Otandyq genetık, bıolog ǵalym Samat Qojahmetov densaýlyqqa zııan keltirmeıtin ári antıbıotıkterdiń ornyn almastyratyn metabıotık ázirlep shyqty. Ol saýmaldan jasalǵan.
Aýyryp em izdegende birden antıbıotıkterdiń kómegine júginý ádetke aınalǵan. Ásirese, kishkentaı balalarǵa dárigerdiń taǵaıyndaýynsyz-aq beretin bolǵanbyz. Biraq ony jıi ári shekten tys paıdalaný densaýlyqqa óte qaýipti. Tipti ólimge deıin aparatyn jaǵdaılar bar. Álemdik aýrýlardy baqylaý jáne aldyn alý ortalyǵynyń málimetinshe, antıbıotıkterdi qoldaný jaǵdaılarynyń úshten bir bóligi qajetsiz ári orynsyz bolyp shyǵady.
Dárigerler antıbıotıkterdiń bakterııalar týdyratyn ınfeksııalardy emdegenimen, vırýstardan týyndaǵan ınfeksııalardy emdemeıtinin aıtady. Mysaly, sýyq tıip, tumaýratyp qalǵanda, jótelgende, asqazan aýyrǵanda, koronavırýs kezinde antıbıotık ishýdiń esh qajeti joq. Emdelýshiler osyny eskermegendikten, aýrýdyń ústine aýrý jamap alady eken.
Al otandyq ǵalym ázirlegen saýmal negizinde jasalǵan metabıotık osyndaı aýyr dári-dármekter men antıbıotıkterdiń áserinen zaqymdanǵan ishek mıkrofloralaryn qalpyna keltiredi.
– Keıde adam qatty qobaljysa da asqazany aýryp qalady, keıde syrttan tamaqtanyp, as qoryta almaı qınalyp jatady. Mine, osy kezde saýmaldan jasalǵan metabıotıkti ishse, dereý ishek mıkroflorasy túzeledi. Bul dárýmen as qorytýdy rettep, metabolızmdi jaqsartyp, artyq salmaqtan aryltýǵa, ári densaýlyqty jaqsartýǵa da sebepshi, – deıdi S.Qojahmetov.
Qazaq saýmaldy sýsyn retinde ǵana emes, emdik maqsatta da qoldanǵany ejelden belgili. О́ıtkeni bıe súti dárýmenderge, mıkroelementterge, bıologııalyq belsendi zattarǵa asa baı. Otandyq ǵalym da osyny eskergen. Sonyń nátıjesinde dástúrli medısınada keńinen qoldanylyp júrgen saýmal endi ǵylymı aınalymǵa enip, dárýmen retinde ázirlenip otyr.
– Bıe sútin zertteı kele onyń ishek mıkroflorasyna jaǵymdy áser etetinin bildik. Tez sińip, asqazan jumysyn jaqsartady. Babalarymyzdyń saýmaldy densaýlyqqa paıdaly dep beker aıtpaǵanyna kózimiz jetip jatyr. Sondyqtan dárýmenniń emdik qasıetin arttyra túsý úshin metabıotıkti saýmal negizinde jasap shyqtyq. Onda antıbıotıkterdegi sııaqty tiri bakterııalar joq, metabolıtter bar. Adam tiri bakterııaly dárýmen ishse, aǵza qabyldamaı aýrý asqynýy múmkin. Al munda jaǵymdy metabıotık qana bar. Ol ishek mıkroflorasyn túzep, qalpyna keltiredi, – deıdi ǵalym.
S.Qojahmetovtiń aıtýynsha, klınıkalyq zertteýler aldymen janýarlarǵa jasalǵan. Oń nátıje bergen soń otandyq ónim óndirilgen bette dárihanalarǵa jetkizilip, satylymǵa shyǵyp ta úlgergen. Bul asqorytýǵa kómektesetin dárýmen bolǵandyqtan, dári retinde eshqandaı qarsy kórsetilimderi men zııany joq.