Májilis tóraǵasy Erlan Qoshanovtyń jetekshiligimen jalpy otyrys ótip, depýtattar «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy adam saýdasyna qarsy is-qımyl týraly» zań jobasy men oǵan ilespe túzetýlerdi birinshi oqylymda maquldady. Kredıt berý kezindegi táýekelderdi barynsha azaıtý jáne qaryz alýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý týraly zań ekinshi oqylymda qabyldandy.
Adam saýdasynan asqan qylmys joq
Adam saýdasyna qarsy kúres týraly zań jobasy Memleket basshysynyń tapsyrmasymen ázirlendi. Ishki ister mınıstri Erjan Sádenov oǵan «adam saýdasynyń qurbany» syndy jańa uǵymdar engizilip, halyqaralyq standarttarǵa sáıkestendirilgenin aıtty.
Joba tórt negizgi baǵytty qamtıdy: seriktestik, profılaktıka, qýdalaý jáne kómek kórsetý. Jábirlenýshilerge áleýmettik qyzmet kórsetý úshin ýákiletti, memlekettik jáne jergilikti atqarýshy organdarmen, kommersııalyq emes uıymdarmen seriktestik júzege asyrylady. Profılaktıka baǵytynda adam saýdasynyń qaýpin baǵalaý, aldyn alý sharalary jáne qurbandarǵa kómek kórsetý maqsatymen olardy tıisti organdarǵa qaıta joldaý tártibi usynylǵan. Qylmystyq qýdalaý aıasynda adam saýdasynyń barlyq nysanyna jaýapkershilik qarastyratyn zańnamaǵa anyqtamalyq norma engiziledi.
«Jobada adam saýdasy qurbandarynyń barlyq qoljetimdi quqyǵy qarastyrylǵan. Olardy bir zań aıasyna biriktirý osy zulymdyqpen kúresý úderisin jeńildetedi. Qurbandardyń «azamattyq» mártebesine qaramastan qylmys anyqtalǵan sátten bastap olardyń «qurban» jaǵdaıynan shyqqanǵa deıin jumys isteý algorıtmin retteıdi. Sonymen qatar «yqtımal qurbandarǵa» kómek kórsetýdiń quqyqtyq negizderi qaralady. Kámeletke tolmaǵandardyń quqyqtaryn qorǵaýǵa jeke taraý arnalǵan», dedi Erjan Sádenov.
Zańnama jáne sot-quqyqtyq reforma komıtetiniń múshesi Marat Bashımov qosymsha baıandamasynda ilespe túzetýlerde jańa týǵan náresteni tastap ketý faktisi týraly habarlamaǵan medısınalyq uıymdar men jetim jáne ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalarǵa arnalǵan uıymdardyń laýazymdy tulǵalaryna jaýapkershilik qarastyrylǵanyn aıtty.
«Sonymen qatar adam saýdasynyń yqtımal qurbandarymen jáne kámeletke tolmaǵandarmen eńbek shartyn jasamaǵandardy ákimshilik jaýapkershilikke tartý mańyzdy. Internet arqyly seksýaldyq qyzmetterdi uıymdastyrǵany úshin qylmystyq jaýapkershilik engiziledi. Azamattardy zańsyz qanaýǵa tartýdyń keńeıtilgen tásilderimen adam saýdasynyń anyqtamasy keńeıtiledi. Bul quqyq qorǵaý organdaryna atalǵan barlyq jaǵdaı boıynsha qylmystyq is qozǵaýǵa múmkindik beredi», dedi M.Bashımov.
Talqylaý nátıjesinde depýtattar zań jobalaryn birinshi oqylymda maquldaý týraly sheshim qabyldady.
Tyǵyryqtan shyǵaratyn zań
Sondaı-aq Májilis kredıt berý kezindegi táýekelderdi barynsha azaıtý, qaryz alýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý, qarjy naryǵyn retteý jáne atqarýshylyq is júrgizýdi jetildirý máseleleri boıynsha depýtattardyń bastamasymen ázirlengen zańdy ekinshi oqylymda qabyldady. Jumys tobynyń jetekshisi Berik Beısenǵalıevtiń aıtýynsha, qujatpen jumys barysynda depýtattar birinshi oqylymnan keıin oǵan qosymsha normalar engizgen.
«Olar nesıeler men mıkrokredıtter boıynsha jyldyq tıimdi paıyzdyq mólsherlemeniń shekti kólemin anyqtaý, 2026 jylǵa deıin azamattardyń banktegi nesıeleri jáne mıkrokredıtter boıynsha qaryzdaryn kollektorlyq agenttikterge satýǵa moratorıı engizý, jalaqyǵa deıin dep beriletin shaǵyn nesıelerdi retteýdiń erekshe rejimin alyp tastaýǵa qatysty. Bank ombýdsmanyna tek banktik nesıeler boıynsha daýlardy qaraý ókilettigi beriledi. Sonymen birge mıkrokredıtter boıynsha daýlardy qaraý quzyretin beretin mıkroqarjy ombýdsmany ınstıtýty engiziledi», dedi B.Beısenǵalıev.
