Bolat Sembın – táýelsiz elimizdegi quqyqtyq júıeniń qalyptasýy men damýyna zor úles qosqan, qylmystyq is júrgizý salasynda bilikti maman retinde tanylǵan kórnekti zańgerlerdiń biri. Ol óziniń ómir jolynda talaı bıikti baǵyndyra otyryp, tarıhı kezeńderde zań ústemdiginiń ornyǵýy úshin eren eńbek ete bildi.
Bolat Ajaqaıuly Jambyl oblysynda aýyl muǵaliminiń otbasynda dúnıege kelgen. Surapyl soǵys jyldarynda ómir esigin ashqan ol sol dáýirdiń kóptegen jas býyn ókili sııaqty erte eseıip, eńbek jolyn erte bastady. 16 jasynda keńsharda mehanızator bolyp jumys istedi. Onyń áskerı qyzmeti – qajyrlylyǵy men ór minezin shyńdaı túsken ómir jolynyń erekshe paraǵy. Tabandylyq, eńbekqorlyq, bilimge qushtarlyq Bolat Sembınniń 1965 jyly Kırov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń zań fakýltetine oqýǵa túsýine túrtki boldy. 1969 jyly atalǵan oqý ornyn úzdik bitirip shyqty. Bul soǵystan keıingi urpaq ókili úshin úlken jetistikterdiń biri sanalatyn. Bolashaq professor zańgerlik sheberliktiń kásibı shyńyna shyǵý jolyn prokýrordyń kómekshisi qyzmetinen bastady. Zadynda prokýratýra júıesindegi praktıkalyq qyzmet Bolat Ajaqaıulynyń bolashaq ómir jolyn aldyn ala aıqyndap berdi. Sonymen qatar ol únemi ózin belsendi qoǵam qaıratkeri retinde kórsete bildi. Máselen, túrli deńgeıdegi Halyq depýtattary keńesteriniń depýtaty bolǵanyn atasaq ta jetkilikti.
Alǵan bilimi men tájirıbesi onyń memleket qaıratkeri retinde kásibı bıikterge jetýine yqpal etti. El táýelsizdigin nyǵaıtýda asa mańyzdy sanalǵan kezeń 1990–1996 jyldary ol Bas prokýrordyń orynbasary qyzmetinde uıymdastyrýshylyq qabiletin jan-jaqty kórsete otyryp, elde quqyqtyq tártipti ornatýda asa kúrdeli fýnksıonaldyq mindetterdi atqardy. Qazaq eli úshin prokýratýra men sot júıesiniń ońtaıly úlgisin izdeýde «Qazaqstan Respýblıkasynyń prokýratýrasy týraly», «Sottar týraly» zańdardy ázirleýge zor úles qosqany erekshe ataýǵa turarlyq. Osy oraıda ol kadrlardyń kásibı deńgeıin kóterýge únemi kóńil bóletin. Qyzmetkerlerdiń kásibı biliktiligin shyńdaýǵa erekshe nazar aýdarý onyń sot tóreligi júıesindegi mansabyn aıqyndap, 90-jyldardyń sońynda eldi alǵa jeteleıtin kóshbasshylardyń birine aınaldyrdy.
2000 jyl Bolat Sembınniń ǵylym-bilim salasy sııaqty jańa baǵytty tańdap, sol arnada shyńdardy baǵyndyrýǵa jasaǵan betburysty kezeńi boldy. Shyn máninde, oǵan ustazdyq qyzmet jat emes edi. О́ıtkeni ustaz otbasynda dúnıege kelgen ári bala tárbıesinen habardar joǵary bilimdi zańger Sıseron aıtqan «Zańgerdiń mindeti – óz halqyna aǵartýshylyqty taratý» túsinigine moıynsynyp, óz bilimi men tájirıbesin jas urpaqpen bólisýdi jón kórdi.
Bolat Ajaqaıuly L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ-da ınstıtýt dırektorynyń orynbasary qyzmetin atqarǵanda tereń zańgerlik tájirıbesi men osy saladaǵy aýqymdy bilimi óz áleýetin tıimdi júzege asyrýyna, professor ataǵyn alýǵa septigin tıgizdi. Ol 2001 jyldyń maýsymynda Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetinde zań ǵylymdarynyń kandıdaty ǵylymı dárejesin alyp, taǵy bir bıikti baǵyndyrdy. Bolat Ajaqaıuly zań, quqyq salasyna qatysty túrli taqyrypta talmaı qalam tartty. Onda kóterilgen kóp másele qoǵamda ózekti bolatyn, sondyqtan ǵalym olardy ǵylymı izdenisterine arqaý etip, irgeli ári qoldanbaly zertteý jumystaryna aınaldyrdy.
2000 jyldyń jeltoqsanynda Bolat Sembın Qazaq memlekettik zań akademııasynyń prorektory bolyp taǵaıyndaldy. Osy kezeńnen bastap onyń ómir belesteri atalǵan oqý ornynyń damý kezeńderimen tyǵyz baılanysta órbidi. Bıyl «Maqsut Narikbayev University»-diń qurylǵanyna da 30 jyl tolyp otyr. Qazaq eliniń eń bedeldi oqý oryndarynyń birine aınalyp, jas urpaqty bilimmen sýsyndatýǵa úles qosqan oqý ordasynyń mereıtoıy 14 naýryzda toılanbaq. Bolat Sembın ýnıversıtetimizdiń elimizde jáne shetelde tanylǵan zamanaýı, ozyq oqý orny retinde damýy men qalyptasýyna zor úles qosyp, áli de talmaı eńbek etip keledi. 2008 jyldyń maýsym aıynan bastap «MNU» aksıonerlik qoǵamy Dırektorlar keńesiniń tóraǵasy qyzmetin atqara otyryp, áriptesterimen birlesip, óz kúsh-jigerin elimizde zańdylyq pen tártiptiń nyǵaıýyna úles qosýshy laıyqty urpaq tárbıeleý úshin qolaıly ınfraqurylym daıarlaýǵa jumsap kele jatyr.
Bolat Sembın – táýelsiz elimizdiń saıası-quqyqtyq irgetasyn qalyptastyrý men nyǵaıtýdyń kúrdeli mıssııasyn oryndaǵan kórnekti ǵalymdardyń biri. Osy derektiń ózi onyń el tarıhy jadynda saqtalýyna septespek. Kásibı zańger, zerdeli zertteýshi ǵana emes, sonymen qatar aınalasynda eshkimdi alalamaı, bárine birdeı qurmetpen qaraıtyn tekti azamat, bilikti maman retinde qurmetke ıe boldy. О́z ortasyna da, otbasyna da erekshe meıirimmen qarap, kóńil bólgendiginiń nátıjesinde elimizdiń laıyqty azamattary retinde tárbıelegen urpaqtarymen maqtanyp, marqaıa alatyn áýlettiń zııaly shańyraq ıesi bolyp otyrǵanyn da aıryqsha atap ótý kerek.
Memleketimizdiń ári qoǵamnyń damýyna qosqan eleýli úlesi úshin Bolat Ajaqaıuly kóptegen ataq pen marapatqa laıyq dep tanyldy. Osyndaı erekshe tulǵamen qyzmettes bolý – árqaısysymyz úshin úlken maqtanysh.
Indıra ÁÝBÁKIROVA,
«MNU» Konstıtýsııalyq jáne saıası zertteýler ınstıtýtynyń dırektory