǵa bolady. Byltyrǵy kórsetkishpen salystyrǵanda bıyl «LinkedIn»-degi profılinde keminde bir «jasyl» qabiletti ıgergenin kórsetken qoldanýshylardyń sany 12,3 paıyzǵa artqan. Al keminde bir «jasyl» qabilet bolýyn talap etetin bos jumys ornynyń sany 22,4 paıyzǵa kóbeıgen. Iаǵnı bul jumys berýshilerdiń ekologııaǵa baılanysty saıasatyn kúsheıtkenin ańǵartady. Sondaı-aq mamandar «jasyl» qabiletti ıgerý arqyly óziniń básekege qabilettiligin arttyra alady. Bul úrdisti dáleldeıtin taǵy bir fakt – «LinkedIn»-de keminde bir «jasyl» qabileti bar maman ózgelerge qaraǵanda 29 paıyzǵa kóbirek jumysqa alynady.
Ǵalymdardyń baıqaýynsha, «jasyl» qabiletter ekonomıkalyq máseleler kezinde ózektiligin joǵaltpaıdy. 2022 jylǵy aqpan men 2023 jylǵy aqpan arasynda álem boıynsha jumysqa alý kórsetkishi tómendese, ekologııalyq biligi bar mamandardyń qyzmetke kirisýi kerisinshe kóbeıgen. Sondaı-aq dúnıejúzilik pandemııa bastalǵan 2020 jylǵy naýryzdan bastap «jasyl» qabileti bar adamdar, mundaı bilimi joqtarmen salystarǵanda jumysqa usynysty kóbirek alǵan eken.
Degenmen, bul kórsetkishter álemde ornyqty saıasat ornady degen túsinikke negiz bola almaıdy. «LinkedIn»-degi derekterdi taldaı kele, «jasyl» qabiletter árbir segizinshi qyzmetkerde bary anyqtaldy. Iаǵnı álemniń 48 elinde jumys isteıtin 8 adamnyń 7-eýi birde-bir «jasyl» qabilet ıgermegen. Jalpy, zerttelgen jumys salalarynyń ishinde «jasyl» qabiletterdi qamtıtyny 10 paıyz ǵana.
«LinkedIn» kompanııasynyń zertteýin qorytyndylaı kele, ekologııalyq saýatty arttyrý, «jasyl» qabiletterdi ıgerý mamanǵa básekege qabiletti bolýǵa, jańa múmkindikterge jol ashýǵa kómektesetinin anyq ańǵarýǵa bolady. Sondaı-aq onyń basty qundylyǵy retinde jer shary klımatynyń saqtalýyna qyzmet etýin atap ótýge bolady. О́ıtkeni álem – bizdiń ortaq úıimiz, ol bolashaq urpaqqa da pana bolýǵa tıis.
Súıindik QABYL,
Qazaqstan qoǵamdyq
damý ınstıtýtynyń sarapshysy