Aýdan ortalyǵy Aqsýattyń tap irgesindegi Ekpin aýylynyń turǵyndary úshin balalarynyń alańsyz sabaq oqýy ázirge arman bolyp tur. Sebebi salynǵanyna 30 jyldan asqan Y.Kabekov atyndaǵy orta mektep apatty bolyp tanylǵan. Ásirese úshinshi qabatynyń tóbesinen ylǵal ótip, qabyrǵasynyń sylaǵy túskendikten, ondaǵy pán kabınetteriniń (bıologııa, bastaýysh synyp, hımııa, qazaq ádebıeti) esigi tars jabylyp, sabaq ótkizýge jaramsyz. Sonyń saldarynan mekteptegi 365 oqýshy eki aýysymda oqyp júr.
Qabyrǵasy jarylǵan sportzaly da oqýshylardyń erkin jattyǵýyna qaýipti bolǵandyqtan, paıdalanýdan shyǵyp qalǵanyn kórdik. Mekteptiń úshinshi qabatyna arnaıy kóterilip, aralap júrgenimizde dálizge tastalǵan matrastarǵa kózim tústi. Aýyl azamaty Ǵalbıat Baıǵalıevtiń aıtýynsha, balalar aýdanda ótetin túrli jarystarǵa qatysý úshin osy jerde daıyndalady eken. Osyndaı qolaısyz jerde jattyǵyp júrgenderine qaramastan aýdandyq, oblystyq jarystardan júldeli oryn alyp júrgen jastardyń jankeshtiligine qaıran qalasyń.
Bir sózben aıtqanda, búgingi órkenıet kóshinen tys qalǵany óz aldyna, ishi-syrtynyń syny ketken bilim oshaǵyna aınalsa da, ustazdary qolaısyzdyǵyna tózip, oqýshylary jaısyz mektepte oqyp júr. Tek dátke qýat eter úmit bireý ǵana: «Jaıly mektep» qanatqaqty jobasy aıasynda salynatyn mektep qurylysy bıyl bastalmaq.
Abaı oblystyq bilim basqarmasynyń málimetine súıensek, bıyl oblysta 6 mekteptiń qurylysy bastalyp, kelisimshart boıynsha 2025 jyly aıaqtalady. Biz aıtyp otyrǵan Ekpin aýylynan boı kóteretin 300 oryndyq mektep sonyń qatarynda qolǵa alynbaq. Demek ekpindik balalar kirseń eńseńdi túsiretin mektepte kelesi jylǵa deıin oqýyna týra keledi.
Jalpy, Abaı oblysynda «Jaıly mektep» ulttyq qanatqaqty jobasy aıasynda bir aýysymda 5 700 oqýshyǵa arnalǵan 11 mektep salý josparlanǵan. Al 2023 jyly bastalǵan 5 mekteptiń qurylysy bıyl aıaqtalýǵa tıis. Atap aıtqanda, Semeı qalasynyń Qaraǵaıly turǵyn aýdanynda 1 200 oryndyq, Vodnyı kentinde 600 oryndyq, Aıagóz qalasynda 600 oryndyq, Aqsýat, Besqaraǵaı aýdandarynda 300 oryndyq mektepter paıdalanýǵa berilip, bilim oshaqtarynyń jetispeýshiligi máselesi júıeli túrde sheshilip, apatty mektepterdi joıý kózdelip otyr.
Aqsýat aýdanyna barǵan saparymyzda Sátbaev aýyldyq okrýgine qarasty Kóktúbek eldi mekenine de jol tústi. Bul aýyldaǵy mekteptiń jaıy tipten múshkil. Áskerı daıyndyq pániniń muǵalimi Qanat Qalıhanovtyń bastaýymen kirip kelgenimizde tar dálizde ýlap-shýlap merekelik is-sharaǵa qatysyp jatqan oqýshylardyń ónerine kýá boldyq. Bir qabatty bilim oshaǵynda akt zaly atymen joq bolǵandyqtan, balalar ónerin osylaı kórsetýge májbúr eken. Al sport zaly retinde burynǵy qazandyq ǵımaratyn kórgenimizde qaraýǵa kóz uıaldy. Odan qalsa, oqýshylar sanıtarlyq talapqa saı kelmeıtin ashanada kezektesip tamaqtanady.
– Irgetasy 1929 jyly qalanǵan Kóktúbek kezinde dúrkirep turǵan úlken aýyl edi. Irgemizden aýdan ortalyǵy Aqsýattan bastap, Sátbaev, Kindikti aýyldary keńestik dáýirde óz aldyna sharýashylyq bolyp salynyp, bólinip shyqqanda, Kóktúbek qaltarysta qalyp qoıdy. Qazir Sátbaev aýylynyń quramyndaǵy eldi meken bolyp sanalady. Aýylda ózekti másele barshylyq. Internet qyzmeti syn kótermeıdi. Habarlasý úshin trassaǵa, bıikteý jerge baryp, baılanysqa shyqpasaq, úıde uıaly telefon arqyly tildesýge múmkindik joq. Mektep muǵalimderi kúndelikti tapsyrmalardy oryndaǵanda qatty qınalady. Soǵan qaramastan aı saıyn aýdan ortalyǵyna baryp, ınternet úshin «Qazaqtelekomǵa» 8-10 myń teńge tóleımiz. Odan keıingi aıtar nárse, 10 shaqyrym jerdegi aýdanǵa tóte jol joq. Aldymen Sátbaev aýyldyq okrýgine baryp, sondaǵy trassa arqyly jetkenshe 35 shaqyrym bolady. Sonda Aqsýatqa baryp qaıtýymyz 70 shaqyrymǵa shyǵady. Bul aýyl halqy úshin tıimsiz bolyp tur, – deıdi Qanat.
Kóktúbek aýylyna qatysty másele boıynsha qabyldaǵan Aqsýat aýdany ákiminiń orynbasary Ahmet Aqqazın jaǵdaıdan tolyqtaı habardar ekenin aıtty.
– Kóktúbek mektebin jańadan salý máselesi jalpy nazarymyzda bar. Qazir oblystyq qurylys basqarmasyna jobalyq-smetalyq qujaty daıyndalyp jatyr. Tıisti qarajatyn kelesi jyldyń bıýdjetine engizip, qurylysyn 2025 jyly bastaý josparǵa engen. Buǵan qatysty oblys ákiminiń tapsyrmasy da bar. Odan bólek, Kókjyra aýylynyń Bazarshat degen jerinen balalardyń jazǵy demalys lagerin salý qolǵa alynady, – deıdi Ahmet Ásetuly.
Aqsýat aýdandyq sáýlet, qurylys, turǵyn úı sharýashylyǵy jáne avtomobıl joldary bóliminiń basshysy Serikbek Smaǵulovtyń aıtýynsha, bıyl aýdandyq mańyzdaǵy Sátbaev – Kóktúbek arasyndaǵy 9 shaqyrym jol asfalttalatyn bolady. Oǵan 492 mln teńge qarajat bólinip, daıyn tur. Al Kóktúbekten Aqsýatqa týra jol salýǵa múmkindik joq. О́ıtkeni aralyqta birqatar sharýa qojalyqtarynyń ıelerine tıesili jerleri bar. Týra jol salýdyń kúrdeli jumystaryn júrgizýge olardyń kóbiniń kelise qoıýy qıyn. Esesine, kóktúbektikter Sátbaev aýyldyq okrýgine jańadan tóseletin jol arqyly qatynap, aýdan ortalyǵyna oblystyq mańyzy bar trassa arqyly kelýine múmkindik týady.
Abaı oblysy,
Aqsýat aýdany