Qazaqta «Ashý – dushpan, aqyl – dos» degen sóz bar. Bul sot úrdisinde de kezdesip jatady. Mysaly, bir adam ashý ústinde sotqa aryz berip, keıin aqylǵa salyp bezbendeı kele bastapqy oıynan bas tartady.
Kez kelgen qatelikti kesh te bolsa túzetkenge ne jetsin? Aıtalyq, otbasylyq daý sotta qaralyp, nekeni buzý jónindegi sheshim shyǵyp ketti delik. Bul osymen bári bitti degen sóz emes. Kesh te bolsa aqylǵa kelip, aǵattyqty túzetýge, otbasyn saqtap qalýǵa qashan da jol ashyq.
…Budan bes jyl buryn Jánibek pen Jaınagúlden baqytty jan joq edi (Keıipkerlerdiń aty-jóni ózgertilip alyndy). Endigi ómirin máńgi birge ótkizýge sert baılasqan. Kóńil jarasyp, otaý qurdy. Tatý-tátti turmys keship, bes jylda úsh perzent dúnıe esigin ashty. Otbasy bolǵan soń ydys-aıaq syldyrlamaı turmaıdy. Keıde ashý ústinde aýyr sózder de aıtyldy. Biraq shekten shyǵatyn, keshirilmeıtin eshteńe joq edi. Másele keshegi júrek qalaýyna, úsh perzentiniń taǵdyryna tirelgende ekeýiniń de qaıtymy tez edi. Jas otbasynyń isine, ásirese qaıyn jurt jaǵynyń aralasýy keıde máseleni ýshyqtyryp, úıdegi urys-keristiń bastalýyna sebep bolyp jatqan kezi de az emes. Túsinistiktiń tini bosaǵan kezde qyzǵanyshtyń qyzyl ıti de bas kóterip qalatyn. Kezekti ala quıyn sáttiń birinde jas kelinshek qaladaǵy tórkinine tartyp otyrdy. Otbasynyń saqtalýyn kóksep, artynan jubaıynyń sabylǵany esh nátıje bermedi. Jaınagúl ajyrasý jóninde sotqa aryz berip tastaǵan.
Sot bul otbasynyń taǵdyryna tym qatań qarady. Jas jigittiń otbasyn saqtap qalýǵa tyrysqan áreketine, tatýlasýǵa zań sheńberinde jazbasha alty aı mursat suraǵanyna da qaramastan qalalyq sot «Biryńǵaı sot tájirıbesin» jeleý etip, arada bir aı ótken soń otbasyn ajyratý jóninde sheshim qabyldap jibergen. Sóıtip №2 Oral qalalyq sotynyń sheshimimen talap aryz qanaǵattandyrylyp, neke buzyldy.
Amaly quryǵan azamat Batys Qazaqstan oblystyq sotyna shaǵymdandy. Ol óziniń apellıasııalyq shaǵymynda arada ortaq úsh bala bar ekenin, kelispeýshilik kezdeısoq sebepten bolǵanyn, óziniń otbasyn saqtap qalýǵa árekettenip júrgenin aıtyp, qalalyq sot sheshiminiń kúshin joıýdy surady.
Azamattyń aıtqany shyndyqqa saı bolyp shyqty. Sot alqasynyń májilisi qarsańynda Jaınagúl de óz aryzynan bas tartatyndyǵy jáne azamattyq isti qysqartýdy suraǵan jazbasha aryzy tústi. Jas jubaılar ózderiniń tatýlasqanyn málimdep, sot sheshimin buzýdy surady.
Eki jaqtyń túsiniktemesin tyńdap, is materıalyn teksere kele Batys Qazaqstan oblystyq sotynyń azamattyq ister jónindegi sot alqasy Oral qalasy №2 sotynyń sheshiminiń kúshin tolyq joıyp, Elekeshevter otbasyn ajyratý jónindegi azamattyq is boıynsha sot óndirisin qysqartty. Iste tigýli «Neke týraly» kýáliktiń túpnusqasy talapkerge qaıtarylyp berildi.
Osyǵan uqsas jaǵdaı Álmuhambetovter otbasynda da boldy. Oral qalasy №2 sotynyń sheshimimen jas jubaılar arasyndaǵy neke buzyldy. Bular da úsh balanyń ata-anasy. Danagúl ajyrasýǵa birden qarsy boldy. Tipti sotta da ajyrasýǵa kelisim bergisi kelmegen. Biraq ashý ústinde jaz degesin kelisemin dep jaza salǵan. Al sot jas jubaılardyń tatýlasýyna zań sheńberinde ýaqyt bólmesten, bir aıdan keıin nekeni ajyratý týraly sheshim shyǵaryp jibergen.
Danagúl keıin jaǵdaıdy aqylǵa salyp, óziniń apellıasııalyq shaǵymynda qalalyq sottyń sheshimin buzyp, jańadan sheshim shyǵarýdy talap etti. Sot alqasy bastalar aldynda jubaıy Nurhan sotqa jazbasha aryz berip, ekeýiniń tatýlasqanyn, óziniń de ajyrasýdan bas tartatynyn jáne isti qysqartýdy suraǵan.
Eki jaqtyń ýájin tyńdaǵan sot alqasy bastapqy talaptan bas tartýdyń zańǵa qaıshy emestigin, eshkimniń quqyǵy men zańdy múddesine nuqsan kelmeıtinin eskere kele otbasyn saqtaý qajet dep sheshti.
Adam taǵdyry – asa kúrdeli, astary men ıirimi tuńǵıyq qubylys. Onyń biryńǵaı sot tájirıbesine kónbeıtin de qısyndary bolýy yqtımal. Qoǵam, tanym, qundylyq ózgerip jatyr. Kútpegen jaǵdaı bolýy múmkin. Sondyqtan sýdıa isti qaraǵan kezde biryńǵaı qalypqa sala bermeı, onyń astaryna jiti boılap, adamgershilik turǵysynan ábden tarazylaǵany jón. Nekeden ajyratý jónindegi ister sony ańǵartady.
Nurgúl QANATBAEVA,
Batys Qazaqstan oblystyq sotynyń baspasóz hatshysy