Investısııa tartý – basym baǵyt

Atyraý oblysynyń jalpy óńirlik ónim kólemi 315,2 mlrd teńgege ósken. Makroeko­no­mı­ka­lyq kórsetkishter boıynsha ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda bıylǵy birinshi jar­ty­­jyldyqta jalpy ónim kóle­mi 6,7 trln teńgege jetken. Buǵan qosa óńirdegi ónerkásip óni­­mi­­niń kólemi ótken jyldyń osy ke­zeńimen salystyrǵanda 14,1%-ǵa artyp, eldegi sala ta­by­synyń 24 pa­ıyzyn Atyraý oblysy qu­raǵan.

«Jyl basynan beri salyqtyq jáne basqa da mindetti túsimder 4,8 trln teńge boldy. Onyń ishin­de memlekettik bıýdjetke 2,3 trln teńge jınaldy. Ult­tyq qorǵa 2,5 trln teńge aýdaryldy. Makroekonomıkalyq kórset­kish­ter boıynsha bıylǵy 10 aıda ónerkásip óniminiń kólemi 9 135,8 mlrd teńgeden asty. Taý-ken óndirý ónerkásibinde 8 446,4 mlrd teńgeniń ónimi óndirildi. Al óńdeý ónerkásibinde ónim kólemi 563,8 mlrd teńge boldy. Saýda qyzmetiniń kólemi 5 164,2 mlrd teńgege jetti. О́ńirde 972,5 mlrd teń­geniń qurylys jumystary oryn­daldy. Sondaı-aq aýyl sharýa­shylyǵy ónimderiniń jalpy shyǵarylymy 123,4 mlrd teńgeni qurady. Negizgi kapı­talǵa 2 436,1 mlrd teńge ınves­tı­sııa tartyldy. Kólik jáne qoı­malaý qyz­metiniń kólemi 588,2 mlrd teń­gege jetip jyǵyl­dy. Oblysta 558,3 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa be­ril­di», dedi oblys ákimi.

Investısııalar tartý bo­ıynsha Atyraý óńiri – res­pýblıkada aldyńǵy orynda. Negizgi kapıtalǵa salynǵan ın­ves­tısııalar kólemi 2,4 trln teńge bolypty. Onda syrtqy ınves­tısııa – 902,5 mlrd, ishki ınves­tısııa – 1 533,6 mlrd teńge. Tutas alǵanda, elge tartylǵan ın­ves­tısııalardaǵy Atyraýdyń úlesi 18,3%-dy quraıdy eken. О́tken jyly Atyraýda eki aýqym­dy joba aıaqtaldy. Sonyń se­­be­binen negizgi kapıtalǵa sa­lyn­ǵan ınvestısııalar kólemi tómen­degen. Olar – «NCOC» kom­panııasynyń teńiz túbin te­reń­detý men «KRI» JShS-nyń polıpropılen óndirisi jobasy.

«Esepti kezeńde 3,5 mlrd dol­lar­ǵa teń sheteldik ınvestısııa tartyldy. Taý-ken óner­kásibi jáne karerlerdi qazýǵa – 3,4 mln dollar, qurylysqa – 114,2 mln dollar, kásibı, ǵylymı-tehnıkalyq qyzmetke – 22,9 mln dollar, basqalary – 3,8 mln dollar. Bıyl 3 ın­ves­tısııalyq joba iske asyry­lyp jatyr. So­nyń biri – quny 76 mlrd teń­geni quraıtyn Aty­raý qala­synan júk tasymaldaıtyn te­mir­­jol vagondaryn jasaý zaýyty. Qýaty – jylyna 6 myń vagon. Zaýytta 1 700 adam ju­mys­pen qam­ty­la­dy. Sondaı-aq suıy­tylǵan gaz saqtaý qoı­masy. Joba quny – 18 mln dollar. Qoımada 3 myń tonna gaz saqtaýǵa bolady. 60 jumys orny ashylady. Buǵan qosa jylyna 1 323 tonna kókónis alýǵa múmkindik beretin jylyjaı qurylysy. Joba quny – 8 mlrd teńge. Jylyjaıda 60 adam eńbek etedi. Osy jyly Biryńǵaı ındýstrııalandyrý kartasy aıasynda ashylýy josparlanǵan 3 jobanyń iske qosý merzimderi obektıvti sebepterge baılanys­ty 2024 jylǵa aýystyryldy. Qazirgi ýa­qyt­ta atalǵan jobalarda ju­mys­tar jalǵasýda», dedi S.Sháp­kenov.

