Bokstan Qazaqstannyń erler quramasy Qytaıdaǵy Azııa oıyndary men Italııadaǵy halyqaralyq týrnırdiń qorytyndysy boıynsha Parıj Olımpıadasynyń alty joldamasyn oljalady. Onyń ıegerleri – Sáken Bıbosynov (51 kg), Mahmud Sabyrhan (57 kg), Aslanbek Shymbergenov (71 kg), Nurbek Oralbaı (80 kg), Aıbek Oralbaı (92 kg) jáne Qamshybek Qońqabaev (+92 kg).
Olımpııa oıyndarynda boksshylardyń básekesi uzaq jyldar boıy 10-nan asa salmaq dárejesinde ótip júrgen edi. Atalǵan jarysqa áıelder qosylǵannan keıin sarapqa salynatyn medaldar sany kemidi. Máselen, 2000 jylǵa deıin 12 salmaqtaǵy saıystardy tamashalasaq, 2004 pen 2008 jyldary 11-ge jáne 2012 men 2016 jyldary 10-ǵa azaıdy. Al 2021 jyly Tokıodaǵy oıyndardyń baǵdarlamasyna saı onyń sany segizge deıin qysqartyldy. Bıyl Parıjdegi jekpe-jekter tek jeti salmaqta ǵana ótedi. Bul rette HOK-tyń basshylary genderlik saıasatty alǵa tartyp, kelesi ǵalamdyq dodada osy sport túrin serik etken erler men áıelder sanyn teńestirýdi kózdep otyr.
О́kinishke qaraı, 63,5 kg salmaq dárejesinde óner kórsetip júrgen oǵlandar joǵaryda atalǵan eki jarysta da osaldyq tanytty. Atap aıtsaq, byltyr Azıadada Ertýǵan Zeınýllınov jáne bıyl Italııadaǵy lısenzııalyq týrnırde Muhamedsabyr Bazarbaıuly baq synaǵanymen, ekeýi de belgilengen mejege jetpeı súrindi. Qazirgi kezde «Kelesi lısenzııalyq jarysqa kim qatysady?» degen saýal kópshiliktiń kókeıinde tur. Bul suraqqa Qazaqstannyń ulttyq qurama komandasynyń bas bapkeri Myrzaǵalı Aıtjanovtyń tarapynan naqty jaýap ala almadyq. Maıtalman maman «Olımpıadanyń sońǵy joldamalary sarapqa salynatyn saıysqa naqty kimniń baratyny áli belgisiz» dep áńgimeni qysqa qaıyrdy. Esterińizge sala keteıik, sońǵy irikteý týrnıri 23 mamyr men 5 maýsym aralyǵynda Taılandtyń bas shahary Bangkokta ótedi.
Sońǵy jarystardyń nátıjelerin saralaı kele mynadaı oı túıindedik: Byltyr qarasha aıynda Astanada ótken Spartakıadada 63,5 kg salmaq dárejesinde túrkistandyq Muhamedsabyr Bazarbaıuly bas júldeni oljalady. Iаǵnı onyń Italııaǵa barýy zańdy. Biraq Apennın túbeginde Muhamedsabyr ózine berilgen múmkindikti paıdalana almady. Sol Spartakıadada pavlodarlyq Serik Temirjanov kúmis medaldy ıelendi. Bul sportshynyń da esimi jankúıerlerge jaqsy tanys. 57 kg salmaqta kúsh synasqan kezinde Azamat Maqajanovtyń shákirti álem men Azııa chempıonatynyń kúmis júldegeri atanyp, Tokıo Olımpıadasyna qatysty. Japonııanyń astanasy men sońǵy dúnıejúzilik dodada sátsizdikke ushyraǵannan keıin ornyn Mahmud Sabyrhanǵa bosatyp, 63,5 kg salmaqta saıysqa túsýge bel býdy. Bastamasy jaman emes. Serik Astanada aqtyq synǵa deıin alqynbaı jetip, sheshýshi tusta ǵana jeńilis tapty. Atalǵan jarysta Jandos Qydyrálıev pen Erasyl Tańkaı qola medaldy ıelendi. Biraq bul boksshylardyń halyqaralyq arenada jıǵan tájirıbeleri az. Sondyqtan da tańdaý olarǵa túse qoımas. Jandos pen Erasylǵa qaraǵanda, talaı dúrmekte ysylǵan Temirjanovtyń Taı elindegi týrnırde tabysty óner kórsetýine múmkindigi zor.
