Apta basynda otstavkaǵa ketken Úkimettiń jańa quramyn jasaqtaý isi Premer-mınıstr laýazymyna kandıdatýrany bekitýden bastaldy. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevqa Parlament Májilisi jáne «Amanat» partııasynyń tóraǵasy Erlan Qoshanov osy partııa atynan Premer-mınıstr qyzmetine Oljas Bektenovtiń kandıdatýrasyn usyndy.
Qoldanystaǵy zańnamaǵa sáıkes Memleket basshysy Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisindegi saıası partııalar fraksııalarynyń jetekshilerimen kezdesý ótkizip, Konstıtýsııanyń 44-babyna sáıkes Premer-mınıstr laýazymyna usynylǵan Oljas Bektenovtiń kandıdatýrasy jóninde fraksııa basshylarymen keńesýge tıis ekenin aıtty.
Talqylaýǵa «Amanat» partııasy fraksııasynyń jetekshisi Elnur Beısenbaev, Qazaqstan Halyq partııasy fraksııasynyń jetekshisi Magerram Magerramov, «Aq jol» partııasy fraksııasynyń jetekshisi Azat Perýashev, Jalpyulttyq sosıal-demokratııalyq partııasy fraksııasynyń jetekshisi Ashat Raqymjanov, «Aýyl» partııasy fraksııasynyń jetekshisi Serik Egizbaev, «Respublica» partııasy fraksııasynyń jetekshisi Aıdarbek Qojanazarov qatysty.
Osydan keıin Parlament Májilisiniń plenarlyq otyrysyna qatysqan Prezıdent Qazaqstandy ozyq elge aınaldyrý qajettigin aıtyp, bul jaı uran emes, naqty jospar ekenin atap ótti.
Batyl sharalar qabyldaý qajet
«Barshańyzǵa málim, búgingi Qazaqstan – halyqaralyq qoǵamdastyqta abyroı, bedeli bar memleket. Bul elimiz úshin zor jetistik dep senimmen aıtýǵa bolady. Shetel saıasatkerleri jáne sarapshylary Qazaqstan Ortalyq Azııada áleýmettik-ekonomıkalyq damý qarqyny jáne jalpy ekonomıkanyń kólemimen kósh bastap turǵanyn moıyndaıdy. Biraq biz elimizdiń áleýetin odan ári arttyrýymyz kerek. Bul – aldymyzda turǵan bıik maqsat. Sondyqtan bosańsýǵa bolmaıdy. Basqa sózben aıtqanda, uzaqmerzimdi strategııalyq maqsattarǵa qol jetkizý úshin munyń bári jetkiliksiz ekeni anyq. Qazaqstandy ozyq elge aınaldyrýymyz kerek. Bul – jaı uran emes. Bul – bizdiń naqty josparymyz.
Bizge keregi – damýdyń sara joly. Sondyqtan túbegeıli saıası reformalar júrgizýmen qatar, elimizdiń qoǵamdyq-ekonomıkalyq ómirinde tereń ózgerister jasaý úshin batyl sharalar qabyldaýymyz qajet. Eń bastysy, barlyq is-áreketimiz ádiletti Qazaqstan qurý qaǵıdatyna saı bolýǵa tıis. Aldymen elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq saıasatyna jańa serpin berý kerek, ıaǵnı ekonomıkanyń barlyq salasyn damytý, yntalandyrý joldary men aldaǵy mindetterdi qaıta qaraý qajet. Túptep kelgende, memleket endi úzdiksiz qoldaý sharalarynan naǵyz sapaly damýǵa qolǵabys etý isine túbegeıli kóshýi kerek. Bul jumysty sóz júzinde emes, is júzinde oryndaıtyn ýaqyt jetti», dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezıdent Salyq jáne Bıýdjet kodeksteri, Memlekettik satyp alý, sondaı-aq Memleket pen jekemenshik áriptestigi týraly zańnamalar múlde jańa sıpatqa ıe bolǵanyna nazar aýdaryp, munyń bári Jańa ekonomıkalyq saıasatty júzege asyrýdyń myqty tiregi bolýǵa tıis ekenin jetkizdi.
