Batareıańyzdyń qýaty jyldam taýsylatynyna shaǵymdanasyz ba? Endi 50 jyl boıy bir batareıamen qýattamaı-aq júrýge bolady. Jaqynda independent.co.uk saıty jarty ǵasyr ishinde qýattaýdy qajet etpeıtin ıadrolyq batareıa jasalǵanyn habarlady. Iаdrolyq otyn, energııa dese, birden úrke qaraıtynymyz ras. Biraq ǵylymı jańalyqtyń avtorlary bul batareıalardyń qaýipsiz ekenin aıtyp otyr.
Qýattaýdy qajet etpeıtin ıadrolyq batareıa jasap shyqqan Qytaıdyń «Betavolt» kompanııasy atalǵan ónimine «máńgilik batareıa» dep aıdar taǵypty. Kompanııanyń habarlaýynsha, bul – álem tarıhyndaǵy atom energııasyn paıdalanatyn tuńǵysh kishkentaı batareıa. «63 ıadrolyq ızotop qoldanylǵan Betavolt atom energetıkalyq batareıalary aeroǵarysh, jasandy ıntellekt jabdyqtary, medısınalyq qural-jabdyqtar, mıkroprosessorlar, jetildirilgen datchıkter, shaǵyn ushqyshsyz ushý apparattary, sensorlar men mıkrorobottar sııaqty ónimderge uzaqmerzimdi energııany bere alady», delingen kompanııanyń baspasóz habarlamasynda.
Batareıa alǵash ret HH ǵasyrda zerttelgen úderis negizinde ızotoptardyń ydyraýynan bólinetin energııany elektr energııasyna aınaldyrý arqyly jumys isteıdi. Keńes odaǵy men AQSh ǵalymdary ǵarysh apparattarynda, sýasty júıelerinde jáne qashyqtaǵy ǵylymı stansalarda paıdalaný tehnologııasyn jasaı aldy, biraq termoıadrolyq batareıalar qymbat ári kólemdi boldy. Iаdrolyq batareıalardy mınıatıýrızasııalaý (yńǵaıly kólemge keltirip kishireıtý) jáne kommersııalandyrý 2021-2025 jyldary eldiń ekonomıkasyn nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan Qytaıdyń 14-shi besjyldyq jospary aıasynda júzege asyryldy. AQSh pen Eýropadaǵy ǵylymı zertteý ınstıtýttary da osyndaı ónimdi ázirlep jatyr. Al birinshi bolyp jasaǵan qytaılyq «Betavolt» kompanııasy usynǵan batareıa kólemi 15x15x5 tekshe mıllımetrdi quraıdy, 100 mıkrovatt qýat pen 3 V bere alady ári –60-tan 120°C-qa deıingi temperatýrada jumys isteıdi.
Kompanııa batareıalardyń qaýipsizdigine qatysty: «Betavolt ázirlegen atom energetıkalyq batareıasy múldem qaýipsiz, syrtqy sáýlelenýi joq jáne adam aǵzasyndaǵy kardıostımýlıatorlar, jasandy júrekter sııaqty medısınalyq qurylǵylarda qoldanýǵa jaramdy. Bizdiń batareıalar qorshaǵan ortaǵa zııansyz. Ydyraý kezeńinen keıin ızotoptardyń 63-i turaqty mys ızotopyna aınalady, bul radıoaktıvti emes jáne eshqandaı qaýip tóndirmeıdi nemese qorshaǵan ortany lastamaıdy», depti.
Iаdrolyq batareıa qýattaýdy, sondaı-aq qandaı da bir tehnıkalyq qyzmet kórsetýdi qajet etpesten 50 jyl boıy qýat berýge qaýqarly. Kompanııa jańa ónimdi testileýden ótkizip úlgerdi. Endi aldaǵy ýaqytta telefondar men drondarda paıdalaný úshin satýǵa shyǵarmaq. 2025 jylǵa qaraı kompanııa qýaty 1 vatt batareıa jasaýdy josparlap otyr.