Elimizde egistik alqaptarynyń 70 paıyzy sý kózderine zárý. Sýarý qurylǵylarynyń tozyǵy jetip, zamanaýı sý únemdeý tehnologııalary kóptegen sharýa qojalyqtary úshin qoljetimsiz bolyp otyr. Satbayev University ǵalymdary ázirlegen tehnologııa sýarmaly aımaqtardaǵy osyndaı máseleni sheshýge yqpal etedi. Topyraqty qurǵaqshylyqtan, tozýdan saqtaıdy.
Ýnıversıtet ǵalymdary, gıdrogeolog Vıtalıı Kýlagın jáne doktor Rhd Aıda Ismaǵulovanyń jetekshiligimen iske asqan joba aıasynda jaıylym jáne egistik alqaptarynda sý únemdeıtin tehnologııalardyń kómegimen joǵary ónimdilikke qol jetkizýge bolady. Ǵalymdar sý tapshylyǵynyń aldyn alý úshin manevrli nasosty qondyrǵyny paıdalanady. Bul qondyrǵylar standartty emes sý kózderi arqyly qoldanylady. Qazirgi kezde ǵalymdar ázirlemelerin tájirıbede synaqtan ótkizdi. Mundaı qondyrǵyny tolyqqandy paıdalaný sý tapshylyǵy óris alǵan aımaqtarda egin egip, mal ósirip, jaıylymdyq aýmaqtardy kóbeıtýge yqpal etedi.
«Sýdyń jetispeýinen týyndaıtyn qaýip-qaterdiń aldyn alýda jemshóp daqyldary kóp ósiriletin mańǵa rezervtik qoımalardy ornalastyrý jumystary júrgizildi. Mundaı sý qorlary qatty qurǵaqshylyq kezinde taptyrmaıtyn ádis. Baǵdarlama mal-azyqtyq daqyldardy óndirýde sýdy únemdeıtin tehnologııalardy qoldanýdy kózdeıdi. Joba Almaty oblysyndaǵy Alǵa aýylynda tamshylatyp sýarý boıynsha qanatqaqty joba negizinde júzege asty. Jobany iske asyrý barysynda elimizdiń azyq-túlik qaýipsizdigine qaýip tóndiretin jaıylymdyq jáne jer resýrstarynyń degradasııasyna baılanysty máselelerdiń ózektiligi jáne kúrdeliligi negizge alynyp otyr. Degradasııaǵa ushyraǵan jerler qazirgi ýaqytta jer resýrstarynyń 70 paıyzyn quraıdy. Iаǵnı respýblıkanyń jalpy aýmaǵynyń shamamen úshten eki bóligin alyp jatyr. Shóleıttený men jer tozýynyń ekonomıkalyq saldary aýyl sharýashylyǵy daqyldarynyń ónimdiligi men ósimdik sharýashylyǵy ónimder kóleminiń, jemshóp qorynyń jáne mal sharýashylyǵy ónimdiliginiń tómendeýine, mal basynyń azaıýyna soqtyrdy. Sonyń kesirinen respýblıkanyń jalpy ekonomıkalyq shyǵynyn BUUDB sarapshylary 93 mıllıard teńgege baǵalap otyr», deıdi jas ǵalym Aıda Ismaǵulova.
Aýyl sharýashylyǵynda sýdy tıimdi paıdalaný baǵdarlamasy birinshiden, ırrıgasııalyq ınfraqurylymdy qalpyna keltirý men 2040 jylǵa qaraı sý ysyrabyn 45-ten 20 paıyzǵa deıin tómendetý, ekinshiden, osy merzimge qaraı sharýashylyqtardyń 80 paıyzyn sýmen qamtamasyz etýde baqylaý-ólsheý aspaptaryn ornatý jáne sýdy bólý úrdisin avtomattandyrý, úshinshiden, topyraq óńdeýdiń zamanaýı ádisterin engizýdi qamtıdy. Buǵan qosa 2025 jylǵa qaraı yqtımal alqaptardyń 50 paıyzyna, al 2040 jylǵa qaraı alqaptardyń 30 paıyzyna múmkindiginshe aýylsharýashylyq daqyldaryn egý, sondaı-aq 80 paıyzǵa deıin sýdy únemdeıtin sýarý tehnologııalaryn engizýdi, sýdy kóp qajet etetin egistik alqaptaryn qadaǵalaý mindeti tur. Aımaqtarda bastaýyn taýdan alatyn bulaqtardy, sonymen birge jazyqty kesip ótetin kóptegen ózenniń ańǵarlarynda, sondaı-aq allıývıılik jeldetkishter boıymen aǵyp jatqan bulaqtardy joǵary tıimdilikpen qoldanýdy qazirgi kezde ǵalymdar basty nazarǵa alyp otyr.
ALMATY