«Osylaısha, biz ozyq damý jolyna túsip, ulttyq ekonomıkany shyn máninde jańa deńgeıge shyǵaramyz. Qazir elimizdiń Salyq jáne Bıýdjet kodeksteri Memlekettik satyp alý jáne memleket pen jekemenshik áriptestigi týraly zańnamalar múlde jańa sıpatqa ıe boldy. Sonyń bári men jarııalaǵan jańa ekonomıkalyq saıasatty júzege asyrýdyń myqty tiregi bolýǵa tıis. Sonymen qatar aldymyzda tarıf saıasatyndaǵy kedergilerdi joıý, agrosektordy qaıta jandandyrý, áleýmettik salany basqarý men qarjylandyrýdyń tıimdi tásilderin ázirleý mindeti tur.
Bul jerde, árıne, eń aldymen, Úkimet mańyzdy ról atqarýǵa tıis. Jańa qarqynmen jumys isteý qajet. Mańyzdy sheshimderdi shuǵyl qabyldap, kóp sozbaı, sheshýshi qadamdardy jasaýy kerek. Úkimet óz qyzmetinde kásibılik, jaýapkershilik, jedeldik jáne bastamashyldyq sııaqty qasıetterdi ushtastyrýǵa tıis. Úkimet ekonomıkany halqymyzdyń ıgiligi úshin yntalandyrýǵa jáne ártaraptandyrýǵa baǵyttalǵan batyl ári tabandy sheshimder qabyldaýy qajet. Bul mindettiń mańyzy zor jáne ol strategııalyq sıpatqa ıe», dedi Memleket basshysy.
Prezıdent jańa ekonomıkalyq jaǵdaıdy eskerip, kez kelgen qaýip-qaterge tótep berý úshin Úkimettiń ózi de tolyq qaıta jandanýǵa daıyn bolýǵa tıis ekenin atap ótti. Sonyń arqasynda ózekti máselelerge jańa kózqaraspen qarap, naǵyz reformatorlyq sheshimder qabyldaýǵa tıis.
«Jalpy, Úkimettiń jumysyna jańa serpin berý qajet dep oılaımyn. Búkil qoǵamnyń kútip otyrǵany osy. Sol sebepti keshe Álıhan Smaıylovtyń otstavkasy týraly ótinishin qabyldadym. Álıhan Ashanulynyń basshylyǵymen Úkimet el ekonomıkasynda jáne áleýmettik salada turaqtylyqty qamtamasyz etti. Qarqyndy damýǵa qajetti mańyzdy qadamdar jasady.
О́tken jyl ekonomıkalyq damý turǵysynan jaqsy kórsetkishtermen aıaqtaldy. Qazir aldymyzda óte aýqymdy, bıik maqsat tur. Sondyqtan dereý jumysqa kirisý qajet. Eger biz bes jyldan keıin ekonomıkamyzdy eki ese ulǵaıtamyz desek, jańa ekonomıkalyq model qajet. Áleýmettik ekonomıkalyq damýǵa jańa kózqaraspen qaraý kerek. Soǵan baılanysty Úkimettiń qarjy-ekonomıkalyq blogi ózgeredi. Jańa tulǵalar taǵaıyndalady», dedi Q.Toqaev.
Memleket basshysy sózin qorytyndylaı kele, «Amanat» partııasy usynǵan kandıdatty Májilistegi partııalar fraksııalarynyń jetekshilerimen talqylaǵannan keıin ortaq sheshimge kelgenin aıtyp, Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııasynyń 44-babynyń 3-tarmaqshasyna sáıkes Premer-mınıstr laýazymyna taǵaıyndaýǵa kelisý úshin Oljas Bektenovtiń kandıdatýrasyn usyndy.
«Oljas Bektenov – tájirıbeli memlekettik qyzmetshi. Onyń Qazaqstan ekonomıkasy jáne basqa da salalar boıynsha bilimi mol, uıymdastyrý qabileti joǵary, ózi – tártipti, adal, eńbekqor azamat. Sondyqtan el ekonomıkasynyń aldynda turǵan maqsattardy júzege asyrýǵa qabileti jetedi dep oılaımyn. Sizder kelisim bergen jaǵdaıda, Úkimettiń jańarǵan quramy tabysymyzdy saqtaı otyryp, Qazaqstandy sapaly damý jolyna shyǵarý úshin bar kúsh-jigerin salady dep senemin», dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Túıini tarqamaǵan máseleler jeterlik
Jıynda Parlament Májilisindegi «Amanat», JSDP, «Aq jol», QHP, «Respublica», «Aýyl» partııalary fraksııalarynyń jetekshileri sóz sóıledi. «Amanat» partııasy fraksııasynyń jetekshisi Elnur Beısenbaev Májilis depýtattaryn Úkimet basshysyna usynylǵan kandıdatýrany qoldaýǵa shaqyrdy.
