• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Basylym 03 Jeltoqsan, 2023

О́mir jolynyń tolǵamy

400 ret
kórsetildi

Elimizdiń tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń «Meniń ómirim. Bodan­dyqtan – bostandyqqa» atty jańa kitaby jaryq kórdi. Memýar avtory ómir jolymen qatar, otyz jyl ishinde bolǵan mańyzdy saıası oqıǵalar, ekonomıkalyq reformalar, kúrdeli halyqaralyq kelissózder, qabyldanǵan strategııalyq sheshimder týraly áńgimeleıdi. Táýelsizdiktiń eleń-alań kezindegi bastamalarǵa toqtala kele, qańtar oqıǵasyna qatysty oı-paıymdaýlaryn da bildirgen.

Kitap «Memýar muraty», «Ushqan uıa», «Jol basy», «Temirtaý taǵylymy», «Bılik baspaldaqtary», «Qıly kezeń», «Jeltoqsan», «Qaıta qurý: qyzyǵy men shyjyǵy», «Polıgon», «Eleń-alań», «Tańsári», «Teńge – tirek», «Jeke­shelendirý: jalpydan – jalqyǵa», «Par­lament: taratý ma, taraý ma?», «Eldik emtıhany», «Astana», «Soqpaqsyz syrtqy saıasat», «Shegendelgen shekara», «Bitimgerlik belesteri», «О́mir órimderi», «Saıasat synaǵy», «Erteńi eńseli el» atty taraý­lardan, al taraýlar birneshe bólimnen turady. Taraýlardyń taqyryptary aıtyp turǵandaı, kóziqaraqty oqyrman tek qaı­ratkerdiń ózindik ómir jolyn ǵana emes, Qazaqstannyń táýelsizdik jyldary qalyptasýy men damýyn oısha barlap, jaýapty da kúrdeli kezeńniń derekterine kóz jetkizedi.

Avtor óz ǵumyrynyń ózegin jınaq jeli­si etip ala otyryp, qarapaıym aýyl­dan ósip jetilgenin, marten men domna pesh­teriniń janynda metallýrg, eńbek­ker retinde shyńdalǵanyn, iskerlik, uıym­das­tyrýshylyq qabiletimen tanylyp, qo­ǵam­dyq, basqarýshylyq qyzmet­ter­ge erkin tar­tylǵanyn, sol jol Úkimet bas­shyly­ǵynan egemen eldiń alǵashqy Prezı­denti dárejesine deıin alyp kelgenin, ǵa­syr­lar toǵysynda el men jer taǵdyry tara­zyǵa túsken almaǵaıyp kezeńde, talaı-ta­laı syn saǵattarynda qaıratker, saıasatker retinde ózine júk­tel­gen asa zor jaýapkershilikti qal-qadirinshe atqarǵanyn baıandaıdy.

Aıta ketelik, burynyraqta da N.Nazarbaev jaıynda birneshe ómirbaıan­dyq kitap pen tarıhı zertteý jazylǵan. Jýrnalıst Beıbit Saparalynyń «Tuńǵysh Prezıdenttiń balalyq shaǵy» kitabynan bastap, ár jyldary saıasatkerdiń ómiri men qyzmetiniń ár kezeńine arnalǵan birshama derekti kitap, jınaq jaryq kórgeni belgili. Sheteldik eńbekterdiń arasynan brıtandyq jazýshy Dj.Aıtkenniń, reseılik qalamgerler N.Zenkovıch, R.Med­vedev, L.Mlechın, S.Plehanov, O.Vıdo­vanyń kitaptaryn ataýǵa bolady.

Qansha degenmen memýarlyq kitaptyń jóni bólek. Sol turǵyda avtordyń ózi de atap ótkendeı, bul kitapty ómirbaıan dep te, tarıhı zertteý dep qaraýǵa bolmaıdy. Kitapta saıasatker ómiriniń bel-belesterin sóz etedi, qos ǵasyr ıininde ózi kórgen nemese taǵdyryna áser etken oqıǵalar jóninde jazady. О́tken ómir jolyn jadynda jańǵyryp, jyldar boıy jınaǵan tájirıbesine, kórgen-bilgenine, basynan keshken talqy taǵdyryna taldaý jasaı otyryp, burnaǵy jáne qazirgi qym-qýyt qubylystardy oı eleginen ótkizýge tyrysady. Sondyqtan da kitapta negizgi nazardy ózine aýdaryp ketetin tustar da kezdesedi. Alaıda kitapty oqyǵan adam úshin eń bastysy – osy týyndy arqyly eldiń búginge deıin júrip ótken jolyn, bolashaǵyn avtordyń tanymy arqyly tarazylaıdy.

