Memlekettik qyzmet salasyn reformalaý – qazirgi kúnniń basty talaby. Jalpy basqarýshylyq, quqyq qorǵaýshylyq, áleýmettik-mádenı sekildi memlekettik mindetterdi atqaratyn sala qyzmeti 2015 jylǵy 23 qarashadaǵy «Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik qyzmeti týraly» zańmen rettelip otyrady. Salada júrgizilip jatqan reformanyń kózdegeni – memlekettik qyzmetshiniń kásibı-tulǵalyq bolmysyn jetildirip, osy arqyly memlekettik basqarýdyń jańa mádenıetin qalyptastyrý.
Memlekettik qyzmet isteri agenttigi Qyzylorda oblysy boıynsha departamentiniń dereginshe, byltyr óńirdegi memlekettik qyzmetshilerdiń sany 3 338 bolǵan. Onyń 14-i saıası memlekettik qyzmetshi bolsa, 1 842-si oblys ákimdigine qarasty mekemelerde qyzmet atqarady.
«Aımaqtaǵy 799 memlekettik qyzmetshi – 35 jasqa deıingi jastar. Olardyń qoǵam aldyndaǵy belsendiligin arttyrý úshin «Abyroı» jas memlekettik qyzmetshiler mektebi, «Syr bolashaǵy» jas memlekettik qyzmetshiler klýby qurylyp, jastardyń oı-pikirin aıtyp, qoldanystaǵy zańnamalardy talqylap, usynys berýine múmkindik jasaldy. Sonymen qatar Prezıdent janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasynyń 25, «Bolashaq» baǵdarlamasynyń 2 túlegi memlekettik qyzmet sapynda turǵanyn aıta keteıik», deıdi departament basshysy Erlegen Meńdalıev.
Qazir memlekettik qyzmette merıtokratııa qaǵıdaty bar. Aımaqta bıýrokratııany tejep, salany kásibı mamandarmen qamtamasyz etýdiń bastamasy sanalatyn qaǵıdat talaptaryn qatań saqtaýdyń nátıjesinde 149 úmitkerdiń 116-sy, ıaǵnı 77,8%-y joǵary laýazymǵa taǵaıyndaldy.
Infografıkany jasaǵan Záýresh Smaǵul, «EQ»
Osy kúni sıfrlandyrý barlyq salaǵa dendeı endi. Barlyq qujat aınalymy, tipti konkýrstyq prosedýralar osy júıe arqyly júrgizilip jatyr. Personaldy basqarýdyń «E-qyzmet» aqparattyq júıesine qosylǵan memlekettik organdarda 30 561 qujattyń 30 365-i nemese 99,4%-y avtomatty rejimde engizilgen. О́tken jyly jergilikti atqarýshy memlekettik organdardaǵy 804 qyzmetshiniń bilimin jetildirý josparlanyp, olardyń 99-y qaıta daıarlaýdan, 705 memlekettik qyzmetshi biliktiligin arttyrý kýrstarynan ótkizildi.
Byltyr 12 qańtardan bastap Memleket basshysynyń memlekettik qyzmetke kirýde artyq kedergilerdi joıý jáne memlekettik qyzmetten shyǵý tártibin jeńildetý týraly tapsyrmasyna sáıkes «Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik qyzmeti týraly» zańyna birqatar ózgeris pen tolyqtyrý engizilgeni belgili. Nátıjesinde, memlekettik ákimshilik laýazymdarǵa konkýrstyq rásimderdi ótkizbesten taǵaıyndalý quqyǵy bar tulǵalardyń aıasy keńeıtilip, memlekettik qyzmetke kirý sharttary birshama jeńildetildi. Soǵan sáıkes búginde memlekettik grantpen joǵary oqý oryndaryn aıaqtaǵan, tıisti oqý nátıjesi 3,33 GPA kórsetkishinen joǵary túlekter aýdandyq jáne aýyldyq deńgeıdegi tómengi laýazymdarǵa ýákiletti organmen nemese onyń aýmaqtyq bólimsheleriniń kelisýi boıynsha konkýrstyq irikteýsiz tikeleı taǵaıyndala alady. Bul bilikti jastardy memlekettik qyzmetke yntalandyryp, jas mamandardyń aýdan men aýyldyq aımaqtarǵa oralýyna, sonymen qatar óńirlerdegi kadr tapshylyǵyn azaıtýǵa septigin tıgizip otyr.