«VIII shaqyrylymdaǵy Májilistiń jumysyna da bir jylǵa jýyq ýaqyt boldy. Osy kezeńde «Amanat» fraksııasy tabandylyq tanytyp, kóptegen mańyzdy zańǵa bastamashylyq etti. Úkimetpen birlesip eldegi aýqymdy reformalar men Prezıdenttiń saılaýaldy baǵdarlamasyn oryndaýǵa bar kúsh-jigerin jumsap keledi. Byltyr «Amanat» partııasy saılaýda kópshiliktiń basym daýysyna ıe bolyp, Memleket basshysynyń usynysymen birinshi ret Premer-mınıstr laýazymyna kandıdatýra usyndy. Mundaı tájirıbe Parlamenttiń rólin kúsheıtip, partııanyń da halyq aldyndaǵy jaýapkershiligin arttyrdy. Osy rette Úkimettiń jumysyn fraksııa jáne barsha Májilis depýtattary jiti baqylap, naqty talap etip otyrdy.
Jalpy, burynǵy Úkimettiń jumysyn minsiz dep aıtýǵa kelmes. Qoǵam tarapynan da, bizdiń tarapymyzdan da birshama negizdi syndar aıtyldy. Syrtqy saıasattaǵy ekonomıkalyq sanksııalardyń kúsheıýine, álemdegi ınflıasııanyń turaqtamaýyna qaramastan, ótken jyldyń qorytyndysy boıynsha el ekonomıkasy jańa jaǵdaılarǵa beıimdele bildi. Mysaly, ekonomıkanyń ósimi 5,1 paıyzdy qurady. Elimizge 28 mlrd dollar kóleminde ınvestısııa tartyldy. Mańyzy zor ári saıası ashyqtyqty bildiretin «Zańsyz ıemdenilgen aktıvterdi qaıtarý», «Ulttyq qor – balalarǵa», jer qoınaýyn ádil paıdalaný sııaqty jańa zańdardy Smaıylov bastaǵan Úkimetpen birlesip qabyldadyq», dedi E.Beısenbaev.
Depýtat óz sózinde jańa Úkimetke Memleket basshysy Q.Toqaevtyń byltyrǵy «Ádiletti Qazaqstannyń ekonomıkalyq baǵdary» atty Joldaýynda aıtylǵan mańyzdy mindetter júkteletinin jetkizdi.
«Biz óz tarapymyzdan Parlamenttegi kópshilik fraksııa retinde jan-jaqty qoldaý kórsetemiz. Prezıdent 2029 jylǵa qaraı ishki jalpy ónimdi eki esege arttyryp, 450 mıllıard dollarǵa jetkizetin ekonomıkanyń turaqty ósimin kem degende 6-7 paıyz deńgeıinde ustap turý jóninde naqty mindet qoıdy. Sondyqtan ekonomıkalyq ósim sapaly jáne qarapaıym azamattardyń naqty tabysynyń artýyna áser etýge tıis. Jańa Úkimettiń aldynda únemdi bıýdjet saıasatyn uıymdastyrý jáne yntalandyrýshy jańa Salyq kodeksin qabyldaý mindeti tur», dedi E.Beısenbaev.
Fraksııa jetekshisiniń sózine súıensek, memlekettik qaryz jáne oǵan qyzmet kórsetý kólemi artyp keledi. Sondaı-aq Úkimettiń bıýdjet tapshylyǵyn jáne basqa da shyǵyndardy jabýda Ulttyq qordyń qarajatyn paıdalanýyn toqtatýǵa shaqyrdy. Osyǵan baılanysty jańa Úkimetten jaqyn arada naqty is-sharalar josparyn kútetinin jetkizdi.
«Bul rette zańsyz tárkilengen aktıvterdi qaıtarý jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy jan-jaqty kúresti kúsheıtý jumysyn úılestirý qajet. Fraksııa atynan biz usynyp otyrǵan kandıdat osy kúrdeli memlekettik tapsyrmany oryndaı alatynyna senemiz», dedi E.Beısenbaev.
