Qazirgi kezde qoǵamdy alańdatqan turmystyq zorlyq-zombylyqqa tosqaýyl qoıý úshin depýtattar zańnamany qatańdatýdy kózdep otyr. Derekterge súıensek, byltyr quqyq qorǵaý oryndaryna 100 myńǵa jýyq aryz-shaǵym tússe, balalarǵa qatysty 2 myńnan asa qylmys jasalǵan. Byltyr turmystyq zorlyq-zombylyq kórgen 2 myńǵa jýyq adam Almatydaǵy «Jan-Saıa» daǵdarys ortalyǵynyń kómegine júgingen.
«Daǵdarys ortalyqtary odaǵy» zańdy tulǵalar birlestiginiń basqarma tóraǵasy Zúlfııa Baısaqova ortalyq mamandarynyń kómegi áperbaqannan zardap shekken áıelderdiń jańa jaǵdaıǵa beıimdelýine barynsha múmkindik beretinin atap ótti. Sarapshynyń aıtýynsha, otbasyndaǵy zorlyq-zombylyq jaǵdaıynda áıelge ǵana kómek kórsetý jetkiliksiz. Saldaryn bala da tartady. Osyǵan baılanysty naqty mysaldardy tilge tıek etken sarapshy ortalyqqa eki balasy bar jábirlenýshiniń kómek surap kelgenin alǵa tartty. «Mamandar balanyń biriniń densaýlyǵynda kinárat baryn anyqtap, qalada tirkeýi bolmaǵandyqtan, «Ordı» qoǵamdyq qory qoldaý kórsetti. Túrksib aýdanynyń psıhologııalyq-medısınalyq-pedagogıkalyq komıssııasy balany qaraǵannan keıin qalalyq bilim berý bólimi mamandarymen birlesip, «Jan-Saıa» daǵdarys ortalyǵyna jiberýge sheshim qabyldady. Anasyna da densaýlyq saqtaý uıymdary tarapynan kómek kórsetilip, qazirgi kezde jumys istep júr. Ana ońaltý kýrsynan ótkennen keıin óz betinshe ómir súre bastaıdy. Osy merzimde zańger, psıholog, áleýmettik qyzmetkerlerdiń baqylaýynda bolady. Ol zaıybymen qaıta qosylǵysy kelmeıdi. Qazirgi kezde agressormen de jumystar júrip jatyr», deıdi sarapshy.
Z.Baısaqova atap ótkendeı, turmystyq zorlyq-zombylyq saldary buqaralyq kommýnıkasııa quraldarynda nemese jekelegen blogerler kótergen máselede ásireleýsiz jazylǵany abzal. Aqparat meılinshe shynaıy bolýǵa tıis, sonda ǵana onyń sebep-saldaryn jyldam anyqtap, sheshý de ońaıǵa túsedi.
Osy oraıda «Jan-Saıa» daǵdarys ortalyǵynyń zańgeri Gúlshara Saparova ortalyqta birinshi kezekte qaýipsizdik máselesine kóp kóńil bólinetinin atap ótti. Sondyqtan da ortalyqtyń naqty mekenjaıy kórsetilmeıdi. Alaıda azamattardyń ómirine beıjaı qaramaıtyn azamattar kóp jaǵdaıda agressordan zardap shekken jandarǵa kómek qolyn sozyp, olardy ortalyqqa óz qarajaty esebinen jetkizýge áreket jasap jatady. Ortalyq kómegine júginetinderdiń 30 paıyzy polısııa arqyly jetkizilse, 10 paıyzy qaıyrymdy adamdardyń kómegimen keledi. Al jábirlenýshi daǵdarys ortalyǵyna jetkizilgennen keıin onyń naqty mekenjaıy agressorǵa belgili bolmas úshin qupııa saqtalady. Eger agressor tarapynan qandaı da bir zańǵa qaıshy áreketter bolyp jatsa, polısııanyń aralasýyna týra keledi.
«Joǵaryda kórsetilgen sandar men ortalyq jumysy, sondaı-aq «150» senim telefonyna kelip túsken qońyraýlar negizinde birqatar máselege nazar aýdarýǵa týra keledi. Onyń biri halyqaralyq mindettemelerdi oryndaý maqsatynda jaqyndaryna qatysty jasalǵan turmystyq zorlyq-zombylyqty krımınalızasııalaı otyryp, Qylmystyq kodekske «Turmystyq zorlyq-zombylyq» babyn engizý qajettigin kórsetip otyr», deıdi G.Saparova.
Sarapshynyń aıtýynsha, 2017 jylǵa deıin Qylmystyq kodekstegi «Uryp-soǵý» nemese «Denege jeńil zııan keltirý» baptary jeke aıyptaý qylmystaryna jatady. Eger jábirlenýshi ótinish bildirmese, is qozǵalmaıdy. Qylmystyq is qozǵalsa da, taraptar tatýlasqan jaǵdaıda toqtatylady. Al jarııa aıyptaý jaǵdaılarynda qylmystyq qýdalaýdy tergeýshi nemese prokýror memleket atynan júrgizedi, jábirlenýshi taraptyń kelisimi men bastamasy talap etilmeıdi, tatýlasý kózdelmeıdi. Eger aıyptalýshylardyń sany artady degen kúdik bolsa, onda halyqaralyq tájirıbede tanylǵan jáne Konstıtýsııanyń 24-babynda belgilengen mindetti qoǵamdyq jumystardy paıdalanýdy usynamyz. Soǵan oraı agressor túzetý baǵdarlamasynan ótýge mindetteledi. Bul memleket tarapynan jábirlenýshiniń qaýipsizdigine kepildik beredi», deıdi zańger.
Máseleniń saldaryn, qaıǵyly jaǵdaılar statıstıkasy men ózektiligin eskere otyryp, turmystyq zorlyq-zombylyqtyń aldyn alý úshin 102, 112, 150, 8 771 450 3 450 senim telefondaryna qońyraý shalýǵa nemese Whatsapp qosymshasyna jazýǵa bolady. Aldyn ala jazylǵannan keıin mamandar kúndiz jáne qashyqtan keńes beredi. «Bolǵan oqıǵaǵa qatysty sharalar qoldanylmaıdy dep qoryqpaý kerek. О́ıtkeni belgili faktiler ishki ister organdarynda tirkelip, qadaǵalaý organdary baqylaý júrgizip otyrady», dep sózin qorytyndylaǵan G.Saparova zorlyq-zombylyqsyz mádenıet qalyptastyrýǵa qoǵam bolyp atsalysýǵa shaqyrdy.
ALMATY