О́ńirde aýyl sharýashy­ly­ǵyna salynǵan ınvestısııa kólemi tórt esege ósip, 4,3 mlrd teń­geni qu­rady. Al sala ónim­de­riniń jal­py shyǵa­ry­ly­my 5,9 mlrd teń­ge­ge artyp, 123,4 mlrd teń­gege jetipti.

«Oblysta kommýnaldyq tur­ǵyn úı qorynan 242 azamatqa páter kilti tabystaldy. Bul baǵyt­ta bıýdjet esebinen qara­jat bólinip, 292 páter satyp alyndy. Jalpy, 10 aıda 558,3 myń sharshy metr turǵyn úı paı­dalanýǵa berildi. Onyń 390,2 myń sharshy metri – jeke turǵyn úı, al 168,1 myń sharshy metri – kommersııalyq turǵyn úı. Halyqty turǵyn úımen qamtamasyz etýdiń basqa da tetikteri qoldanylyp jatyr. Tıisti qarajattar qaras­ty­rylyp, birqatar óńirlik baǵ­darlama qabyldandy. My­saly, 35 jasqa deıingi jastardy turǵyn úımen qam­tý úshin «Atyraý jastary» baǵdarlamasyna jergilikti bıýdjet esebinen 1 mlrd teńge bólindi. Alǵashqy kezeńde 100-ge jýyq jas mamandy baspanamen qamtý josparlandy. Bul tolyq oryndalyp, baǵdarlama óz nátıjesin kórsetti. Aldaǵy jyly baǵdarlama jalǵasady. Bizdegi tehnıkalyq qujaty bar apatty úılerdiń sany 8-ge aza­ıyp, búginde 104 úı esepte tur. Ony sheshý úshin 2029 jylǵa deıin apatty kóppáterli turǵyn úılerdiń turǵyndaryn kóshirýge Jol kartasy bekitildi. Qazir bıýdjet esebinen, jeke ınvestorlardy tartý tetigimen renovasııa baǵdarlamasy sheń­berinde apatty úılerdiń tur­ǵyndaryn kóshirý jáne buzý jumystary júrip jatyr», dedi óńir basshysy.

Atyraýda 249,8 shaqyrym elektr jelisi jańartyldy. Qa­zir­gi ýaqytta oblys úshin ma­ńyzdy nysandardyń biri «KEGOC» AQ Batys aıma­ǵy­nyń elektr jelisin keńeıtý maqsatynda 220 kV «Oral – Atyraý – Qulsary – Beıneý» 792 shaqyrym jelisiniń ekinshi tizbeginiń jumystaryn aıaqtady. Bul jelini iske qosý arqyly Reseıden 200 MVt elektr qýatyn alýǵa bolady. Sonymen qatar jalpy uzyn­­dy­ǵy 250,1 shaqyrym bolatyn Atyraý qalasyndaǵy jáne Toman, Aqkól, Saǵyz, Maqat eldi mekenderindegi elektr jeli­lerin aýystyrý jumys­ta­ryn 2024 jyl­dyń aıaǵyna deıin aıaqtaý josparlanyp otyr.

«Jalpy, oblystaǵy 2 qala men 137 aýyldyq eldi mekende tabıǵı gaz bar. Halyqtyń 99,8 paıyzy kógildir otynmen qamtylǵan. Osy jyldyń qarasha aıynda Qyzyl úı jáne Jasqaırat aýyldaryna gaz jelisi tartylyp, 102,6 shaqy­rym gaz qubyry júrgizildi. Nátıjesinde 300-ge jýyq ha­lyq tabıǵı gazben qamtyldy. Odan bólek «Gazprom» JAQ (jarııa aksıonerlik qoǵamy) men «ÝzTransGaz» AQ-nyń shartyna sáıkes 2023 jyldyń qazan aıynda reseılik gazdy el aýmaǵy arqyly О́zbekstanǵa tasymaldaý bastaldy. Gazdy tasymaldaý Batys Qazaqstan men bizdiń aýmaq arqyly Inder kentine deıin «SAS-4» DN 1 420 mm magıstraldy gaz qubyrymen, Inder kenti mańynda «SAS-5» magıstraldy gaz qubyryna aýys­tyrylyp, ári qaraı Mańǵystaý oblysy aýmaǵynan «SAS-5» DN 1220 mm magıstraldy gaz qubyry arqyly iske asady. Ta­symaldaý marshrýtynyń uzyn­dyǵy Reseı shekarasynan О́zbekstan shekarasyna deıin 823 shaqyrymdy quraıdy. Mar­shrýttyń erek­she­ligi tasymaldaý Qazaqstan aýma­ǵyndaǵy dálizben gazdy komprımırasııa jasamastan iske asady. Gazdy tasymaldaýdyń maksımaldy kólemi táýligine 18 mln tekshe metrdi quraıdy», dedi S.Shápkenov.

