Sońǵy onjyldyqta kásipkerlik salasynda áıelderdiń tabysty keısterin kózimiz jıi shalatyn boldy. Árıne, tabysqa jetýdiń san túri bar. Biri óz betinshe daǵdylansa, biri qandaı da bir uıymdardyń qoldaýymen jetilip jatyr. Osy oraıda názik jandardyń qarym-qabiletin damytýǵa jol ashqan «TechnoWomen» qaýymdastyǵyn aıyryqsha atap ótsek bolady.
Qaýymdastyq prezıdenti Azıza Shójeevanyń aıtýynsha, byltyrdan beri IT-Aiel jobasy iske asyrylyp, qolónershilerdi elektrondyq kommersııaǵa beıimdeý, áıelderdiń IT-startap qozǵalysyna qoldaý kórsetý sharalary qolǵa alyndy. Kásipte tabysqa jetken jannyń biri – Dana Blıeva. Korporatıvtik sektordaǵy eńbek ótili 30 jyldan asady. «Baiterek Venture Fund» AQ-nyń táýelsiz dırektory.
– Alǵashqy ınvestısııa jyljymaıtyn múlikten bastalyp edi, – dep eske túsiredi ol ótken shaqty, – Londondaǵy balamaly qor bırjasynda ornalastyrylǵan, uńǵymalardy qaıta iske qosýdan keıin aksııalary 13 ese ósken shaǵyn munaı-gaz kompanııasynyń seriktesi boldym. Bul ózinshe startap. Qarajatty jyljymaıtyn múlikke jáne qor naryǵyna ınvestısııaladym.
Dana 2012 jyly Facebook IPO-syna jáne basqa da ınvestısııalyq bastamalarǵa qatysyp, óziniń tehnologııalyq startabyn qurýǵa árekettegen. 2014 jyly ınvestısııalyq jobalarǵa jer qoınaýyn paıdalanýshylardy tartý úshin Techgarden-de jumys istep, jańa tehnologııalar, neırondyq jeliler, jasandy ıntellekt, blokcheın, krıptovalıýtalar, balamaly energııa kózi týraly bilimin jetildirgen. Kompıýterlik ǵylymdar (ınformatıka) boıynsha PhD-ge oqýǵa túsip, kúrdeli fızıkalyq úderisterdiń matematıkalyq modeldeýin zerttegen.
«Sońǵy jyldary «TechnoWomen» qaýymdastyǵynda qyz-kelinshekterge IT men STEM-de ózderiniń startaptaryn damytýǵa, ınvestısııalardy tartýǵa kómektesip kelemin. Aldaǵy ýaqytta bilimdi, ıntellektýaldy ult retinde bolashaǵy jarqyn el bolarymyzǵa senimdimin», deıdi Dana Nazarbaıqyzy.
«Acvee Finance» kompanııasynyń teń quryltaıshysy ári bas dırektory, sonymen qatar «TechnoWomen» qaýymdastyǵy keńesiniń múshesi Aıaýlym Aıaǵanova da tabysty kásipker. Ol basshylyq etetin «AcveeFinance» kompanııasy kraýdfaktorıngpen aınalysady. Kraýdfaktorıng – B2B sektoryndaǵy taýar jetkizýshilerdiń nemese kassadaǵy qolma-qol aqshanyń jetispeýshiligin qarjylandyratyn uıym.