Sondaı-aq Prezıdent janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasynda joǵary úlgerim kórsetken túlekterdi oqý bitirgennen keıin bir jyl ishinde laýazymdarǵa konkýrstyq irikteýsiz taǵaıyndaý múmkindigi qarastyryldy. «B» korpýsynyń joǵary laýazymdaryna ýákiletti organnyń kelisimimen oblystyq bıýdjetten qarjylandyrylatyn oblystyń atqarýshy organdarynyń basshysy laýazymdaryna tikeleı taǵaıyndaýǵa bolady. Zańnamalarǵa engen ózgerister nátıjesinde Qyzylorda oblysy ákimi apparatynyń uıymdastyrý-ınspektorlyq jumys jáne aımaqtyq damý bóliminiń bas ınspektory (sanaty D-3) bos memlekettik ákimshilik laýazymyna Prezıdent janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasyn 2023 jyly bitirgen túlek konkýrstyq irikteýsiz taǵaıyndaldy. Zańnyń 15-babynyń 6-tarmaǵyna sáıkes 2023 jyly memlekettik grant negizinde bitirip, GPA kórsetkishi 3,33-ten joǵary bolǵan taǵy bir túlek Aral aýdanynyń Jaqsyqylysh kenti ákimi apparatynyń bas mamany, taǵy biri Shıeli aýdanynyń Turan aýyldyq okrýgi ákimdiginiń jetekshi mamany qyzmetine taǵaıyndaldy.
«Ádep jónindegi keńes byltyr 10 otyrys ótkizip, 49 másele qaraldy. Olardyń 31%-y tártiptik is bolsa, qalǵany profılaktıkalyq baǵyttaǵy esepter men taldaý qorytyndylary. Keńes otyrystarynda Ádep kodeksiniń talaptaryn buzǵan 4, memlekettik qyzmetke kir keltiretin teris qylyqtar boıynsha 11 tártiptik is qaraldy. Qaraý barysynda keıbir tártiptik is toqtatylsa, kodeks talaptaryn buzǵan 2 memlekettik qyzmetshi, memlekettik qyzmetke kir keltiretin tártiptik teris qylyqtarǵa jol bergen 3 memlekettik qyzmetshi tártiptik jaýapkershilikke tartyldy. Profılaktıkalyq máselelerdi qaraý qorytyndysynda Ádep jónindegi keńes 174 usynys engizip, ol tolyǵymen oryndaldy. Jyl boıyna keńes músheleri 46 jeke qabyldaý ótkizip, oǵan 148 azamat keldi», deıdi departament basshysy.
Budan bólek, departamenttiń memlekettik qyzmet salasyndaǵy baqylaý basqarmasy 23 tekserý júrgizipti. Jeke tulǵalarmen qatar memlekettik qyzmetshiler de departamentke ótinishpen kelip, olardy zertteý barysynda 16 buzýshylyq anyqtalǵan. Osyǵan baılanysty memlekettik organdarǵa 17 nusqama engizilip, tolyq oryndaldy.