Atyraý qalasy jáne Maqat aýdanyn sýmen qamtamasyz ete­tin sý tazartqysh jabdyqtary ótken ǵasyrdyń 40 jáne 60-jyldary qoldanýǵa berilgen. En­digide qaıta jańǵyrtýdy qa­jet etedi.

«Sý tutyný kóleminiń jyl saıyn artýyna baılanysty aldaǵy 5 jylda sý jetispeý­shi­ligi 30 paıyzǵa deıin ósedi. Osyǵan baılanysty, №5 jáne №6 sý súzgi stansanyń jańa 2 súzgileý stansasy men №1 sý sorǵy stansasyn 2024-2025 jyl­­dary iske asyrý jumystary uıym­das­tyrylady. Bul strate­gııa­lyq mańyzdy nysandar ar­qyly aldaǵy 5 jyldyqtaǵy sý tapshylyǵynyń aldyn alamyz. Sonymen qatar Atyraý qalasy men Maqat aýdanynyń halqyn úzilissiz taza aýyz sýmen qamtımyz. Qurmanǵazy aýda­nynyń Qoıandy toptyq sý qu­byrynyń 6 uńǵymasyn salý­ǵa 283,7 mln teńge bólinip, qurylys jumystary aıaqtaldy. Nátıjesinde, Azǵyr aımaǵynyń 6 myńnan asa halqy úzilissiz aýyz sýmen qamtylady. Buǵan qosa oblysymyzdaǵy aýqymdy jobalardyń biri – Mańǵystaý jáne Atyraý oblystarynyń Qurmanǵazy, Isataı, Jylyoı aýdandarynyń eldi mekenderin, iri munaı kompanııalaryn aýyz sýmen qamtamasyz etip otyrǵan «Astrahan-Mańǵyshlaq» magıstraldy sý qubyryn qaıta jańǵyrtý jumystary qolǵa alynǵan edi. Osy jyly 175 shaqyrym magıstraldy sý quby­ry jańǵyrtýdan ótip, sý berý ónimdiligi 110 myń tekshe metr­den 170 myń tekshe metrge artyp, senimdi aýyz sý jetkizý múmkindigin beredi», dedi óńir basshysy.

«Aýyl amanaty» jobasyn iske asyrýǵa 1,5 mlrd teńge bólingen. Bul qarjyǵa 188 jobany iske asyrý josparlanypty. Osy ýaqytqa deıin nesıe alýǵa 2,3 mlrd teńgege 280 ótinim túsken. Onyń 1,2 mlrd teńgege 150 ótinimi maquldanyp, 1,1 mlrd teńgege 137 joba qar­jy­lan­dyrylǵan. Ondaǵy 110 nesıe – mal sharýashylyǵy salasyna, 13 kredıt – aýyl tehnıkasyn satyp alýǵa, 1 nesıe – jylyjaı salýǵa jáne 13 kredıt basqa da bıznes túrlerin bastaýǵa berilgen.

«Atyraýda jyl sońyna deıin memlekettik-jekemenshik árip­testigi jobasy aıasynda sa­lynǵan 6 balabaqsha paıda­la­nýǵa beriledi. Jyl basynan beri oblysta úsh balabaqsha paıdalanýǵa berildi. Sonymen qatar jyl sońyna deıin 10 mektep paıda­lanýǵa beriledi. Qazir oblysta 153 aýyldyq eldi mekenniń 132-si ınternetpen qamtylǵan. Halyqtyń ınternetpen qamtylý úlesi 99,2%-dy quraıdy. Osy kúnderi Astana qalasynyń iQala jobasy mysalynda Atyraý qala­sy­nyń tabıǵı monopolııa sýbek­ti­le­riniń qyzmetterin sıfrlandyrý jumystary júrgizilýde. Atal­ǵan joba osy jyldyń sońyna deıin iske qosylady», dedi oblys ákimi.

Oblysta óńirlik IT-hab ashý boıynsha jumystar júrgizilip jatyr. Joba IT-jobalardy damytýǵa jáne ilgeriletýge, sondaı-aq óńir kadrlarynyń qu­zyretin arttyrýǵa baǵyt­tal­ǵan. IT-hab Astana Hub ha­lyqaralyq tehnoparkiniń óńirlik fılıaly bolady. Bú­ginde daıyndyq ju­mys­tary pysyqtalyp jatyr. J­bany iske qosý 2024 jyldyń birinshi jartysyna josparlanǵan.