Sondaı-aq elimizde ondaǵan jyl boıy qordalanǵan birqatar ózekti másele bar ekenine nazar aýdardy. Atap aıtqanda, azyq-túlik baǵasynyń ósýi, halyqtyń nesıege belsheden batýy, baspana kezeginiń kóptigi, sý tapshylyǵy, jylý máselesi, medısınalyq saqtandyrý júıesindegi kemshilik sekildi problemalar jeterlik.
«Jasaqtalatyn jańa Úkimet osy sekildi kezek kúttirmeıtin máselelerdi shuǵyl sheship, halyqtyń ál-aýqatyn arttyrý boıynsha jumysty tez arada shıratýy qajet dep esepteımiz. Aldaǵy ýaqytta Úkimettiń jumysy fraksııa tarapynan baqylaýda bolyp, onyń árbir sheshimi depýtattar tarapynan naqty suralady. Sondaı-aq joǵaryda aıtylǵandaı, qoldy bolǵan aktıvterdi qaıtarý boıynsha mańyzdy zańdy qabyldadyq. Endi jańa Úkimettiń aldynda elden shyǵarylǵan mıllıardtaǵan qarjyny qaıtaryp, el ıgiligine paıdalaný mindeti tur.
Áriptester, kórip otyrǵandaryńyzdaı jańa Úkimetke artylar júk aýyr. Eldiń artqan amanatyn, Prezıdenttiń qoıǵan mindetterin, depýtattardyń bildirgen senimin aqtaý jaýapkershiligi tur. Sondyqtan Premer-mınıstrdiń kandıdatýrasyna bizdiń fraksııanyń atynan Oljas Abaıuly Bektenovti usynamyz. Májilis depýtattaryn usynylyp otyrǵan kandıdatty qoldaýǵa shaqyramyn. Osyǵan oraı, barlyq bılik ókilderi birigip, Prezıdenttiń qoıǵan mindetterin bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵaryp, aýyzbirlikpen atqarýymyz kerek», dedi E.Beısenbaev.
Túbegeıli ekonomıkalyq serpilis jasaıtyn sát
«Respublica» partııasy Premer-mınıstr laýazymyna Oljas Bektenovtiń kandıdatýrasyn qoldady. Pikirtalas kezinde sóz sóılegen fraksııa jetekshisi Aıdarbek Qojanazarov elimizde aýqymdy ózgerister bolyp jatqanyn atap ótti.
«Ekonomıkalyq damý baǵytyndaǵy qol jetkizgen kórsetkishter oń bolǵanymen, qarqyndy ózgerister baıqalmaıdy. Úkimet ınersııalyq damý qaýpin eńsere almady. Bul rette álem elderi de bir ornynda turǵan joq. Básekelestiktiń qarqyny údep barady. Ýaqyt óte az. Munaı baǵasynyń joǵary bolýy, basqa da «múmkindikter terezesi» tarylyp barady. Mundaı jaýapty da tarıhı kezeńde el ekonomıkasy antıkrızıstik qana emes, áldeqaıda qýatty, utymdy, jedel is-áreketterdi qajet etedi.
Memleket basshysy «Ádiletti Qazaqstannyń ekonomıkalyq baǵdary» atty Joldaýynda aıtqan elimizdiń myqty ónerkásiptik negizin qalyptastyrý jáne ekonomıkamyz ózimizdi tolyq qamtamasyz ete alatyn jaǵdaıǵa jetý máselelerine erekshe kóńil qoıýymyz kerek. Ekonomıkanyń damýyn qamtamasyz etetin is-sharalarǵa qarajat bıýdjette jetkiliksiz. Biraq «bıýdjet – máseleniń túbiri emes, saldary ǵana». Máseleniń túp-tórkini, sol qazynany toltyratyn ekonomıkanyń áleýetinde bolyp tur», dedi A.Qojanazarov.
Depýtattyń aıtýynsha, damyǵan shet elderde memlekettik bıýdjettiń kirisi ishki jalpy ónimniń 35-50 paıyzyn quraıdy. Mundaı jaǵdaıda bıýdjet kirisi qazirgideı 20 trln emes, 50 trln teńge bolýy kerek edi.
