Abaı atyndaǵy Qazaq pedagogıkalyq ýnıversıtetinde fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Nurjamal Oralbaıqyzynyń týǵanyna 95 jyl tolýyna oraı «Qazaq til bilimi jáne oqytý ádistemesi: dástúr jáne bolashaǵy» taqyrybynda respýblıkalyq dóńgelek ústel ótip, professordyń atynda dárishana ashyldy. Is-shara Til ǵylymy zertteýlerin úılestirý ortalyǵymen birlesip uıymdastyryldy.
1989-1997 jyldary Abaı atyndaǵy ýnıversıtettiń prorektory jáne qazaq tili kafedrasynyń meńgerýshisi qyzmetterin atqara júrip, bilim salasynyń damýy jolynda aıryqsha eńbek etken professor Nurjamal Oralbaıqyzy sanaly ǵumyryn ult ustazy Ahmet Baıtursynulynan bastap, Shamǵalı Sarybaev syndy ǵalym eńbekterin zertteý isine arnady. Ýnıversıtettegi Doktorlyq dıssertasııa keńesiniń tóraǵasy qyzmetin atqardy. Ǵalymnyń jetekshiligimen 70-ke jýyq ǵylym doktory men kandıdattar daıarlandy. «Professor Nurjamal Oralbaıqyzynyń qazaq tiliniń sózjasam júıesine arnaǵan zertteýleri til bilimi ǵylymynda aıryqsha rólge ıe. Sondyqtan ǵalymnyń shyǵarmashylyǵy, ádistemedegi ózindik orny týraly doktorlyq, magıstrlik dıssertasııalar qorǵalýy kerek», dedi akademık Kárimbek Qurmanálıev. Búginde professordyń til bilimi men bilim berý salasyndaǵy jetistikteri til ǵylymynyń ajyramas bóligine, osy saladaǵy zertteýlerdiń ózegine aınaldy.
«Ǵalymnyń esimi qazaq til biliminde «Sózjasam» atalatyn, bólek qalyptasqan salamen tyǵyz baılanysty. Professordyń zerdeli zertteýleriniń nátıjesinde qazaq til biliminde sózjasam salasy damydy. Qazirgi kezde izbasarlary sol salany álemdik lıngvıstıkalyq deńgeıde damytyp, jetildirý jolynda eńbek etip keledi», dedi A.Baıtursynuly atyndaǵy Til bilimi ınstıtýtynyń dırektory Anar Fazyljan.
Ǵalymnyń qalamynan týǵan 300-den astam ǵylymı maqala, 20-dan astam oqýlyq pen monografııa sala mamandary úshin irgeli zertteýlerge jol ashty. Professor ótken ǵasyrdyń 1988 jyly shyqqan «Qazirgi qazaq tilindegi san esimniń sózjasamy» monografııasyn qazaq til biliminiń bir salasy retinde sózjasamnyń ǵylymı-teorııalyq negizderine arnasa, 1989 jyly A.Baıtursynuly atyndaǵy Til bilimi ınstıtýtynyń bir top ǵalymmen birlesip jazǵan «Qazirgi qazaq tiliniń sózjasam júıesi» atty monografııada qazaq tili sózjasamynyń teorııalyq negizine mán berildi. Buǵan deıin sózjasam máseleleri morfologııada sóz taptarynyń quramynda týyndy zat esim, týyndy syn esim, olardy jasaýshy jurnaqtar aıasynda sıpattama túrinde ǵana aıtylyp kelgen bolatyn. Sózjasamnyń til biliminiń basqa salalarymen baılanysy, onyń zańdylyqtary men erekshelikterin dáleldegen bul eńbekte qazaq tilinde buryn-sońdy zerttelmegen birqatar másele kóterilgen edi. Sonymen birge Nurjamal Oralbaıqyzynyń qazaq tilin oqytý ádistemesiniń ǵylymı-teorııalyq negizdemesin jasaýdaǵy eńbegi aıryqsha. О́zge ult ókilderine qazaq tilin úıretýde mamandar daıarlaý, oqý baǵdarlamasyn ázirleý, ıaǵnı mamandyqtyń normatıvtik bazasyn qalyptastyrý jolynda kóp eńbek etken ǵalym osy baǵytta oqýlyqtar, oqý quraldary, jas mamandarǵa baǵyt beretin ǵylymı maqalalaryn, ádistemelik nusqaýlyqtaryn jarııalady. Búginde osy eńbekteriniń barlyǵy da qazaq tilin damytýda aıryqsha rólge ıe.
Jıyn barysynda ǵalymdar kórnekti til janashyrynyń til bilimi ǵylymyn damytýdaǵy zertteýlerine toqtalyp, ony ári qaraı zerdeleý isine qatysty usynys-pikirlerin ortaǵa saldy.
ALMATY