Osydan bir aı buryn áleýmettik jelide «Qaraǵandy mektepterindegi oqýshylardy oqqa baılaımyn» degen sýyt málimdeme tarap, eldi ábden ábigerge saldy. Ata-analar tipti balasyn sabaqqa jiberýge qorqyp qaldy. Qoqan-loqyny jazyp taratqan 13 jastaǵy tentek dereý ustaldy.
Bizge osy bir oqıǵa myna mán-jaıdy aıqyndap bergendeı boldy. Mektep pen balabaqshadaǵy kúzet áli de álsiz. Qudaı betin ary qylsyn, álgindegideı oqıǵa bola qalsa, qamdanysy joq mektep qaıtedi? О́kinishke qaraı, mektepke bes qarýy saı mamandandyrylǵan kúzet áli buıyrmaı keledi.
Bul taqyryp buqaralyq aqparat quraldarynda jıi kóterilip keledi. Minberlerden de ashyq aıtylyp júr. Degenmen bılikti de áreketsiz deýden aýlaqpyz. Mektep, balabaqshalarǵa beınekameralar ornatty, týrnıketter qoıyldy. Bógde adam attap basa almaıdy qazir. Biraq mektep kireberisinde otyratyn kúzetke pıǵyly jaman bireý alda-jalda tóne qalsa, daıyn emestigi eńsemizdi bir bassa, qarsylyq tanytatyn qaýqary joqtyǵy eki basady.
Áńgimemizdi 13 aqpan kúni Telegramda taraǵan ekstremıstik sıpattaǵy aqparatpen jalǵalyq. Belgisiz adam qarý-jaraqtyń sýretin salyp turyp, «Qaraǵandynyń esinde qalady. Bul sýretterdi men tańerteń túsirdim. Azdan soń men balalardy óltirýge baramyn, bul kún Qaraǵandy úshin «sumdyq» kún bolady...» degen mátin jarııalap jibergen.
Mundaı jazbadan soń mektepte balasy bar ata-ana ǵana emes, jalpy jurt jaǵasyn ustady. Polısııa departamenti jedel áreket etip, terrorızm týraly habarlama taratqan adamdy sol kúni ustady.
– Qaraǵandy oblysynyń polıseıleri terrorızm týraly habarlama taratqan adamdy ustady. Qaraǵandy oblysy Polısııa departamenti Ekstremızmge qarsy is-qımyl basqarmasynyń qyzmetkerlerimen atqarylǵan keshendi is-sharalardyń nátıjesinde oblys mektepterinde oqýshylardy atamyn dep habarlama taratqan Telegramnyń ákimshisi ári avtoryn ustady. 13 jastaǵy Qaraǵandy qalasynyń turǵyny áleýmettik jeliden terrorızm taqyrybyndaǵy aqparatty kórip, «Ochıshenıe Karagandy» degen ataýmen óziniń telegram arnasyn qurǵan. Osydan soń ustalǵan jetkinshek oblys tóńiregindegi mektepterde terrorızm aktisiniń daıyndalýy týraly aqparat taratqan. Telegram óshirildi. Polısııa qyzmetkerleri bul qylmysqa shetelde júrgen adamdardyń qatysy bar-joǵyn tekserip jatyr. Polısııa organdary tarapynan shuǵyl qyzmetterdiń shyǵyny úshin zalaldy óteý boıynsha sotqa talap-aryz beriledi. Balanyń ata-anasy zańǵa sáıkes jaýapkershilikke tartylady. Qazirgi tańda tergeý áreketteri júrgizilip jatyr, – dep málimdegen edi oblystyq polısııa departamenti ekstremızmge qarsy is-qımyl basqarmasynyń basshysy Syrbaz Batyrov.
Osy bir oqıǵa qamdanýdy qajet etedi. Mekteptegi qaýipsizdik máselesin kún tártibinen túsirmeýdi de esimizge qaıta salǵandaı. Joǵarydaǵy aıtqanymyzdy taǵy bir qaıtalaýǵa týra kelip tur: mekteptegi kúzet álsiz.
Ashyq derekkóz bilim berý uıymdarynda 20 myńǵa jýyq beınebaqylaý kamerasy ornatylǵanyn aıtady. Ishki kamera – 12 myńǵa jýyq, syrtqy baqylaý kameralary 7 myńǵa jetip artylady. 312 nysannyń beınebaqylaý kameralary jedel basqarý basqarmasyna, polısııanyń kezekshi bólimderine tikeleı tartylǵan kórinedi. Iаǵnı ondaǵy beınejazbalar birden ortalyqqa túsedi. Qala jáne aýdandardaǵy bilim uıymdarynyń 222-sinde kúzet fırmalarymen kelisim jasalǵan.
Bul kúzettiń jaǵdaıymen mektepke jıi baryp júrgen ata-analar jaqsy tanys. Búginge deıin mundaı jumystaǵylar – zeınet jasyndaǵy adamdar, kúzetin qosalqy jumys dep tanyǵan áıelder qaýymy. Árıne, qoldaryna qarý-jaraq ustamaǵan olar qarsylyq tanytyp, kúsh te kórsete almaıtyny belgili.
Mundaı jekemenshik kúzet kompanııalary áýeli tabysty kózdeıdi. Álgindegideı qyzmetkerlerine tıyn-teben ǵana tóleıdi. Osydan kelip, mektep kúzetine qalaı kúmándanbaısyz?
Sońǵy derek boıynsha, Qaraǵandy oblysynda 220 kúzet kompanııasy tirkelgen. Biraq qanshasy qarýlanǵan, qanshasy jeke kúzet ekeni týraly naqty aqparat joq. Byltyr Qoǵammen seriktestikte qoǵamdyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý tujyrymdamasy negizinde Qaraǵandy oblysynyń polısııa departamenti jekemenshik kúzet kásiporyndarymen kezdesý ótkizgen. Sonda aımaqta 255 kúzet fırmasy bary aıtylǵan. Mundaǵy basqosýda mańyzdy máseleler qaralǵan. Kúzet uıymdaryna qarý berý, ony saqtaýda, kadrlardy tańdaýda polısııamen birlesken algorıtm daıyndalýy qajettigi kóterilgen. Kúzetshilerdi de polısııa qyzmetkerleri sekildi beınejetonmen jabdyqtaý da aıtylǵan.
Qarap otyrsańyz, qazir kúzetsiz birde-bir uıym, bolmasa mekeme joq. О́kinishke qaraı, sonyń bárinde esik kúzetken eńgezerdeı jigitter joq. Zeınettegi kempir-shaldar. Bolmasa, qyz-kelinshek.
Iаǵnı polısııa departamentiniń kúzet kompanııalaryna kadr tańdaýda birlesken algorıtm qajet deýiniń máni de osynda. Qoǵamda keıingi kezde bolyp jatqan oqıǵalar kesh qalmaý kerektigin qaperimizge qaıta-qaıta salyp turǵandaı. «Osy máselemen naqty kúresý úshin mektep, balabaqsha jarylyp, balalar qyrylýy kerek pe?» degen suryqsyz oı eriksiz sýmań etedi. Bala kúzetin barynsha qolǵa alatyn kezdiń jetkenine kóp boldy. Biraq biz áli beıqambyz.
Qaraǵandy oblysy