«Osyndaı tabyspen elde eń tómengi jalaqy 85 myń, al eń tómengi zeınetaqy 57 myń teńge bolmas edi. Sondyqtan ekonomıkalyq ósim men bıýdjetti tolyqtyrýdyń jańa qaınar kózderin zerdeleý qajet. Áıtpese nashar nemese óte nashar sheshimder arasynda tańdaý jasalyp otyrady. Úkimettiń jańa quramy ótkennen sabaq alyp, óz qyzmetin jetildirý boıynsha júıeli sharalar qabyldaýy qajet. Qańtar qasiretinen keıin Úkimettiń ekonomıkanyń barlyq salasynda qurylymdyq ózgeristerge baǵyttalǵanyna qaramastan, Úkimettiń otstavkasy kópten kútildi. О́ıtkeni Úkimet 2029 jylǵa qaraı ishki jalpy ónimniń eki ese ósýine berik negiz jasady dep aıtýǵa bolmaıdy», dedi A.Qojanazarov.
Osy oraıda, Prezıdent kórsetken jańa ekonomıkalyq modeldiń aıasynda elimizdiń artyqshylyqtaryn paıdalana otyryp, túbegeıli ekonomıkalyq serpilis jasaýdyń mańyzyn alǵa tartty.
«Biz, «Respublica» partııasynyń fraksııasy, usynylǵan Premer-mınıstrdiń kandıdatýrasyn qoldaı otyryp, Qazaqstan azamattarynyń ál-aýqatynyń jaqsarýy men el ekonomıkasynyń jandanýyna birlesip aıanbaı eńbek etýge daıynbyz. Bizdińshe, jańa Premer-mınıstrdiń ortalyq jáne óńirlik deńgeıde jumys isteý barysynda jınaǵan mol tájirıbesi qasıetti atamekenimizdiń básekege qabilettiligin kóterip, halqymyzdyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsarýyna aıryqsha yqpal etedi dep senemiz», dedi A.Qojanazarov.
«Aq jol» partııasy fraksııasynyń jetekshisi Azat Perýshaev ta Oljas Bektenovtiń kandıdatýrasyn qoldaıtynyn jetkizdi. Onyń aıtýynsha, bul – parlamentarızm ınstıtýty negizgi shartynyń biri.
«Oljas Abaıuly kóp jyl ekonomıkalyq pen jemqorlyqqa qarsy qyzmetimen aınalysqannan keıin, biz árıne, ol bul jumystardy jańa dárejege shyǵarady dep úmittenemiz. Ásirese monopolııasyzdandyrý, de-olıgarhızasııa, de-offshorızasııa, Qazaqstannan zańsyz shyǵarylǵan kapıtaldardy elge qaıtarý baǵyttaryna jańa serpin beredi degen úmitimiz zor.
«Otandyq ónerkásipshiler men kásipkerlerdiń partııasy retinde «Aq jol» demokratııalyq partııasy úshin jańa Úkimettiń Prezıdent Q.Toqaevtyń qyrkúıektegi Joldaýynda aıtqan ekonomıkalyq saıasattaǵy revolıýsııany túpkilikti júzege asyrýy asa mańyzǵa ıe. Iаǵnı banktik-shıkizat paradıgmasynan qazirgi zamanǵy, ónimdi jáne tehnologııalyq ekonomıkaǵa kóshý», dedi A.Perýashev.
Depýtattyń aıtýynsha, Úkimettiń aldynda osyndaı mindet júktelip otyr. Sondaı-aq ol jańadan taǵaıyndalǵan Premer-mınıstrdiń jeke qasıetteri atqarýshylyq tártipti qalyptastyratynyna senim bildirdi.
«Aýyl» partııasy fraksııasynyń jetekshisi Serik Egizbaev ta Oljas Bektenovtiń kandıdatýrasyn qoldaıtynyn jetkizdi. Onyń aıtýynsha, «Aýyl partııasy» Úkimettiń aldyna birinshi kezekte aýyl turǵyndaryn, sonyń ishinde agroónerkásip keshenin tolǵandyratyn máselelerdi qoıǵan.
«Biz partııanyń ustanymy árqashan Prezıdent tapsyrmalarymen sáıkes kelgenine rızamyz. Dıqandarymyz byltyr qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵanda, «Aýyl» partııasy egin jınaýda qınalǵan sharýalardy qoldaý máselelerin kóterdi. Sharýa qaýymy kem degende 300 mıllıard teńgege jýyq shyǵynǵa ushyrady. Sol kezde «Aýyl» partııasy Úkimetke saýal jasasa da, ókinishke qaraı, eshkim qulaq aspady. Sharýalarǵa kóp qıyndyq týǵyzǵan máseleler endi jańa Úkimet qaraýyna ótedi. Jańa Úkimet agroónerkásip kesheniniń problemalyq máselelerin sheshedi dep zor úmit artamyz», dedi S.Egizbaev.
