Astanadaǵy Olımpıada jáne álem chempıony Jaqsylyq Úshkempirov atyndaǵy jekpe-jek saraıynda jalaýy jelbiregen Qazaqstan chempıonatyn erkin kúres sheberleri qorytyndylady. Eki kúnge sozylǵan básekeler óte shıelenisti ótti. Jankúıerlerdiń deni 97 kg salmaqtaǵy tartysty kórýge aıryqshy qushtarlyq tanytty. Sebebi bul jerde basty favorıtter almatylyq Rızabek Aıtmuhan men jambyldyq Erǵalı Álisher edi.
Byltyr Belgradta 92 kg salmaq dárejesinde kúsh synasqan Rızabek álem chempıony atanyp, barsha Alash jurtyn qýanysh pen shattyqqa bólegen edi. Sebebi oǵan deıin Qazaqstannyń birde-bir balýanynyń dál osyndaı bıikke kóterilýge kúsh-jigeri jetpegen. Tórtkúl dúnıeniń teńdessizderi jınalǵan jarysta barlyq qarsylasyn sypyra utyp, jeńis tuǵyrynyń eń bıik satysyna kóterilgen dál osy Soltústik Qazaqstan oblysy Ýálıhan aýdanynyń Kishkenekól aýylynyń týmasy edi. 19 jastaǵy balýannyń basty armany – Olımpııa oıyndaryna qatysý. Sol sebepti de Aıtmuhan bıyl 97 kg salmaqqa aýysýdy qup kórdi. Eger ol Astanada aldyna jan salmaǵanda Bishkektegi lısenzııalyq týrnırge qatysyp, odan ári Parıjge baratynyna eshkimniń kúmáni bolmady.
Desek te 97 kg salmaqtyń óz dúldúli bar. Ol – Álisher Erǵalı. 24 jastaǵy Jambyl oblysy týmasynyń osy salmaqta ústemdik qurǵanyna biraz jyldyń júzi boldy. Ol 2019-2022 jyldar aralyǵynda Azııa chempıonatynda qatarynan tórt ret júldegerler qatarynan kórindi. Alǵashqy eki jarysta qola alsa, sońǵy ekeýinde kúmispen kúpteldi. 2019 jyly Astanada uıymdastyrylǵan álem chempıonatynda jartylaı fınalǵa deıin jetip, aqyrynda besinshi oryndy qanaǵat tutty. Sonyń arqasynda Tokıo Olımpıadasynda óner kórsetti. Jastar arasynda Azııa chempıony (U-23) jáne álem birinshiliginiń qola júldegeri (U-23) degen ataqtary bar. Árıne, ondaı saqa sportshy óziniń jyly ornyn ózgelerge ońaılyqpen bere qoımaıtyny anyq.
Bıylǵy el chempıonatynda Rızabek Aıtmuhan Fazyl Eıýbov (9:0), Arystanbek Qarabek (10:0), Serik Baqythanov (14:4) jáne Bekzat Úrkimbaıdyń (10:0) tas-talqanyn shyǵardy. Álisher Erǵalıdiń de ekpini kúshti boldy. Ol – Eráli Abdazov, Iznoýr Ogaev (5:0), Ádilet Rzash (10:0) jáne jasóspirimder arasynda álem birinshiliginiń jeńimpazy, jastar arasynda Azııa chempıony Kamıl Krýglıevti (6:0) qapy qaldyrdy. Sóıtip, qos kókjaldyń joly fınalda qıysty.
Aqtyq synda dúıim jurt keremet kórinistiń kýási boldy. Báseke bastalǵan bette Rızabek qarsylasynyń aıaǵyna ótti de, jerge bir aýnatyp alyp, tórt upaıdy enshiledi – 4:0. Erǵalı de qarap qalǵan joq. Ol da qarymta shabýylǵa júginip, lezde eki upaıdy qorjynyna saldy – 4:2. Bul – bar-joǵy 20 sekýndta oryn alǵan jaıt. Kóp uzamaı Jambyl oblysynyń ókili tarazy basyn teńestirdi – 4:4. Kezdesýdiń ekinshi mınýtynda Aıtmuhan Álisherdiń artyna shyǵyp, taǵy eki upaı ozdy – 6:4. Birinshi kezeń osylaı aıaqtaldy. Úzilisten keıin «shákirtimizdiń utymdy ádisin eseptemedińder» dep Almaty qalasynyń bapkerleri ortaǵa «chelendj» laqtyrdy. Beınetaspany keri aınaldyryp kórgen tóreshiler alqasy kilemdegi qazynyń áreketin durys dep baǵalap, kerisinshe bir upaı Álisherdiń enshisine jazdy – 6:5. Rızabek ekpinin kúsheıtip, esepti 10:5-ke jetkizdi. Biraq Erǵalı eńsesin túsirgen joq. Onyń kezekti bir áreketi eki upaıǵa baǵalandy – 10:7. Básekeniń aıaqtalýyna 56 sekýnd qalǵanda álem chempıony aıaǵyn jaraqattap aldy. Sonyń kesiri tıdi me, álde basqa da sebepter boldy ma, áıteýir onyń qımyly baıaýlap qaldy. Kerisinshe, shabýylyn údete túsken Álisher taǵy bir-eki ádisti sátti oryndap, qajetti upaılarǵa qol jetkizdi – 10:14. Osylaısha, qos myqtynyń «shaıqasy» Álisher Erǵalıdiń paıdasyna sheshilip, ol el chempıony atandy. Rızabek Aıtmuhan kúmisti qanaǵat tutsa, mańǵystaýlyq Kamıl Krýglıev pen astanalyq Bekzat Úrkimbaı qola medaldi ıemdendi.
