Oqýshylar saraıy salynsa ıgi
О́tken jyldyń 15 qarashasy kúni «Egemen Qazaqstan» gazetinde jýrnalıst Tabıǵat Musylmanquldyń «О́ńir mádenıetine tyń serpilis kerek» degen taqyryppen maqalasy jarııalandy. Másele durys kóterilgendikten, qolymyzǵa qalam alyp, ún qosqandy jón kórdik.
Maqalada atap kórsetilgendeı, oblystyq máslıhat tóraǵasynyń ókimimen qurylǵan depýtattyq jumys toby Tarazdaǵy mádenıet salasyna qatysty mekemelerdiń qyzmetimen tanysqan. Osyǵan oraı, ıaǵnı zerdeleý jumystary barysynda memlekettik shyǵarmashylyq tapsyrys aıasynda balalar men jasóspirimderge arnalǵan jeke shyǵarmashylyq úıirmelerge jergilikti bıýdjetten 2023 jylǵa 1 112 500 myń teńge bólingeni belgili bolǵan. Sol jyldyń 1 shildesindegi derekke súıensek, qyzmet kórsetýshi sany 48-di qurap, 4 – 17 jas aralyǵyndaǵy 5 626 balaǵa qyzmet kórsetildi degen aqparat berilipti.
Árıne, qalada óte sapaly qyzmet atqaryp otyrǵan úıirmeler de joq emes. Degenmen olardyń qyzmetimen tanyspaq bolǵan jumys tobynyń músheleri kóp jaǵdaıda úıirmege qatysýshylar turmaq, úıirme júrgiziletin ǵımarattardy da taba almaı qalǵan. Máselen, úıirmeler jumys isteıdi dep kórsetilgen tórt ǵımarattyń esigi tars jabyq turǵan. Budan qazynadan qomaqty qarajat bólinetinine qaramastan, úıirmeler jumysy óz deńgeıinde júrgizilmeıtinin anyq ańǵarýǵa bolady. Al balalardyń bos ýaqyttaryn tıimdi paıdalanýlary úshin úıirme jumystaryn barynsha utymdy oılastyrýdyń mańyzy zor emes pe?
Úıirme talapqa saı jabdyqtalmasa, bólmeler jetispeı jatsa, munyń da úlken prblema ekeni sózsiz. Mundaı jaǵdaıda oqýshylar shyǵarmashylyqpen sapaly túrde aınalysa ala ma dep másele kóterýdiń ózi orynsyz bolyp shyqpaq.
Sondyqtan bir sózben aıtqanda, oblys ortalyǵyna balalar men jasóspirimder bos ýaqyttaryn tıimdi ótkizip qana qoımaı, túrli ónerge mashyqtana alatyn Oqýshylar saraıy salynsa degen usynys, tilegimiz bar. Tıisti oryndar muny tek bizdiń ǵana emes, búkil tarazdyq balalar men jasóspirimderdiń ótinish, tilegi dep qabyldasa quba-qup.
Saǵyn BOLATBEKOV,
Máken SAIаQOV
Jambyl oblysy
Usaq-túıek dep qaramaıyq
Ana tilimiz baı dep keýde qaǵamyz. Alaıda keıbir sózder, halyqaralyq termınder aýdarylmaı, sol qalpynda berilip jatady. Mysaly, «vedomstvo», «fýnksııa», «rol», t.b. О́tkende kóshe boıynan «Mobıldi qala» degen jarnama kórdim. Osy sııaqty sózderdiń qazaqsha balamasy joq pa?
Teledıdardyń júgirtpe jolynda jıi qateler ketedi. Ekrannyń syrtyndaǵy qyzmetkerler sony kórmeı me? Taıaýda ǵana Týrızm jáne sport mınıstri burynǵy ataýynsha Mádenıet jáne sport mınıstri dep jazylyp júr.
Júgirtpe joldy basynda bir salyp qoıady da, sodan soń oǵan ózgerister jasamaıdy-aý deımin. Olaı deıtinim, qazir aýa raıyna baılanysty onlaın oqytý degen bar. Birde qarap otyrsam, keshki toǵyz shamasynda «búgin ekinshi aýysym onlaınmen oqıdy» dep jazyp qoıypty. Ekinshi aýysymnyń ýaqyty ótip ketti emes pe. Taıaýda ortalyq gazettiń birinde «kúıshi» degen sózdiń bir árpi túsip qalyp, «kúshi» dep jazylypty.