Osy oraıda, depýtat agroónerkásip kesheniniń problemalaryn atap ótti. Máselen, sala qarjylyq turaqsyz jáne tehnıkalyq jabdyqtalýy tómen. Aýyl sharýashylyǵy ónimderin saqtaý, óńdeý, tasymaldaý jáne ótkizý júıesi damymaǵan, tikeleı ımportqa táýeldi.
«Biraq búgingi tańda aýyl turǵyndaryn alańdatyp otyrǵan mańyzdy másele – kóktemgi dala jumystaryn der kezinde ári sapaly ótkizý. Bul – aýyldyń keleshek ál-aýqatynyń irgetasy. Qur aıqaı emes, ómir shyndyǵy. Degenmen barlyq deńgeıdegi jaýapty memlekettik organda tuqym qorynyń sapasy men kólemi, tehnıkanyń daıyndyǵy, mıneraldy tyńaıtqyshtar mólsheri, sharýalardy qoldaýǵa arnalǵan qarjy resýrstary týraly suraqtarǵa áli naqty jaýap joq. Al elimizdiń ońtústik óńirlerinde egin egý naýqany bastalyp, Úkimet belgilengen merzimnen keshigip qaldy dep aıta alamyz.
«Aýyl» partııasy árqashan syndarly, konstrýktıvti pozısııa ustanǵan, sondyqtan da búgin, qurmetti Qasym-Jomart Kemeluly, Siz usynyp otyrǵan Qazaqstan Respýblıkasy Premer-mınıstriniń kandıdatýrasyn biraýyzdan úlken senimmen qoldaıdy. Biz jańa Premer-mınıstr men jańa Úkimet músheleri Prezıdenttiń tapsyrmalaryn dereý oryndaıtyn jáne Parlament depýtattarynyń, onyń ishinde 8 mıllıonǵa jýyq aýyl turǵynynyń múddesin qorǵaıtyn «Aýyl» partııasy depýtattarynyń usynystaryn eskeretin, qulaq asatyn, qajet sheshimderdi tez qabyldaıtyn, yqpaldy Parlamentke esep beretin myqty Úkimet bolatynyna úmit artamyz», dedi S.Egizbaev.
Eki partııa qalys qaldy
Jalpyulttyq sosıal-demokratııalyq partııasy fraksııasynyń jetekshisi Ashat Raqymjanov Úkimet basshylyǵyna usynylǵan kandıdatýrasyna daýys berýden bas tartty. Onyń sózine súıensek, Premer-mınıstrdi taǵaıyndaý – asa mańyzdy sheshim.
«JSDP fraksııasy, bir jaǵynan, aldaǵy ýaqytta sybaılas jemqorlyqpen jáne shekten tys bıýrokratızmmen kúresti kúsheıtý baǵytyn túsinedi. Prezıdent jáne Parlament saılaýy kezinde sybaılas jemqorlyqpen kúreske erekshe ekpin bergen edik. Sondaı-aq jaqynda qabyldanǵan zańsyz alynǵan aktıvterdi qaıtarý týraly zańdy eskere otyryp, biz bul turǵyda Oljas Bektenovtiń kandıdatýrasyn qoldaımyz.
Degenmen Qazaqstanda kóptegen problemalyq jáne rezonans týdyratyn másele saqtalyp otyr. Máselen, jylý-energetıka salasyna nazar aýdarsaq ta jetkilikti. Ishki jalpy ónim ósiminiń oń kórsetkishteri men ınflıasııanyń tómendeýine qaramastan, halyqtyń kópshiligi muny baıqamaıdy da, sezbeıdi de. Halyqtyń álsiz toptaryn baspanamen qamtamasyz etý, nesıeniń kóptigi, aýyldyń áleýmettik-ekonomıkalyq máseleleri sekildi túıtkilder sheshimin tappaı otyr», dedi A.Raqymjanov.
