Kitap – aqyldy qýattandyratyn, rýhanı azyq bolatyn qural. Jetistikke jetken kez kelgen adamnan surasańyz, qaı-qaısysy bolsyn aldymen kitap oqýǵa keńes beredi. Kóp oqý arqyly tanym kókjıegi keńeıip, til baılyǵy jaqsaratyny málim. О́kinishke qaraı, aqparattyq-kommýnıkasııalyq tehnologııalardyń damýy áserinen qoǵamda turaqty kitap oqyrmandarynyń úlesi aıtarlyqtaı azaıǵan. Sonyń saldarynan óz oıyn tolyq jetkize almaıtyn, tili shorqaq, oıtalqyda tosyrqap qalatyn jastar kóbeıdi. Tipti aǵa býyn ókilderi arasynda da osy másele jıi kezdesip jatady.
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Túrkistan qalasyndaǵy Ulttyq Quryltaıdyń ekinshi otyrysynda «Balalar kitaphanasy» atty jańa baǵdarlamany júzege asyrýdy tapsyrdy. Memleket basshysy «Balalar úshin smartfonnyń kitapty almastyrýyna ruqsat etýge bolmaıdy. Búginde elimizdiń mektep kitaphanalarynda 130 mıllıon kitap bar. Alaıda olardyń arasynda kórkem ádebıettiń úlesi 40 mıllıon ǵana. Bul – elimiz úshin óte tómen kórsetkish», dep ózekti máseleni kótergen edi. Osy túıtkildiń sheshimin tapqan Astana qalasynyń Bilim basqarmasy «8 mınýttyq kórkem ádebıet oqý» jobasyn ázirlegen edi. Búginde bul bastama elordanyń barlyq bilim berý uıymynda júrgizilip jatyr. Oqýshylar ár aýysymnyń aldynda sabaq bastalmas buryn 8 mınýt ýaqytyn kitap oqýǵa arnaıdy. Jyldyń sońyna deıin olar otandyq ádebıet pen álem ádebıetiniń eń ozyq ári tańdaýly shyǵarmalarymen tanysady. Ár aı saıyn kitaptyń taqyryptary aýysyp otyrady. Máselen, balalar qarasha aıynda ulttyq múddeni qalyptastyrý, týǵan jer, memleketshildik, el tarıhyn qurmetteý taqyrybyndaǵy kitaptar oqysa, jeltoqsan aıynda azamattyq bolmysty qalyptastyratyn shyǵarmalardy oqyǵan. Qańtar aıynda otbasylyq qundylyqtar, ata-anaǵa degen mahabbat, adamgershilik minez-qulyq normalaryna tárbıeleıtin shyǵarmalar bolsa, aqpan aıynda salamatty ómir saltyn ustaný, jan men tán tazalyǵynyń saqtalýy, qorshaǵan ortaǵa qamqorlyq tanytý taqyrybyndaǵy kitaptardy oqyp jatyr.
– Joba japon tájirıbesinen alyndy. Issaparmen Japonııaǵa barǵanymyzda «8 mınýttyq kitap oqý» baǵdarlamasymen tanystyq. Atalǵan baǵdarlamany zertteı kele, sabaqtyń aldynda kitap oqý – akademııalyq kórsetkishterdi jaqsartýǵa jáne oqýǵa degen qyzyǵýshylyqty arttyrýǵa kómektesetinin bildik. Sonymen qatar Ulybrıtanııa astanasy London qalasyndaǵy mektepterde de balalardyń saýattylyǵyn qalyptastyrýǵa 6 mınýttyq kitap oqý júzege asyrylady eken. Bul tájirıbe bizdiń bilim berý júıesine de qajet dep sanap, oqý jylynyń 2-toqsanynan bastap Astana qalasy boıynsha bilim berý uıymdaryna engizdik. Bul tájirıbeni pedagogıkalyq zertteýler qoldaıdy. Joba artyqshylyǵy kitaphanashylar, synyp jetekshileri men pán muǵalimderiniń birlesken jumysy nyǵaıdy. Bastalǵanyna 4 aı bolǵan joba búginde jaqsy nátıjeler kórsetip jatyr. Sonyń ishinde oqýshylardyń bir-birimen ana tilinde sóılesýi, kórkem ádebıetke degen qyzyǵýshylyqtarynyń artýy kóńil qýantady. Sondaı-aq sabaqqa keshigip kelý máselesi birte-birte azaıyp keledi, – deıdi Astana qalasy ákimdiginiń «Ádistemelik ortalyǵy» basshysy Syndar Daýeshova.
Rasynda, bundaı taǵylymdy jobalardyń arqasynda keleshekte oqýshylardyń sóıleý mádenıeti damyp, oıyn erkin jetkizetin bolady. Bilim berý uıymdary atalǵan bastamany erekshe qabyldap, joba engizilgen sátten bastap birden iske kirisken. Sondaı bilim ordasynyń biri – Názir Tórequlov atyndaǵy №35 mektep-lıseıi. Ustazdardyń aıtýynsha, áýelgide oqýshylar bul ózgeriske úırene almaǵan. Qaǵaz kitap oqýdan bas tartyp, elektrondy kitaptardy oqýdy usynǵan eken.
– Bastapqyda atalǵan jobany iske asyrý oqýshylar úshin qıyn boldy. Buǵan deıin smartfonǵa ábden úırengen balalar qaǵaz kitapty oqýdy qıynsyndy. Shyǵarmalardyń aýdıonusqalaryn taýyp, tyńdaı salýdy da usyndy. Degenmen kitaphanashylar men ustazdar qaýymy oqýshylardy oqýǵa yntalandyrýǵa kóptegen jumys júrgizdi. Ár qabatqa kitap sórelerin qoıyp, oqyǵan shyǵarmany balanyń sanasyna tereńirek sińirý maqsatynda taldaýǵa arnalǵan túrli is-shara uıymdastyrdyq. Nátıjesi kóńil qýantady. Búginde berilgen taqyryptarǵa baılanysty shyǵarmalardy pán muǵalimderi kitaphanashylarmen aqyldasa usynady, – deıdi Názir Tórequlov atyndaǵy №35 mektep-lıseıiniń dırektory Záýresh Ádilbekova.
Balalardyń kitap oqýǵa degen qyzyǵýshylyǵyn oıatatyn joba jyl sońyna deıin jalǵasyn tabady. «Kitap oqýdan tyıylsaq, oı oılaýdan da tyıylar edik» dep áıgili jazýshy Ǵabıt Músirepov aıtqandaı, kitap bizdiń serigimizge aınalýǵa tıis. Álemdik deńgeıde tájirıbesi bar joba tek elordamyzda ǵana emes, elimizdiń barsha bilim berý uıymdarynda jalǵasyn tapsa, nur ústine nur bolar edi.
Erkenaz QORDABAI,
L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ stýdenti