Aqparattyq tehnologııalardyń damýy adamzat balasynyń orasan ıgiligi bolǵanymen, onyń kesirli qyrlary baıqalyp otyrǵany ókinishti. Máselen, aqparattyq tehnologııalarmen ilese kelgen lýdomanııa deıtin osy zamanǵa ǵana tán dert bar. Al odan da qasirettisi – ınternettiń kómegimen saýdasy júrip jatqan, ǵalamtordyń ózegine túsken sum órmekshideı esirtki bıznesi. Jastyqtyń julynqurty – órimdeı ul-qyzdardy qyrshynynan qıyp jatqan nashaqorlyqty tizgindeýdiń zamanaýı ádisi bar ma?
Sonymen «Synany syna qaǵyp shyǵarady» deıtin ıdıomatıkalyq sóz órnegine salsaq, endigi jerde quzyrly mekemeler ınternettegi lańmen sol ádiske salyp kúresýge kiristi. Qysqasy, budan bylaı ınternettegi esirtki jarnamasymen kıbervolonterler aınalysady.
Bul qalaı júzege asady deıtin bolsaq, «Narkostop» jobasynyń jetekshisi Nurjan Jaqypov kıbervolonterdiń mindeti – tyıym salynǵan preparattardy jarnamalaıtyn belgileri bar siltemeler men habarlandyrýlardy anyqtap, tıisti málimetterdi quqyq qorǵaý organdaryna berý ekendigin aıtady.
«Damyǵan tehnologııalar dáýirinde esirtkiniń taralýy áleýmettik jeliler arqyly da júzege asyp jatyr. Tipti bizge Facebook jelisinde esirtki satatyn dúkenniń jarnamasy bar skrınshottar kelip tústi. Qazir túrli saıt arqyly jastardy esirtki taratýǵa tartý oqıǵalary jıi kezdesedi. Bul qalaı júzege asady? Aldymen aılyǵy joǵary kýrerlik jumys orny bar ekendigi týraly habarlandyrý ilinedi. Ádette mundaı «bos jumys oryndary» stýdentter úshin qolaıly. Jumys berýshimen baılanys ornaǵan soń, esirtki dúkenderiniń deldaldary bul jumystyń máni kýrerdiń ádettegi qyzmetinen azdap ózgeshe ekenin, ıaǵnı esirtki taratýmen baılanysty ekendigin jasyrmaıdy. Oqıǵa málim bolǵan jaǵdaıda bul iske polısııa aralasyp, tıisti tergeý amaldaryn júrgizip, quqyq buzýshylardy jaýapqa tartady», deıdi «Narkostop» jobasynyń jetekshisi.
Al kıbervolonterler daıyndaýǵa arnalǵan kýrstardy ázirleýshilerdiń aıtýynsha, bul úshin arnaıy mashyq, daǵdy qajet emes. Qarapaıym tilmen túsindirgende, kıbervolonter bolý úshin «Narkostop» jobasynyń áleýmettik jelidegi @narkostopkz paraqshasyna jazylýǵa bolady.
Quzyrly mekemeniń ókilderi kýrstan ótý merzimi qysqa ekenin jáne bul jumys arnaıy ýaqyt bólýdi talap etpeıtinin, adam belgili bir siltemelerdi baqylap, anyqtaýǵa 5-10 mınýt nemese 2-3 saǵat bóle alatyndyǵyn aıtady. Al joba qyzmetkerleri óz mindetterine saı alynǵan aqparatty ári qaraı tergeý úshin quqyq qorǵaý organdaryna jiberedi.
Aıtqandaı, «Narkostop» jobasynyń volonterleri Almaty polısııasymen birge jastar arasynda esirtki qylmysynyń aldyn alýǵa qatysty basqa da amaldarǵa baryp otyr. Olar qala qabyrǵalaryndaǵy jasyryn esirtki jarnamalaryn boıaýmen qatar, mektep oqýshylary, kolledj jáne ýnıversıtet stýdentteri men olardyń ata-analary úshin arnaıy dárister júrgizedi. Eń bastysy, bul iske 3 myńnan astam adam atsalysyp otyrǵany qýantady.
«Bıyl polısııa departamentimen birlese otyryp, qabyrǵalardaǵy 100 myńnan astam esirtki jarnamasyn boıadyq. Osyǵan uqsas 200-den astam is-shara ótkizildi. Sonymen qatar biz ınternet pen teledıdarda esirtkige qarsy kontent daıyndadyq. Qazaq tilinde esirtkiniń zııany týraly aqparattardyń azdyǵyn eskere kele, osy máselege de kóńil bóldik», deıdi «Narkostop» jobasynyń jetekshisi.
Sol sııaqty Almaty qalasy Polısııa departamentiniń Esirtki qylmysyna qarsy is-qımyl basqarmasynyń aǵa jedel ýákili, polısııa maıory Dáýren Kóbeev qalada aqsha úshin ardan bezgen farmasevter arasynda izdestirý sharalary júrgizilip jatqanyn málimdedi.
Ázirge bizge belgilisi, Almatyda osy aptada medısınalyq, esirtkilik, psıhotroptyq zattar men prekýrsorlardyń taralýyn aýyzdyqtaýǵa baǵyttalǵan «Dármek» oqý-óndiristik is-sharalary ótip jatyr. Jedel izdestirý sharalary farmasevtıkalyq baqylaý qyzmetimen birlese júrgiziledi. Eske sala ketý kerek, bıyl naýryz aıynda «tramadol» esirtkilik zattardyń jıyntyq kestesine engizildi. Iаǵnı ony erkin saýdada, tipti dárigerdiń taǵaıyndaýymen de satýǵa bolmaıdy.
ALMATY