Biraz ýaqyt boıy bul salmaqtyń tizginin Sanatáli Tóltaev ustaǵan edi. Ol Azııa chempıonatynda júldegerler qataryna qosylyp, eki birdeı álemdik dodada baq synady. Biraq baıraqty básekelerde Tóltaevtyń joly bolmady. Ol Spartakıadada oıda-joqta Jandos Qydyralıevke ese jiberip, úzdikter qataryna qosyla almady. Endi Sanatáliniń kandıdatýrasy qarastyryla qoımaıtyn shyǵar.
Keıbir mamandar tarapynan «Sońǵy irikteý týrnırine Dýlat Bekbaýovty aparǵan jón bolar edi» degen syńaıda pikirler aıtylyp jatyr. Árıne, oǵan esh qarsylyq joq. Álem jáne Azııa chempıonatynda kúmis medaldy moınynda jarqyratqan jerlesimizdi qandaı dúrmekke qossaq ta, jankúıerlerdi jerge qaratpaıtyny anyq. Desek te Bekbaýov joǵarydaǵy jetistikterge 67 kg salmaq dárejesinde qol jetkizgenin de umytpaıyq. 71 kg salmaqta baq synap kórgen edi, alpamsadaı Aslanbek Shymbergenovke áli jetpedi. Eger Tarazdyń tarlany Parıj Olımpıadasyna barǵysy kelse, onda biraz salmaq qýýy kerek. Biraq bul da – ońaı sharýa emes. Bul rette «Artyq salmaqtan arylǵan jaǵdaıdyń ózinde Dýlat rıngte ádettegideı erkin qımyldap, keńinen kósile ala ma?» degen zańdy saýal týyndaıdy. Osy jaǵyn da eskergen jón.
Jalyndap turǵan jastarǵa keler bolsaq, 18 jastaǵy Tórehan Sabyrhandy erekshe atap ótýge bolady. Ol – álem chempıony Mahmýd Sabyrhannyń týǵan inisi. Shymkenttiń shymyr jigiti 2022 jyly Ammanda jalaýy jelbiregen jastar arasyndaǵy qurlyq birinshiliginde bas júldeni oljalady. Byltyr Astanadaǵy Azııa chempıonatynda da Tórehanǵa teń keler eshkim tabylmady. Fınalda qandasymyz Farrýh Týlaǵanovtyń tas-talqanyn shyǵardy. Eki ret qatty eseńgiregen ózbek boksshysyna jany ashyǵan tóreshi básekeni ekinshi raýndta toqtatýǵa májbúr boldy. Sabyrhan jastar arasyndaǵy Álem kýboginde de qarsylas shaq keltirmeı, eń úzdik boksshyǵa tıesili arnaıy syılyqty ıelendi. Qandasymyzdyń basqa da jarystarda jasyndaı jarqyldaǵanyn kózimiz kórdi.
Joǵarydaǵy jaıttyń barlyǵyn aqyl tarazysyna salǵannan soń «Tórehandy balasynbaı, oǵan da bir múmkindik bergen jón shyǵar» degen oı keldi. Nesi bar, jas darynnyń kúsh-qýaty boıynda, jeńiske degen qushtarlyǵy keremet. Soqqysy da – mirdiń oǵyndaı. Eń bastysy, Sabyrhan kimge qarsy shyqsa da, esh qaımyqpaı aıqasady. Odan artyq ne kerek? Negizi boksshyny jasyna qarap emes, qarym-qabiletine qarap baǵalaǵan durys-aý. Eger de sport shejiresiniń sarǵaıǵan betterin paraqtasaq, Tórehan Sabyrhannyń jasynda Olımpııa oıyndary men álem chempıonattarynda atoı salǵan saıypqyrandardyń az bolmaǵanyn ańǵarý qıyn emes. Bálkim, sondaı baq bizdiń jigitke de buıyrar...