Naýqasqa der kezinde tıisti kómek kórsetilmese, qaıǵyly jaǵdaıǵa alyp kelýi ábden múmkin. Ásirese jedel járdemdi uzaq kútip qalǵanda nemese alǵashqy kómek dárigerleri kelgende naýqastyń jaı-kúıinen tolyq habardar bolsa, naqty kómek kórsetýge bolar edi. Dál osy maqsatta S.Asfendııarov atyndaǵy Qazaq ulttyq medısına ýnıversıtetiniń 6-kýrs stýdenti Arýjan Qalıhanova «kómekshi bilezik» oılap tapty.
Arýjannyń oılap tapqan bilezigi naýqasqa jedel járdem kórsetýdi odan da jedeltede túsedi. О́ıtkeni bilezikke adamdardyń medısınalyq kartasyna qol jetkizýge bolatyn QR kod ornatylady. Stýdent birde oqys jaǵdaıǵa tap bolǵannan keıin osy qurylǵyny jasap shyǵarýdy oıǵa alǵan. 2-kýrsta oqyp júrgende bolashaq dáriger kóshede esinen tanyp qalǵan adamǵa qalaı kómekteserin bilmeı abdyrap qalǵanyn aıtty. «Egerde sol mezette naýqastyń densaýlyǵy týraly tolyq málimet bolsa, bul alǵashqy kómek kórsetýge septigin tıgizer edi. О́ıtkeni bileziktegi QR kod arqyly onyń naqty dıognazyn bilýge bolady», deıdi ol.
Qoǵamda kez kelgen sátte kómekti qajet etetin naýqastar barshylyq. Ásirese sol jandarǵa bul qurylǵy naǵyz kómekshi bola alady. Sebebi der kezinde kórsetilgen kómek adamdy tipti ajaldan aman alyp qalýy ábden múmkin. Stýdent qundy jobasyn júzege asyryp qana qoımaı kásipke de aınaldyrýdy kózdep otyr.
– Jobamdy startap retinde iske qosýdy josparlap jatyrmyn. О́zim 1-kýrstan bastap startaptar taqyrybyna qatty qyzyǵamyn. Shynymdy aıtsam, mende únemi ártúrli bıznes-jobalar kóp bolatyn, biraq olardy qalaı júzege asyrý keregin bilmeıtinmin. Biraq birde ýnıversıtette stýdentterge ózderiniń bıznes-jobalaryn damytýǵa kómektesetin uıymǵa – Enactus-qa irikteý jarııalady. Osylaısha, men kásipkerlik týraly alǵashqy bilimimdi aldym, – deıdi Arýjan Qalıhanova.
Bolashaq dáriger bilezikte kórsetiletin málimetterge DamuMed aqparattyq júıesi arqyly qol jetkizbekshi. О́ıtkeni onda árbir azamattyń medısınalyq kartasy bar.
«Jedel járdem es-tússiz jatqan adamnan densaýlyǵy týraly suraı almaıdy. Sondaı kezde bileziktegi aqparat eń qundy aqparat bolmaq. Eger dárigerler jolda ketip bara jatqanda naýqastyń naqty nemen aýyratynyn bilse, olar der kezinde kómektese alady», deıdi ol.
Medısınalyq kartaǵa tek dárigerler qol jetkize alady. Ol bileziktegi QR kodty skanerlep, DamuMed eseptik jazbasyndaǵy medısınalyq tarıhyn, qan tobyn, baılanys derekterin, fotosýretterin, taldaý nátıjelerin kóre alady. Iаǵnı bilezik arqyly jedel járdem mańyzdy bastapqy aqparatty ala alady. Sondaı-aq olar oqıǵa ornynan qońyraý shalǵan adamǵa durys nusqaý beredi. Stýdent qazir ónimdi shyǵarýǵa daıyndap jatyr.
– Men alǵashynda IFMSA-ǵa ótinish berdim. Onda jobam málimetter bazasyna engizilip, kómek týraly usynysy bar sertıfıkat jiberildi. Alaıda bul qujatpen qaıda barý kerektigin bilmedim. Sodan keıin jobam júzege asyrylmaı qaldy. 6-kýrsta Qazaq ulttyq medısına ýnıversıtetinde bıznes-ınkýbator paıda boldy. Soǵan qatysýǵa bel býdym. Nátıjesinde, joba baǵdarlamanyń fınalısti boldy. Tálimgerlermen birge prototıp jasap, bıznes-jospar qurdyq. University DemoDay-da (medısınalyq startaptardyń pıtchıngi) jasaǵan baıandamamnan keıin Qazaq ulttyq medısına ýnıversıtetiniń endaýment-qory bilezikke qyzyǵýshylyq tanytty. Olar marketıng jáne seriktester tabý jaǵynan kómektesti. Biz ónimdi shyǵarýǵa daıyndalyp jatyrmyz. DamuMed jobam týraly biledi, biraq áli resmı kelisim bergen joq. Biraq oń jaýap alý úshin ne isteý keregin suraıtyn bolamyz. Eger DamuMed ıntegrasııasy sátsiz bolsa, paıdalanýshy ózi týraly medısınalyq aqparatty engize alatyn veb-saıt jasap shyǵaramyz. Qazir jobany júzege asyrýǵa qansha qarjy qajet bolatynyn eseptep jatyrmyn ári ınvestorlar izdestirýdemin. Biz ónimdi emhanalarǵa satqymyz keledi. Sondaı-aq barlyq taýar qor katalogynda jáne Arumedix Instagram akkaýntynda qol jetimdi bolady, – deıdi Arýjan.
Bolashaq dáriger kásibı bilimin kásipkerlikpen baılanystyryp damytqysy keletinin aıtty. Ol medısına salasyn sanaly túrde tańdaǵan. Sebebi 15 jasynda ákesi júrek aýrýymen aýyrǵan eken. «Ákem júregi ustap, tizeme kelip qulaǵanda, qalaı kómektesetinimdi bilmeı turyp qaldym. Bul dármensizdik sezimin áli umyta almaımyn. Osy jaǵdaıdan keıin dáriger bolýǵa sheshim qabyldadym. Men adamdarǵa qalaı da kómekteskim keledi», deıdi ol.
Arýjan Qalıhanova kásibı mansaby jolynda elge óz paıdasyn tıgizetin, otandyq medısınanyń damýyna úles qosatyn maman bolǵysy keletinin atap ótti. Onyń qolǵa alǵan jobalary da osyǵan dálel.
«Túrkııada, Polshada taǵylymdamadan óttim. Bertinge deıin Túrkııaǵa kóshkim keletin. О́ıtkeni onda medısına damyǵan. Biraq keıin óz elimizde qalǵym keletinin túsindim. Bolashaqta sheteldegi áriptesterimnen tájirıbe jınaýǵa baratyn da shyǵarmyn. Biraq óz elimde jumys isteımin. Otanyma paıda ákelgim keledi», deıdi Arýjan.