• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Oqıǵa 04 Naýryz, 2024

Qasqyr soqqan apa

2470 ret
kórsetildi

Balqash qalasynda qasqyr soǵyp alǵan 85 jastaǵy áje turady. Jar­ty ǵa­syrǵa jýyq ýaqyt attan túspeı, aqtyly qoı órgizgen Sákúl Saq­­bae­va­nyń bul batyrlyǵyn kózkórgender áli kúnge deıin ańyz etip aıtady.

Túz taǵysyn soǵyp almaq túgili, atynyń ózi úreı ushyrady. Ras, qasqyrǵa júreginiń túgi barlar ǵana qarsy tura alady. Jasynan er minezdi bolyp ósken Sákúl Árinqyzy jalǵyz aǵasy Tursynǵa qolǵabys kórsetip, eńbekke erte aralasqan. Ákesiniń ǵıbratty áńgimelerimen ósken ananyń qasqyr soqqanyna da elý jyldaı ýaqyt bolypty. Sol bir oqıǵasyn bizge osylaı áńgimelep berdi.

«Sol ýaqytta Aqtoǵaı aýda­ny­ Jámshi aýlynyń qoı sharýa­shy­lyǵymen aty shyǵyp turǵan kez. 40 jasqa tolǵan shaǵym. Joldasym Muǵıyn Saqypbaev ekeýmiz Seńki­baı­dyń jazyǵynda qoı baǵyp otyrdyq. 1974 jyldyń 8 qarashasy edi. Áli umyt­qanym joq. Ádettegideı tańǵy 7.00-de Muǵıyn qoıdy óriske aıdap áketti. Oıymda eshteńe joq, úıren­shik­ti jumysym mal sýarýǵa shyqtym. Qudy­ǵymyz shamamen bir shaqyrym jerde. Iinaǵashpen sý ákele jatsam, eki qasqyr buzaýdy jáýkemdep jatyr eken. Júgirip baryp, qudyq basyn­daǵy kúrekti aldym da, sońynan qýa jóneldim. Aıaǵymda kerzi etik edi. Aýyr bolǵan soń, sheship tastadym. Qarǵa da qaramaı, jalań aıaq júgirip, jetip bardym. Sol bir sátte ákemniń aıtqany esime orala ketti. «Qasqyr qandaı túliktiń bolsyn ústinen qarǵysa, tura almaı qalady. Jaryqtyqtyń sondaı tylsym qasıeti bar. Jáne qasqyrdyń osal jeri – tumsyǵy» degen sózi. Tańǵaldym, rasymen de, qasqyr álgi buzaýdyń ústinen qarǵyp ótkende buzaý ornynan turmaı qaldy. Bireýi ókirtip alqymdap jatyr. Qolymdaǵy kúrektiń qyrymen qaq tumsyǵynan urǵanda, kúrek ony baltadaı sha­ýyp tústi. Arlan teris qarap alyp, qar aralas topyraqty aıaǵymen boratyp jatyr. Buzaýdy, meni topyraqqa kómip, ústi-ústine boratýyn toqtatar túri joq. Bir kezde «Sákúl» degen daýys estildi. Mu­ǵıyn kórip kelgen eken dep oıladym. Sóıtsem, Seıdiǵalı degen kisi balasymen kólikteri buzylyp jaıaýlap kelgen eken. Er adamdy kórgen soń, arlan qashyp ketti. «Maılansyn, maılansyn», dedi Seıdiǵalı aǵa meni qushaqtap. Sol kezde óń men tústiń ortasynda turǵandaı boldym», deıdi batyr ana.

Qaısar minezdi ana álgi qasqyr tartqan buzaýdy qolma-qol ba­ýyzdap, terisin sypyryp, súıegin jiliktep, borshalap tastapty. Al qasqyrdyń terisin sypyryp alyp, Seıdiǵalı aǵasynyń qanjyǵasyna baılamaqshy bolypty. Buǵan aqsaqal «Aınalaıyn, óziń soqqan qasqyr ǵoı, ózińde qalsyn» depti. Sóıtip, Sákúl ananyń qaısarlyǵy aýyl-aýylǵa birden taraıdy. Aýyl aqsaqaly Zikirııa Kópbaev batyldyǵyna rıza bolyp, aýdanǵa habarlap, jýrnalıs­ter shaqyryp, súıinshi surapty.

Batyr ana qasqyrdyń áıel adamnan qoryq­paı­tyn­dyǵyna sonda kózim jetti deıdi.

«Er adam bolmasa, menen qaımy­ǵa­tyn túri joq. Jáne sol kezde Baqytgúl degen qyzyma aıaǵym aýyr edi. Qasqyr soq­qan ananyń súti tartylady degendi estip ýaıymdadym. Biraq sútim qaıt­qan joq. Odan keıin de qursaq kóter­dim. Kenjem Álibekti 1990 jyly dú­nıege ákeldim. Qasqyrdy Seıdiǵalı aǵaǵa qanjyǵańyzǵa baıladym dep bergen edim. Ol kisi óziń soqqan qasqyr óziń­de qalsyn dedi. Balasy úılengeli jatqan. Bir tý qoı men bir qaryn maı salyp berdim. Qasqyrdyń terisin Zikirııa aǵataı bala­lardy oqýǵa áketkende qalaǵa aparyp, aqshasyna ótkizip keldi», dep jalǵady Sákúl Árinqyzy áserli áńgimesin.

Taǵdyr túrli beriledi. 1989 jyly asyl jary Muǵıyn aqsaqal dúnıe salady. Sákúl ana jetinshi balaǵa aıaǵy aýyr kezinde jesir qalady. Biraq boıyn­daǵy qajyr-qaıratymen jeti balasyn eshkimnen kem qylmaı jetkizedi. Bir ózi ulyn uıaǵa, qyzyn qııaǵa qondyrady. Jeti balasynan nemere-shóbere, shópshek súıip otyr. Kezinde kórgen beınetiniń zeınetin urpaǵynyń ortasynda rızashylyq­pen ótkerip otyr. Qazir áýle­tiniń máýeli báıteregi, aq­jaý­­lyqty anasy.

Til kóz tasqa deıik, jasy 85-ke kelse de, qımyly shı­raq. «Kezinde ketpen, kúrek ustap, eńbek etkenniń arqasy», deıdi ózi.

 

Qaraǵandy oblysy