Fraksııa jetekshisi osy turǵydan alǵanda atalǵan máselelerdi sheshýge jańasha kózqaras qajet ekenine nazar aýdardy. Burynǵy Úkimet irgetasyn qalamaǵan jańa ekonomıkalyq baǵytty qurý úshin serpindi bastama kerek ekenin jetkizdi.
«Premer-mınıstrlikke usynylǵan kandıdatqa qatysty kúmánimiz bar. Álbette, bárin ýaqyt kórsetedi. Biraq JSDP fraksııasy daýys berýden qalys qalady», dedi A.Raqymjanov.
Qazaqstannyń halyq partııasy fraksııasynyń jetekshisi Magerram Magerramov Oljas Bektenovtiń kandıdatýrasyna daýys bermeıtinin málimdedi. Onyń aıtýynsha, burynǵy Úkimet Joldaýda aıtylǵan reformalardy oryndaýdyń jańa ekonomıkalyq tásilin usynýǵa tıis edi.
«Biraq ýaqyt kórsetkendeı, Úkimet ekonomıkalyq ózgeristerdi ishinara jaqsartý áreketterimen shekteldi. Bul tásil Siz jarııalaǵan ekonomıkalyq reformanyń mánine túbegeıli qaıshy keledi. Jańa Premer-mınıstrdiń ekonomıkalyq reformany júrgizýde sheshýshi ról atqaratynyna sengimiz keledi. Bul rette Úkimet basshysy jańa ekonomıkalyq modeldi iske asyrý tetikteri tek ekonomıkalyq saladaǵy qaıta qurýmen ǵana shektelmeıtinin, sonymen qatar belsendi áleýmettik saıasatty da kózdeıtinin túsingenin qalaımyn.
Ekonomıkalyq ósý qarqynyn shyn máninde arttyrý úshin shaǵyn jáne orta bıznesti basqarýdyń, uıymdastyrýdyń jáne yntalandyrýdyń jańa, tıimdi tásilderi qajet. Bul, eń aldymen, salyq júıesine áser etýi kerek. Nelikten bul mańyzdy? О́ıtkeni memlekettiń ekonomıkalyq saıasatynyń nátıjesi dál áleýmettik salada júzege asady», dedi M.Magerramov.
Osy oraıda, depýtat jańa Úkimet basshysyna ınvestısııalyq saıasatqa degen kózqarastardy qaıta qaraýdy usyndy. Sanǵa emes, túpki nátıjeniń sapasy men tıimdiligine nazar aýdarýǵa shaqyrdy.
«Baǵa – ekonomıkalyq saıasattyń mańyzdy quraly. Bizdiń oıymyzsha, baǵa belgileý máselesiniń sheshilmeýi ekonomıkalyq reformany júzege asyrýdy aıtarlyqtaı qıyndatady. О́nimderdiń, taýarlardyń jáne qyzmetterdiń baqylaýsyz ketýi jalaqynyń, zeınetaqy men járdemaqylardyń joǵarylaýyn sezinýge múmkindik bermeıdi.
Qurmetti Qasym-Jomart Kemeluly, Qazaqstan halyqtyq partııasynyń fraksııasy Premer-mınıstr laýazymyna Oljas Bektenovtiń kandıdatýrasynan qalys qalý týraly sheshim qabyldady. Qazaqstan Halyq partııasy fraksııasynyń sheshimi – Úkimetke kózqarastardy ózgertetin, jańa formalardy eski mazmunmen toltyrmaıtyn ýaqyt jetkeniniń belgisi. Jańa Premer-mınıstr sheshýshi áreketimen kúmánimizdi seıiltpeıinshe, ustanymymyz ózgermeıdi», dedi M.Magerramov.
Sodan keıin depýtattar jańa Úkimet basshysynyń kandıdatýrasyn daýysqa saldy, 69 depýtat qoldap, jeteýi qalys qaldy. Memleket basshysy Premer-mınıstr laýazymyna usynylǵan kandıdatýrany qoldaǵany úshin Májilis depýtattaryna rızashylyǵyn bildirdi.
Jańa Premer-mınıstrdiń ýádesi
Jańadan taǵaıyndalǵan Premer-mınıstr Oljas Bektenov senim artqany úshin Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevqa jáne Parlament Májilisiniń depýtattaryna alǵys aıtyp, Úkimetke júktelgen mindetterdi atqarýǵa bar kúsh-jigerin salatynyn jetkizdi.