74 kg salmaq dárejesinde de kil myqtylar jınaldy. Solardyń arasynan álem chempıonatynyń kúmis júldegeri, Azııanyń eki dúrkin chempıony, 25 jastaǵy soltústikqazaqstandyq Nurqoja Qaıpanov pen jastardyń álem birinshiliginiń qola júldegeri, Azııa chempıony, 24 jastaǵy atyraýlyq Talǵat Syrbaz sýyrylyp shyǵyp, bas júldeni ózara sarapqa saldy. Bul tartys Qaıpanovtyń jeńisimen aıaqtaldy. Jambyldyq Eldos Qýanyshbaı men aqmolalyq Murat Jaqypov úshinshi satyǵa jaıǵasty.
65 kg salmaqta Nachyn Kýýlardyń esimi erekshe ataldy. О́zderi aq ter, kók ter bolyp, shákirt tárbıelegenniń ornyna syrttan ákelgen daıyn sportshylardyń asty-ústine túsip, qamqorlyq kórsetýge qushtar Qazaqstannyń bapkerleri bul jigitti Tyvadan attaı qalap alǵan eken. Negizi ol osal balýan emes. 28 jastaǵy Nachyn – jastar arasynda qurlyq birinshiliginiń jeńimpazy, áskerıler arasynda álemniń úsh dúrkin chempıony, Eýropa chempıonatynyń qola jáne Reseı chempıonatynyń kúmis júldegeri. Biraq Kýýlar jambyldyq Sanjar Muhtardy jeńe almaı, qonaevtyq Adlan Asqarov ekeýi úshinshi orynǵa taban tiredi. Sanjar fınalda mańǵystaýlyq Maııs Álıevke jol berdi.
92 kg salmaqta Ádilet Daýlynbaev dara shyqty. Almaty qalasynyń ókili aıaǵyna birneshe ret ota jasatyp, eki jyldaı úlken sporttan qol úzip qalǵan edi. Soǵan qaramastan Astana tórinde ol qarsylastaryn alyp ta, shalyp ta jyqty. Qonaevtyq Esqalı Dáýletqazy – ekinshi, óskemendik Nurdáýlet Bekenov pen pavlodarlyq Islambek Ilııasov úshinshi oryndy ıelendi.
86 kg salmaqtyń kóshbasshysy Azamat Dáýletbekov bul jarysqa qatysqan joq. Sebebi ol byltyr Belgradtaǵy álem chempıonatynda qola medaldi oljalap, Olımpıada joldamasyn qaltasyna basty. Azamat joq jerde oraldyq Nurjan Isaǵalıev ústemdik qurdy. Aqtyq aıqasta ol jambyldyq Nurdáýlet Qýanyshbaıdan aılasyn asyrdy. Mańǵystaýlyq Naýryz Ahmethanov pen Almaty oblysynyń saıypqyrany Jiger Zákirov qolaǵa qol sozdy. 57 kg salmaqta jetisýlyq Erasyl Muhtarulynyń mereıi ústem boldy. Sheshýshi tusta ol jambyldyq Rahat Qaljandy qapy qaldyrdy. Aqtóbelik Meırambek Qartbaı men túrikstandyq Asyljan Esenkeldi úzdik úshtikti túıindedi.
61 kg salmaq dárejesinde Asyl Aıtaqynnyń asyǵy alshysynan tústi. Almaty oblysynyń ókilderi – О́mirjan Dastanbek pen Dáýren Ámirhan jáne aqmolalyq Vladımr Kýdrın júldegerler qataryna qosyldy. 70 kg salmaqta Áýlıe-ata topyraǵynyń týmasy Meıirjan Áshirovtiń aıdarynan jel esti. Fınalda ol almatylyq Qýanysh Dúısenquldy jeńdi. Shyǵys Qazaqstan oblysynyń qos shymyry – Oljas Oljaqanov pen Dosjan Ásetov qola medaldi moınynda jarqyratty. 79 kg salmaqtyń aqtyq synynda astanalyq Azamat О́mirjanov pen atyraýlyq Bolat Saqaev saıysqa tústi. Birinshi kezeńde Azamat 4:0 esebimen alǵa shyqty. Jaraqatyn asqyndyryp alǵan Bolat úzilisten keıin beldesýdi jalǵastyrýdan bas tartty. Úshinshi orynda – jetisýlyq Maǵjan Janyrbaı men aqmolalyq Sydyq Qaıyrkeldi. Al alyptardyń aıqasynda Aqtóbe oblysynan kelgen Iýsýp Batyrmurzaevtyń tegeýrinine eshkim shydamady. Fınalda ol qonaevtyq Abylaı Sovetke san soqtyrdy. Dál sol ólkeniń óreni Omar Aıýbov pen qostanaılyq Talǵat Jıentaev úshinshi tuǵyrǵa kóterildi.