Sonymen qatar birinshi jáne ekinshi toptaǵy múgedektigi bar adamdar turatyn otbasylardy jylý berý maýsymynda jalǵyz turǵyn úıinen shyǵarýǵa tyıym salý usynyldy. Bankterge jáne bank operasııalarynyń jekelegen túrlerin júzege asyratyn uıymdarǵa jubaıynyń kelisiminsiz jeke tulǵaǵa banktik qaryz berýge tyıym salynady. Áskerı qyzmetshilerge merzimdi áskerı qyzmetti ótkerýdiń barlyq merzimine banktik qaryz nemese mıkrokredıt boıynsha tólemderdi keıinge qaldyrý prosesi avtomattandyryldy.
Májilis spıkeri Erlan Qoshanov bul zań azamattardyń qarjylyq máselelerine qatysty aryz-shaǵymdaryna jaýap bolǵanyn atap ótti.
«Zańda qarastyrylǵan jańa normalar otandastarymyzdyń qaryzǵa batýynyń aldyn alýǵa jaǵdaı jasaıdy. Sonymen qosa tutynýshylardy kollektorlardyń dóreki is-áreketterinen qorǵaıdy. Jalpy alǵanda, qabyldanǵan zań halyq arasynda qaryz kóleminiń edáýir azaıýyna septigin tıgizedi. Azamattarymyzdyń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartyp, olarǵa qarjylyq erkindik pen senimdilik beredi», dedi Palata tóraǵasy.
Budan bólek depýtattar 1993 jylǵy 14 qańtardaǵy Qazaqstan men Qytaı arasyndaǵy Azamattyq jáne qylmystyq ister boıynsha quqyqtyq kómek kórsetý týraly shartqa ózgerister engizý týraly hattamany ratıfıkasııalady.
Ádilet mınıstri Azamat Esqaraev túzetýler Qazaqstan aýmaǵynda sheteldik sottardyń sheshimderi men ótinishterin oryndaý salasynda quqyqtyq kómek kórsetý jónindegi sot organdarynyń fýnksııalaryn naqtylaıtynyn aıtty. Bul Qazaqstan jáne Qytaı azamattary men zańdy tulǵalarynyń múddelerin qorǵaý máselelerin jedel sheshýge yqpal etedi.
Májilis «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine densaýlyq saqtaý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń jekelegen baptaryna Senat engizgen túzetýlermen kelisti.
Áleýmettik-mádenı damý komıteti oıyn bıznesi, lotereıalar jáne lotereıa qyzmeti máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly zań jobasy men oǵan ilespe túzetýlerdi jumysqa aldy. Sondaı-aq májilismender ózekti áleýmettik-ekonomıkalyq máseleler boıynsha jaýapty memlekettik organdarǵa 14 depýtattyq saýal joldady. Olar Májilistiń resmı saıty men Telegram-arnasynda jarııalandy.
Baǵdarlamalyq qujat
Jalpy otyrys sońynda Májilis spıkeri Erlan Qoshanov Ulttyq quryltaıda aıtylǵan máseleler boıynsha Parlamenttik tyńdaý ótetinin málimdedi.
«Memleket basshysy elimizdiń rýhanı-ıdeologııalyq, halyqtyń turmysyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan áleýmettik-ekonomıkalyq baǵdarlaryn aıqyndap berdi. Prezıdenttiń kótergen keleli máseleleri men sóılegen sózin baǵdarlamalyq qujat retinde qabyldaýǵa bolady. Qasym-Jomart Kemeluly ózekti máselelerge toqtalyp, olardy sheshýdiń strategııalyq jáne shuǵyl tásilderin atap kórsetti. Depýtattarǵa birqatar mindet júktedi. Biz endi solardy oryndaýǵa jedel kirisýimiz kerek», dedi Erlan Qoshanov.
Májilis tóraǵasy Prezıdent Quryltaıda sóılegen sózinde jastar men qoǵam belsendileriniń qoldanystaǵy Eltańbaǵa qatysty usynysyna óz pikirin bildirgenin atap ótti. Eltańba máselesine qoǵamnyń beıjaı qaramaýy, ortaq, baıypty sheshimge kelýi qajettigin aıtty. Sondyqtan memlekettik sımvolıkany zerttep júrgen geraldıka salasynyń kásipqoı mamandarynyń usynystary jete talqylanady.
«Bizdiń Gerb sanǵasyrlyq tarıhymyzdy tańbalaıtyn, memleketimizdiń aıbynyn asyratyn, halqymyzdyń asqaq rýhyn aıshyqtaıtyn negizgi sımvol bolýy kerek. Eń bastysy, elimizdiń bolashaqqa umtylysyn beıneleıtin biregeı atrıbýtıkasyna aınalýǵa tıis. Bul, árıne, qoǵam men arnaýly komıssııanyń quzyretindegi másele», dedi E.Qoshanov.
Sondaı-aq spıker Prezıdent depýtattardyń bastamasymen ázirlengen lýdomanııaǵa qarsy kúres jónindegi zań jobasyn osy sessııanyń sońyna deıin qabyldaýdy tapsyrǵanyn atap ótti. Esirtkini óndirý men taratý, vandalızm jáne taǵy basqa problemalardyń sheshimi zańnamalyq deńgeıde retteýdi talap etedi. Arheologııa, memlekettik rámizder jáne memlekettik nagradalar salasyndaǵy zańnamany jetildirý qajet.
«Ulttyq quryltaıda kóterilgen mańyzdy máseleler jóninde Parlamenttik tyńdaý ótkizýimiz qajet. Sebebi keleli jıynda aıtylǵan naqty usynystardy oryndaýda maqsat-mindetterimizdi birge aıqyndaýymyz kerek», dedi E.Qoshanov.