Teledıdarda jarnama óte kóp. Qarjy tabý kerek shyǵar, biraq onyń sońyna túsip kórermennen aıyrylyp qalmaǵan jón emes pe? Teledıdardyń negizi mindeti halyqty tárbıeleý ǵoı, aqsha tabý emes.
Áıel basshylardy «tóraǵa» dep jazyp júr. Osy durys pa? Áıel adamdy buryn zaıyby deıtin, qazir kóbine jubaıy dep jazady. Ár ataý ornymen atalýy kerek emes pe?
Eskertkishter ne úshin qoıylady? Belgili bir tulǵanyń erligin nemese eńbegin qadirlep, baǵalap eskertkishter ornatylady. Al sony qadaǵalap, kútip ustap júrmiz be? Jazda aınalasy kóbine tazalanbaıdy, keıbireýleriniń janyna tabıǵı gúl egilmeıdi, al qysta tóbesinde, ıyǵynda qar jatady. Tipti aıaısyń, tońyp turǵan sııaqty kórinedi. Eskertkishti bir mekemege bekitip, qarap júrýdiń ne qıyndyǵy bar.
Gúlderdiń qajettiligi ne? Menińshe, aldymen densaýlyqqa paıdaly, ekinshiden, ádemiliginde, aınalasyna estetıkalyq áseri mol. Biz ádemiligine kóńil bólip, kóp jerde tabıǵı emes, jasandy gúlder ornalastyryp qoıǵanbyz. Meıramhana, mekemelerde, tipti úı ishinde tabıǵı gúlder ósirýdiń ne qıyndyǵy bar? Mán bermeımiz.
Meniń osy jazǵandarym usaq-túıek shyǵar, biraq kóńilimizge qaıaý túsiredi. Oǵan qosa, ne nárse de usaq-túıekten bastalyp, úlken problemaǵa aınalady ǵoı, sony umytpasaq eken.
Erkin DÁÝEShULY,
zeınetker
ASTANA
О́nerdegi jarasty jup
Táýbe dep aıtaıyq, halqymyz qashannan talantty da ónerli jastarǵa kende bolmaǵan. Solardyń arqasynda Qazaq eli aıdaı álemge tanylyp, mereıi asqaqtaǵan. Bul úrdistiń qazir de tini úzilgen emes.
Osy jýyrda ǵana teledıdardan ónerli jas Qýanysh Qurmanbaev balamyzdyń «Meniń júregim» atty shyǵarmashylyq keshin tamashaladyq. Birden aıtaıyn, kesh óziniń múlde bólek pishimde, erekshe de áserli ótýimen jandy baýrap aldy. Daryndy jastyń ereksheligi sol, kompozıtordyń arnaýly mýzykalyq bilimi bolmasa da barlyq mýzyka aspaptarynda erkin oınaı biledi eken. «Motor kelin» atanǵan zaıyby Qarlyǵash ta ánshi ári osy attas kitaptyń avtory kórinedi.
Kesh barysynda batyr, ańyz adam – Baýkeńniń kelini, jazýshy Zeınep Ahmetova apaıymyz kitaptyń tusaýyn kesip, aqjarma tilegin bildirdi. Birge ósirip, tárbıelegen 6 ul-qyzyn sahnaǵa alyp shyǵyp, án shyrqady. Bári birdeı zalda, tyńdarmandarmen birge otyrǵan analaryna kelip, qurmet kórsetip, qushaǵyn gúlge toltyrdy. 8 naýryz – halyqaralyq áıelder kúni qarsańyndaǵy osy bir áserli kórinis kóńilderdi tolqytyp, janarlarǵa jas úıirdi. Anany qalaı qurmetteýdi jastarymyz osyndaı jandardan úırenýge tıis degen oıdamyz.
Qýanyshtyń «Áıeldiń baqyty – otbasy» sııaqty hıt ánderin súıip tyńdaıtyndardyń qarasy qalyń. Al keshte sondaı-aq onyń ónerde birge júrgen dostary Tóreǵalı Tóreáli, Nurbolat Abdýllın, Áıgerim Qalaýbaeva, Ernar Aıdar, taǵy basqalar ánshi-kompozıtor jigittiń ánderin oryndady.
«El ishi – óner kenishi» degen osy da!
Káribaı ÁMZEULY,
kórermen
Túrkistan oblysy