Basqa basylymdardan: Jańa Úkimettiń basym baǵyttary

Q.Toqaev ótken jyly el ekonomıkasy 5,1 paıyzǵa óskenin atap ótti. Biraq qazir jaıbaraqat otyrýǵa bolmaıtynyn, alda aýqymdy jumys kútip turǵanyn jetkizdi. «Úkimettiń jumysyna jańa serpin berý qajet. Negizgi maqsat barshańyzǵa belgili. Biz 2029 jylǵa qaraı ekonomıkamyzdyń kólemin 450 mıllıard dollarǵa jetkizýimiz kerek. Iаǵnı naqty meje bar. Endi tek jumys isteý qajet», dedi Prezıdent.

Sonymen qatar ol bıýdjet jáne salyq saıasaty­nyń tıimdiligin barynsha arttyrý qajet ekenine toqtaldy. Q.Toqaevtyń aıtýynsha, bıýdjetti bólý tártibi ekonomıkalyq belsendilikti arttyrýǵa baǵyttalmaǵan. Qarajat kúndelikti máselelerdi sheshýge jumsalady, strategııalyq maqsattar sonyń kóleńkesinde qalady.

Prezıdent qazir jańa Salyq kodeksi ázirlenip jatqanyn málimdedi. Bul qujat ınvestorlarǵa qolaıly jaǵdaı jasaý men bıýdjetke qajetti kólemde qarjy túsirýdiń arasynda kókeıge qonymdy teńgerimdi qamtamasyz etýi kerek. Qazaqstan Prezıdenti negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııanyń ishki jalpy ónimge shaqqandaǵy úlesi azaıyp bara jatqanyna nazar aýdardy. Q.Toqaev elden zańsyz shyǵarylǵan aktıvterdi qaıtarý ınvestısııanyń taǵy bir qaınar kózi bolýǵa tıis dep málimdedi. Onyń aıtýynsha, túsken qarajatty eldegi mańyzy zor jobalardy júzege asyrýǵa paıdalaný qajet.

Taǵy bir mańyzdy mindet – agroónerkásip keshenin damytý jáne sý resýrstaryn únemdep paıdalaný. «Aýyl sharýashylyǵynyń damýyn tejep turǵan kedergilerdi bárimiz bilemiz. Basty túıtkil – jyldar boıy qajetti qarjynyń jetkilikti bólinbeýi. Investısııanyń tapshylyǵy tehnıkanyń tozýyna, eginniń bitik jáne eńbektiń ónimdi bolmaýyna ákep soqtyrady. Sondyqtan aýyl sharýashylyǵyna bólinetin qarjyny barynsha, tipti, múmkindik bolsa, eki ese arttyrý qajet. Oǵan bıýdjetten ǵana emes, basqa da qarjy kózderinen, sonyń ishinde ekinshi deńgeıdegi bankterden qarajat tartqan jón», dedi Toqaev.

Dúısenbide Úkimet otstavkaǵa ketti. Sarapshylar buǵan deıin ózgeristerdi kútken. О́ıtkeni otstavka­ǵa ketkenge deıin Toqaev Úkimettiń áleýmettik-ekonomıkalyq máselelerdi sheshýdegi áreketine narazylyq bildirgen edi. Keıingi eki jylda Toqaev eldi demokratııalandyrýǵa jáne ekonomıkalyq monopolııalardy joıýǵa baǵyttalǵan aýqymdy reformalardy júzege asyrdy.

Ekonomıkalyq ózgeris júzege asa ma?

Qazaqstan Prezıdenti mınıstrler kabınetin aýystyrǵannan keıin jańa ekonomıkalyq reformanyń baǵdarlaryn atap kórsetti. Premer-mınıstr, Qarjy mınıstri jáne Ulttyq ekonomıka mınıstrin almastyrǵan Toqaev memleketti naryqqa beıimdelgen eldi aınaldyratynyn anyq ańǵartty.

Toqaev reformasynyń kún tártibindegi basty másele – memlekettiń ekonomıkadaǵy rólin tómendetý. Jer­gilikti óndiristi qoldaýǵa jáne naryqtyq ortany qalyptastyrýǵa basa nazar aýdara otyryp, Pre­zıdent birqatar mańyzdy reformany qolǵa aldy. Máse­len, memlekettik sýbsıdııalardy alyp tastaý, ınfra­qurylymdy damytý jáne tıimdirek salyq kodeksin engizý josparlanǵan. Osylaısha, 2029 jylǵa qaraı ekonomıkany 450 mıllıard dollarǵa deıin ulǵaıtyp, ishki jalpy ónimniń jyldyq ósimin 6 paıyzǵa jetkizbek.

Prezıdenttiń ustanymy bul sandarmen shektel­meıdi. Shetelden ınvestısııa tartatyn, jergilikti halyqtyń áleýetin arttyratyn, ómir súrý deńgeıin jaqsartatyn jáne azamattardy osy úderiske tartatyn Qazaqstan qalyptastyrýdy kózdeıdi. Memlekettik satyp alý júıesin reformalaý, ónerkásipti damytýdy yntalandyrý, agroónerkásip keshenin damytý, sý resýrstaryn tıimdi paıdalaný arqyly osy órshil maqsatqa qol jetkizý kózdelgen.

Degenmen Qazaqstandaǵy ekonomıkalyq reforma­ny júzege asyrýǵa kedergi keltiretin másele kóp. Mu­naı ken oryndaryn keńeıtýdiń keshigýi, Reseı­diń Ýk­raınadaǵy soǵysynyń áseri damýǵa tusaý bolyp otyr. Eldiń shıki munaı eksporty úshin re­seılik baǵyttarǵa táýeldiligi aımaqtyq turaqsyz­dyq jaǵdaıynda qaýip-qater deńgeıin arttyrady. Sýb­sıdııal­ardy alyp tastaýdan týyndaǵan narazylyqtarǵa qaramastan, Toqaev memlekettiń qatysýyn azaıtatyn jáne ósýdi yntalandyratyn ekonomıkalyq saıasatqa nazar aýdaryp otyr.

Osy bastama aıasynda Qazaqstannyń ulttyq áýe kompanııasy «Eır Astana» London qor bırjasyna shyqqaly otyr. Bul qadam Prezıdenttiń shetel ın­ves­­tısııasyn tartýǵa jáne eldiń álemdik ekonomıka­lyq bedelin arttyrýǵa degen umtylysyn kórsetedi. Sonymen qatar jańartylatyn energııa sııaqty sektorlarǵa da den qoıyp otyr. Bul otandyq jáne sheteldik ınvestorlarǵa jańa múmkindik usynady.

Prezıdent Toqaevtyń Jańa Qazaqstan reformasyn júzege asyrýy múmkin be? Bul qadamnyń el azamattary men onyń álemdik arenadaǵy bedeline qandaı áser etetinin ýaqyt kórsetedi.