Medısına salasyn qarjylandyrý kólemi jyl saıyn ósetini túsinikti. Áıtkenmen, Mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý (MÁMS) júıesi iske qosylǵanǵa deıin medısınalyq qyzmetterge shamamen 1 trln teńgeniń tóńireginde qarjy bólinse, keler jylǵa satyp alý jospary 2,8 trln teńgeni qurap otyr. Byltyrdyń ózinde MÁMS júıesinde 11,4 mln adamǵa medısınalyq kómek kórsetilipti.
Densaýlyq saqtaý salasyna qaralǵan qarajat qalaı ıgeriledi, qaı baǵytqa basymdyq beriledi degen saýal qoǵamdy, sonyń ishinde medısına mamandaryn tolǵandyrsa kerek. Negizi Densaýlyq saqtaý bıýdjetin josparlaý kezinde eń áýeli medısınalyq kómekke qajettilik, óńirler bólinisinde syrqattanýshylyq deńgeıi, demografııalyq kórsetkishter, ınfraqurylym, dárigerge suranys jáne basqa da máseleler eskeriledi eken. Bul rette strategııalyq josparlar, damý baǵdarlamalary, áleýmettik-ekonomıkalyq damý boljamdaryna jáne óńirlerdiń nysanaly ındıkatorlaryna sáıkes basymdyqtar nazardan tys qalmaıdy. Bul týraly bizge Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qorynyń josparlaý jáne boljaý departamentiniń basqarma basshysy Saıran Ospanova tarqatyp aıtyp bergen edi.
– Aımaqtardan túsken ótinishterdi jergilikti atqarýshy organdar jınap, qorǵa jiberedi. Ári qaraı bıýdjettik zańnamaǵa sáıkes bıýdjettik ótinim qurylyp, ol belgili bir merzimde ýákiletti organmen MÁMS júıesindegi bıýdjet qarajaty men túsimder lımıti sheginde pysyqtalady. Tegin medısınalyq kómektiń kepildendirilgen kólemi (TMKKK) jáne MÁMS júıesi sheńberindegi qarajat kólemi ýákiletti organnyń buıryǵymen bekitilgen medısınalyq kómek túrleri boıynsha qoldanystaǵy tarıfterdi eskere otyryp esepteledi. Oraıy kelgende aıta keter bolsam, keler jyly Densaýlyq saqtaý salasyna qaralǵan qarajat kólemi 2,8 trln teńgeni quraıdy. Onyń ishinde TMKKK – 1,6 trln teńge, al MÁMS júıesinde 1,2 trln teńge kózdelgen. Keler jylǵy qarjy 2023 jylmen salystyrǵanda 9%-ǵa ósken. Onyń ishinde konsýltasııalyq-dıagnostıkalyq qyzmetterge joldama 25%-ǵa artty. Sonymen qatar stasıonarlyq kómek pen joǵary tehnologııalyq qyzmetterdi qarjylandyrý 9%-ǵa, medısınalyq ońaltýdy qarjylandyrý 7%-ǵa ulǵaıdy, – deıdi S.Ospanova.
Bilseńizder, medısınalyq kómek TMKKK jáne MÁMS júıesi sheńberinde kórsetiledi. Tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemi respýblıkalyq bıýdjet qarajaty esebinen qarjylandyrylady. Memleket 15 jeńildetilgen sanattaǵy azamattar úshin MÁMS júıesine jarna tóleıdi jáne bul shyǵyndar shekteýli. Eger keler jylǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjetten TMKKK sheńberinde medısınalyq kómekke 1,6 trln teńge bólinse, onda qor TMKKK-ǵa medısınalyq qyzmetterdi tóleýge arnalǵan shyǵystardy osy somadan asyra almaıdy. Sonymen MÁMS júıesindegi medısınalyq kómek úshin qor aktıvinen qarajat bólinetinin jáne keler jylǵa 1,2 trln teńge qaralatynyn aıttyq. Sonymen qatar jyl ishinde basqa da qajettilikter eskerilip, bıýdjetke túzetýler engiziledi eken.
Medısına salasyna qaralǵan qarjynyń jyl sanap ósip jatqanyna qaramastan, keıbir baǵyttarǵa qarjy jetpeı jatqany baıqalady. Osy suraqqa keńirek toqtalsaq, MÁMS júıesi engizilgeli densaýlyq saqtaý shyǵyndary ishki jalpy ónimnen 2019 jyldan beri 2,8%-den 3,7%-ǵa óskeni baıqalady. Memleket basshysy bul kórsetkishti 2027 jylǵa qaraı 5%-ǵa deıin arttyrýdy tapsyrdy. Al Eýropalyq ekonomıkalyq yntymaqtastyq uıymy elderinde densaýlyq saqtaýdyń aǵymdaǵy shyǵyndary ishki jalpy ónimniń shamamen 10,2%-yn quraıdy. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy ekonomıkasy damyǵan elder densaýlyq saqtaý júıeleriniń turaqtylyǵy úshin ishki jalpy ónimniń 5%-dan 8%-ǵa deıin, al damyǵan elderde keminde 9% halyqtyń densaýlyǵyn qorǵaýǵa bólýdi usynady. Bizdiń jaıdy osymen salystyrsaq, qarjylandyrý kólemi az ekenin ańǵaramyz. Qala berdi medısınalyq kómekke jumsalatyn shyǵyndar jyl saıyn artyp keledi. Azamattar joǵary tehnologııalyq qyzmetterge kóbirek júginetin bolǵan. Sol úshin de Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qorynyń basshylyǵy qarjyny josparlaý ádistemesin jetildirýge kelgende sıfrlandyrý, avtomattandyrýǵa kóbirek ıek artýdy kózdep otyr.