Qandaı da qubylystyń baǵa­syn ýaqyt pen tarıh bere­di. Al tarıh – eń aldymen, sol eldiń adamdarynyń taǵdyry. Adamdardyń tarıhynan el taǵdyry, ıaǵnı memleket taǵdyry quralady. Memleket tarıhyna sol eldiń basqarý bıligi qolynda bolǵan adamnyń basqalardan kóbirek yqpal ete alatyny óz-ózinen túsinikti bolsa kerek. Sol turǵyda kitapty paraqtaǵanda saıası tulǵanyń kózqarasy arqyly eldiń tarıhyn baıyptaǵandaı bolasyz. Ǵumyrbaıandyq kitap ǵasyrlar toǵysyndaǵy kezeńniń bar syna­ǵyn, aýyrtpalyǵyn, shıelenisken, sapy­ry­lysqan saıasat sahnasynda betpe-bet kelip, eńsere bilgen qıly qıyn­dyqtaryn ashyq, artyq boıaýsyz jetkize bilgendigimen de qundy jáne bul eńbekti bostan dáýirdiń derekti jazbasy deýge negiz bar.

Ádette memýar janrynda jazyl­ǵan eńbekterdegi máli­met­terdiń shynaıylyǵy men naqtylyǵy avtor jadynyń myqty­­lyǵyna, parasat-paıymy­nyń júıeliligine baı­lanysty. Osy turǵydan kitap ómir­baıan­dyq jazba bolǵanymen, týyndy avtordyń jeke ómirimen tuıyq­talyp qalmaǵan. Sol oraıda qoǵamdaǵy iri oqı­ǵalar men bel­gili ózgeristerdiń basy-qa­synda bolǵan qaıratker tulǵa estelik­teriniń tarıhı máni asa zor.

Saıası qaıratkerlerdiń, ási­rese memleket basshylarynyń qaı-qaısysynyń bolsyn me­mýarlyq eńbegin oqysańyz, av­tor­­dyń álemdik sańlaq saıa­sat­ker­­lermen arada bolǵan qarym-qatynasy, olar týraly oı-tolǵamy qyzyqtyrady. Aıtalyq, N.Nazarbaev Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly jóninde: «Qandaı orynda da onyń bólek­she bilimdiligi, ishki mádenıeti, uıym­dastyrýshylyq qabileti, boıyna o bas­tan bitken ustamdylyǵy, keńestik dıp­lomatııanyń bıik mártebesinen ótken kásibıligi kórinip turatyn. Qazaqstannyń kópvektorly syrt­qy saıasatyn qalyp­tas­ty­rýda, ásirese aınalamyzdaǵy elder­diń bári­men shekarany delı­mı­ta­sııa­­lap alýymyzda onyń bilimi kó­mek­ke keldi», dep jazady.

Kez kelgen halyq óziniń ult­­tyq tarıhyn jasaýda jazba derektermen birge, tarıhı tulǵalardyń estelikterin, kún­delikterin, joljazbalaryn paıda­lanýy – ejelden bar úrdis. Tarıhı derek­­termen memýarlyq shyǵarmalar ara­syndaǵy baılanys pen birlikti, shy­­naıylyq pen alshaqtyqty salys­ty­ryla taldaýdan ótkizý arqyly ja­sal­­ǵan tarıhtyń shynaıylyǵy qa­shan­­­da joǵary bolady. Osy turǵy­dan al­­ǵanda, táýelsizdikti baıan­dy etý jolyn­­­daǵy túrli tartysty, taǵ­­dyr­­­­sheshti oqıǵalardy, birin-biri qaı­ta­la­­­maıtyn qabyrǵaly tul­­ǵalar bol­my­­syn, júzdegen is-sharany, myń­daǵan adam taǵ­dyryn qamtyǵan N.Nazar­baev­tyń bul kitaby memleket jáne qoǵam qaıratkeriniń paıymy, kóz­­qa­rasy, tolǵamy retinde saıasattaný sóre­si­nen óz ornyn alady dep senemiz.