«Kompanııamdy ashpaı turyp, Shyǵys Qazaqstan oblysynyń qarjy basqarmasynda jumys istedim. Onda memlekettik bıýdjet qarajatyn oblys pen ózge aımaqtarǵa bólý jumystaryn júrgizdim. Sol ýaqytta memlekettik sektor men uıymdardy qalaı qarjylandyrý kerektiginen habardar bolǵanmyn. Atalǵan salada qyzmet etpes buryn óz bıznesimmen aınalysyp, qujattama alý, PQS tapsyrý, tenderge qatysý boıynsha keńes berdim. BI Group, Kazzink, geologııa jáne jer qoınaýyn paıdalaný komıtetinde qyzmet atqaryp, 10 jyl boıy jınaqtalǵan tájirıbemniń arqasynda startap pen jyljymaıtyn múlikke qyzyǵýshylyq tanyta bastadym. Alǵa qoıǵan maqsatym da aıqyn edi. Biraq ókinishke qaraı, 20 mıllıon teńgeden astam shyǵynǵa ushyraǵan jaǵdaıǵa tap bolyp, sodan soń AR\VR salasynda jeke startap qurýdy sheshtim», deıdi Aıaýlym.
Búginde shaǵyn jáne orta bıznes (ShOB) sýbektileriniń 30%-y ǵana kóptegen naqty prosedýradan ótkennen keıin ǵana nesıe alady. Biraq ShOB-qa aqsha dál ýaqytynda qajet. Osylaısha, aqsha beretin adamdar shaǵyn orta bıznesti qarjylandyrý arqyly passıvti kiris alady.
«Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵyna kompanııany tirkedim. Ondaǵy qatynas aǵylshyn quqyǵymen rettelip, jeke tulǵalardyń zańdy tulǵalarǵa ınvestısııa salýyna jaǵdaı jasap otyr. Bizdiń zańnamada mundaı baǵyt qarastyrylmaǵan. Tek bank ashqan jaǵdaıda ǵana qarjylandyra alasyń. Al bank ashý úshin úlken jarǵylyq kapıtal, qujattar men lısenzııalar qajet. Bizdiń kásip qarapaıym jeke tulǵanyń óz aqshasyn 50 000 teńgeden bastap salýyna múmkindik beredi, al passıvti kirisi – jylyna 25-30 paıyz aralyǵynda. Depozıtpen salystyrǵanda bul 8-13 paıyzǵa artyq. Osylaısha, seriktesim ekeýmiz kraýdfaktorıng qurýdy sheshtik. Faktorıng – jetkizýshilerdiń taýary men qyzmetin qarjylandyrý. Naryqta birazdan beri bar, biraq bankterde óte sırek qoldanylady. Kóptegen kásiporyn bul qyzmet týraly bilmeıdi. О́ıtkeni bankterge jeke ónimdi qarjylandyrýdan góri aınalym qarajatyna nesıe bergen tıimdirek. Bizdiń kompanııa taýarlardy qarjylandyrýdy qamtamasyz etedi. Bul rette biz bızneske tikeleı qarajat bermeımiz, biraq taýardy tikeleı satýshyǵa tóleımiz, osylaısha, táýekelderdi mınımýmǵa deıin azaıtamyz. Barlyq skorıng prosedýralarynan ótkennen keıin jarty jylǵa bızneske nesıe lımıtin ashamyz. Bul modeldi tolyǵymen ózimiz ázirledik jáne ony sátti júzege asyryp jatyrmyz. Jetkizýshiniń ózinen, satýshydan bastap sońǵy satyp alýshyǵa deıin mámileniń barlyq qatysýshylaryn tekseremiz. Qarjyny maqsatty paıdalanýdy, joǵary aınalymdy, sol arqyly táýekelderdi azaıtýdy, joǵary tabysty qamtamasyz etýdi usynamyz», deıdi.
Aıaýlym «TechnoWomen» qaýymdastyǵyn tehnologııalyq ındýstrııany damytý boıynsha strategııalyq mańyzdy uıym deıdi.
«TechnoWoman-ǵa ınvestısııa salý – áleýmettik jaýapkershilik qana emes, sonymen qatar ınvestorlar úshin joǵary bilikti jáne talantty kásipkerlikke qol jetkizý múmkindigi. Mundaı bastamalardy qoldaý tabysty ári ınnovasııalyq tehnologııa kompanııalaryn qurýǵa jaǵdaı jasaıdy», deıdi kásipker.