Qazir memlekettik qyzmettegilerdiń deni tańerteń jumysqa jurt qatarly barǵanymen, kóz baılana qaıtady. Túrli mereke men saıası naýqandar qarsańynda qaýyrt jumystan qaljyrap júretinder kóp. Salaǵa endi kelgen jastardyń kóbi osyǵan shydamaı, basqa jumysqa aýysyp ketip jatqanyn da bilemiz. Osydan da Memlekettik qyzmet isteri agenttigi tóraǵasynyń №121 buıryǵymen 2023 jylǵy 29 mamyrda «Memlekettik organdardyń jumys ýaqyty rejimin saqtaýyna monıtorıng júrgizý qaǵıdalary» bekitildi. Departament ondaǵy talaptardyń saqtalýyn memlekettik organdarǵa barmaı-aq, qoljetimdilikti baqylaý jáne basqarý júıesinen alynǵan málimetter boıynsha monıtorıng júrgizip, 2023 jyly 5 482 saǵat artyq jumys istelgenin anyqtady. Jergilikti atqarýshy organdardaǵy qyzmetkerler 3 975 saǵat artyq eńbektense, ortalyq memlekettik organdardyń aýmaqtyq bólimsheleri mamandary jumystan 1 644 saǵat kesh qaıtqan.
Dese de, «Memlekettik qyzmet týraly» zańda shuǵyl, kúni buryn boljanbaǵan jumystardy oryndaý úshin memlekettik qyzmetshiler eńbek zańnamasyna sáıkes jumys ýaqytynan tys, demalys jáne mereke kúnderdegi jumysqa tartylýy múmkin jáne osy jaǵdaılarda memlekettik qyzmetshige demalys kúnderi beriledi nemese jumysyna memlekettik qyzmetshilerdiń eńbegine aqy tóleý júıesine sáıkes ótemaqy tólenedi delingen. Departament memlekettik organdarǵa osyndaı tıisti sharalardy qabyldaýdy usynyp, 298 memlekettik qyzmetshige 261 kún demalys berilip, ótemaqy tólendi.
Departament memlekettik organdarǵa baryp ta jumys ýaqyty rejiminiń saqtalýyna monıtorıng jasaıdy. Sondaı derek anyqtalǵan jaǵdaıda laýazymdy tulǵalarǵa qatysty tıisti aktiler toltyrylady. Byltyr jergilikti atqarýshy organdar men ortalyq memlekettik organdardyń 21 aýmaqtyq bólimshesi tekserilip, onyń ishinde 28 memlekettik qyzmetshiniń jumys ýaqytynan tys artyq jumysqa tartylǵany belgili boldy. Olarǵa zańǵa sáıkes demalys kúnderi berildi.
Memlekettik qyzmetshilerdi minsiz deýden aýlaqpyz. Biraq osy kúni áleýmettik jelide kez kelgen keleńsizdiktiń túp-tamyryn memlekettik qyzmetkerden izdeıtin bir ádet paıda boldy. Keıde olardyń jeke basyna jala jaýyp, izinen ilik izdegenderdiń áreketi «Qasqyrdyń aýzy jese de qan, jemese de qan» degendi eske túsiredi. Árıne, bul salada joldan taıyp, qoǵam qarjysyna qol salǵandar kezdesip jatatyny ras. Biraq óz qyzmetin adal atqaratyn, el aldynda júzi jarqyn azamattar da az emes qoı.
«Dál osy máseleni biz de birneshe márte kóterdik. Departamentke kelip túsken ótinish, aryzdardy muqııat tekseremiz. Arasynda «Japtym jala, jaqtym kúıe» deıtinderi de joq emes. Áleýmettik jelide pikir bildire qoıǵan memlekettik qyzmetshini júndeı tútip jatqandar onyń da osy el azamaty retinde quqyǵy bar ekenin umytyp ketetin sııaqty. Bul – árıne oılanatyn qubylys. Jumys isteýge jan-jaqty jaǵdaı jasalǵanda ǵana is ónimdi, qoǵamǵa tıimdi bolmaq. Qazirgi júrgizilip jatqan reformalardyń da kózdegeni osy», deıdi Erlegen Járdemuly.
QYZYLORDA