Qyzylorda oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıindegi muralar qataryna Shirik-Rabattan shyqqan saq jaýyngeri men Altyn Orda kezeńindegi Syǵanaq hanshaıymy qosyldy.
Saq jaýyngeri «Mádenı mura» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda 2005 jyly Shirik-Rabat qalashyǵyna arheolog Joldasbek Qurmanqulovtyń jetekshiligimen júrgizilgen ekspedısııa kezinde tabylǵan. Jaýynger súıeginiń janynan uzyn semser, beldik pen saqtarǵa tán oıýy bar kıim tamtyǵy, qanjar synyǵy, parfıandyq jazýy bar qysh qumyra shyqqan. Belgili restavrator Qyrym Altynbekov Saq jaýyngeriniń músinin Shirik-Rabatta jerlengen adamnyń boıyna sáıkestendirip jasady. Ań stıli negizinde jasalǵan 2388 altyn japsyrma, 7 altyn jalatylǵan jebe ushy bul adamnyń óz zamanynda ortasyna syıly, qoǵamda belgili bir mártebege ıe jan bolǵanyn aıǵaqtap tur.
Al Syǵanaq hanshaıymy Altyn Orda kezeńindegi aqsúıek áıeldiń obrazy. Osydan 4 jyl buryn ortaǵasyrlyq Syǵanaq qalashyǵyna Q.A.Iаsaýı atyndaǵy HQTÝ men О́zbekstandaǵy Ortalyq Azııa halyqaralyq ınstıtýty birlese júrgizgen arheologııalyq qazba jumystary kezinde saǵanadan sán-saltanatymen jerlengen áıel qańqasymen qatar, marjan kózdi altyn syrǵalar, kógildir aqyq kózdi sılındr formasyndaǵy boıtumar, tamshy formasyndaǵy túımeler jáne marjan monshaqtar shyǵypty.
Altynmen aptalǵan hanshaıym rekonstrýksııasy Qorqyt Ata atyndaǵy Qyzylorda ýnıversıteti Arheologııa jáne etnografııa ǵylymı ortalyǵynyń jetekshisi Ázilhan Tájekeev pen qazba avtory, tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty, О́zbekstandaǵy Iа.Gýlıamov atyndaǵy arheologııa ınstıtýtynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri Aısulý Iskendırovanyń ǵylymı jetekshiligimen jasaldy.
«Uly dala kóshpelileriniń mádenı-rýhanı kelbetin ashyp kórsetý, tarıhı muralaryn nasıhattaý jolynda oblys ákimi Nurlybek Nálibaevtyń qoldaýymen jasalǵan bul bastama aımaqtyń rýhanı salasyna tyń serpilis beretini talassyz. Kórip turǵandaryńyz – Altyn Orda dáýirinde dáýletti ortadan shyqqan áıeldiń antropologııalyq beınesi. Bassúıegi negizindegi grafıkalyq rekonstrýksııasyn Reseı ǵylym akademııasynyń Ýfa federaldyq ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń Tarıh, til jáne ádebıet ınstıtýty etnologııa bóliminiń ǵylymı qyzmetkeri Alekseı Nechvaloda jasap shyqty. Kıim úlgilerin Altyn Orda dáýirine jatatyn derekter men qazba jumystary barysynda tabylǵan materıaldarǵa súıene otyryp, Tatarstan Ǵylym akademııasy A.H.Halıkova atyndaǵy Arheologııa ınstıtýtynyń ǵylymı qyzmetkeri Lıýdmıla Maklasova jasady. Rekonstrýksııa músini men altyn, qoladan jasalǵan áshekeı buıymdar – T.Júrgenov atyndaǵy Ulttyq óner akademııasy mamandary men ónertaný ǵylymdary magıstri Aǵabek Nazarovtyń eńbegi. Áshekeı buıymdar boıynsha Memlekettik ortalyq mýzeıi arheologııa ortalyǵynyń ǵylymı qyzmetkeri Nábıra Tórejanova ǵylymı jetekshilik jasady», deıdi fılosofııa doktory Ázilhan Tájekeev.
Oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıiniń qoryn baıytqan altyn adamdar toptamasy 8-9 jeltoqsan kúnderi Astana qalasyndaǵy Qyzylorda oblysynyń óner kúnderi aıasynda «Syr óńiri – Túrki órkenıetiniń besigi» atty kórmede qoıylady.
Qyzylorda