«Meniń kandıdatýramdy qoldaǵandaryńyz úshin shynaıy rızashylyǵymdy bildiremin. О́zderińiz biletindeı, Memleket basshysy elimizdiń ekonomıkasy men áleýmettik salasyn damytýda birqatar aýqymdy tapsyrma berdi. Atalǵan tapsyrmalardyń barlyǵy múltiksiz oryndalady. Buryn-sońdy bolmaǵan syn-qaterler dáýirinde zor ekonomıkalyq serpilis jasaýymyz kerek. Halyqtyń ál-aýqatyn arttyrý maqsatynda Úkimet batyl ári tıimdi qadamdar jasaıdy», dedi O.Bektenov.
Onyń aıtýynsha, óńdeý salasyn jedel damytýǵa basa mán beriledi. Atap aıtqanda, munaı-gaz jáne kómir hımııasy, metaldy tereń óńdeý, mashına jasaý, avtobólshekter shyǵarý, ıaǵnı joǵary deńgeıde óńdelgen ónim shyǵaratyn salalardy barynsha damytýdy josparlap otyrǵanyn jetkizdi.
«Otandyq óndirisimizdi yntalandyrýǵa baǵyttalǵan naqty sharalar qabyldanady. Retteletin satyp alý sheńberinde Qazaqstanda jasalǵan taýarlardyń úlesin arttyryp, otandyq óndirýshilerdi qoldaý maqsatynda ofteık júıesin tolyq iske qosamyz. Basty maqsat – basqa eldiń emes, ózimizdiń ulttyq bıznesimizdi qoldaý. Aýyl sharýashylyǵy salasynyń zor áleýetin durys paıdalaný mańyzdy. Et, sút, astyq ónimderin tereń óńdeýge nazar aýdaramyz. Elektr qýaty, jylý ári sýmen qamtamasyz etý baǵytynda belsendi jumys atqaramyz. Tıimsiz shyǵyndardy qysqartyp, únemdelgen qarajat ınfraqurylymdy jańartýǵa baǵyttalady. Kólik-logıstıka salasyn damytyp, elimizdiń tranzıttik áleýetin arttyrý Úkimet jumysyndaǵy basymdyqtardyń biri bolatyny sózsiz. Sıfrlandyrý, jasandy ıntellektiniń qoldaný salasyn keńeıtý, esepteý qýattaryn ulǵaıtý – asa mańyzdy mindetter. Memleket basshysy belgilegen zań men tártip qaǵıdatyn júzege asyrýǵa baǵyttalǵan sharalar qabyldaımyz. Basqa da halyqtyń kókeıinde turǵan ózekti máseleler únemi Úkimettiń nazarynda bolady. Úkimet halqymyzdyń ıgiligine, elimizdiń órkendeýine qyzmet etedi», dedi O.Bektenov.
Budan keıin Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev qaıtadan sóz alyp, depýtattarǵa usynysyn qoldaǵany úshin rızashylyǵyn jetkizdi. Sondaı-aq elimiz óte mańyzdy, tipti sheshýshi kezeńge jaqyndap qalǵanyn atap ótti.
«Taıaý keleshekte Qazaqstan qandaı memleket bolady, onyń aımaqtyq jáne álemdik qoǵamdastyqta atqaratyn róli qandaı bolmaq?» degen asa mańyzdy suraqtar tur. Qazirgi básekege toly, túrli janjalǵa ushyraǵan turaqsyz, bulyńǵyr álemde Qazaqstan kúshti, bolashaǵyna senimmen qaraıtyn el bolýy kerek. Onyń bárin qamtamasyz etý – barshamyzdyń ortaq mindetimiz, paryzymyz dep aıtýǵa bolady. Bul másele boıynsha Úkimettiń atqaratyn róli erekshe», dedi Q.Toqaev.
Osy oraıda Prezıdent jańa taǵaıyndalǵan Premer-mınıstr Oljas Bektenovti jańa laýazymymen quttyqtap, jumysyna tabys tiledi. «Men Prezıdent retinde depýtattardyń jumysyn muqııat qadaǵalap otyrmyn. Májilis shyn máninde aýqymdy, mańyzdy jumysty, eń aldymen halyq úshin qajetti jumysty abyroımen atqaryp keledi. Sondyqtan barshańyzǵa rızashylyǵymdy bildiremin», dedi Memleket basshysy.