Birer kún buryn óńirdegi birneshe iri kásiporynnyń tabaldyryǵyn attaý múmkindigi týdy. Búginde Aqtóbe oblysynda CT-KZ óndiristik sertıfıkatyn alǵan 200-ge jýyq taýar óndirýshi tirkelse, olardyń arasynda eń belsendileri – korpýstyq jıhaz, medısınalyq kereýetter men zerthanalyq jumystarǵa arnalǵan metall shkaftar, órt qalqandaryn jasaıtyn metall qurastyrmalar óndirisi.
Oblystyq kásipkerler palatasynyń salalyq damý jáne jobalardy súıemeldeý bóliminiń basshysy Nurlan Qusaevtyń aıtýynsha, óńirdegi mektepter men balabaqshalarǵa jáne medısınalyq mekemelerge jıhazdar men qural-jabdyqtar satyp alýda jergilikti kásiporyndar ónimderine tapsyrys berýge yqpal etý úshin monıtorıng júrgizý bastaldy.
«Osyǵan deıin munaı kompanııalaryna jergilikti kásiporyndar jumysyn tanystyryp kelsek, bul joly bilim berý uıymdary men medısına mekemeleri ókilderin shaqyrdyq. Aqtóbe oblysy óndiristik óńir bolǵandyqtan, osy jerdegi orta óndiris iri kásiporyndarǵa qajetti buıymdardy shyǵarýǵa mamandanǵan. Bizdiń taldaýymyz boıynsha, metall qurastyrmalarymen aınalysyp, aǵashtan turmystyq buıymdar jasaıtyn seriktestikter bilim jáne densaýlyq saqtaý mekemeleri suranysyna oraı qajetti jıhazdar shyǵara alady», deıdi ol.
15 jyldan beri jergilikti naryqta metall qurastyrma buıymdarymen tanymal «Stallıt» JShS-da 30-dan asa adam eki aýysymda eńbek etedi.
Bizge elimizdiń basqa óńirlerinen tapsyrys jıi túsedi. Qazir Túrkistan oblysynan túsken tapsyrys – 50 dana metall shkafty daıyndap jatyrmyz. Negizinen sport mektepteri úshin kıinip-sheshinýge arnalǵan metall shkaftar, dári-dármekter saqtaıtyn shkaf pen ústelder, metall qorshaýlar, seıfter daıyndaımyz. Qajetti shıkizatty «Metallınvest» kompanııasynan satyp alamyz. Kóktem týa tapsyrys kóbeıip kele jatqandyqtan, aldaǵy aıda úshinshi aýysymdy qosqaly otyrmyz. Oǵan jańadan dánekerleýshiler men qurastyrýshylar kerek. Jumysyn jańadan bastaǵandardy úıretetin tájirıbeli nusqaýshylarymyz bar. Olar bizde uzaq jyldan beri jumys istep keledi. Jumyskerlerimizdiń jıi aýysatynyn jasyra almaımyn. Sonyń ishinde jumysqa jańadan kelgen jastar jıi aýysady. Jalpy, Aqtóbedegi kásiporyndardyń bárinde osyndaı jaǵdaı qalyptasqan. Munyń naqty sebebin bilmeımin. Degenmen óndiriste dánekerleý men qurastyrýdy meńgerip alǵandar jalaqyǵa emes, óz qalaýymen jumys istegisi keledi. О́ndiriste tártip qatań, alǵan mindettemeńdi ýaqtyly, sapaly aıaqtaý kerek. Bul jerde kidiris joq. О́ndiriste júrgen adamnyń basqaǵa alańdaýǵa ýaqyty bolmaıdy. Bizde jalaqy jaqsy, arnaıy jumys kıimderimen qamtamasyz etilgen jáne jumyskerlerimiz úshin ystyq tamaq daıyndaıtyn ashana da bar», deıdi «Stallıt» JShS óndiristik tobynyń jetekshisi Artýr Barakbaev.
Kásiporyndardyń taýaryn kórýge kelgen mekeme ókilderiniń arasynda estý jáne kórý qabileti nashar balalarǵa arnalǵan arnaıy mektep-ınternat-kolledj kesheni ókilderi de boldy. Osy arnaıy bilim berý uıymy dırektorynyń oqý isi jónindegi orynbasary Elvıra Qobylash balalarymyzdyń qulap-súrinbeýi úshin erekshe jumsaq, yńǵaıly jıhazdar kerek deıdi.
«Jaqynda ashana ústelderi men oryndyqtaryn, oqýshy partalaryn, kıim salatyn shkaftar men kereýetterdi satyp alýǵa memlekettik tapsyrys jarııalaımyz», deıdi ol.
Osy mektep-ınternatta búginde 131 bala tárbıelenip jatyr. Munda baldyrǵandar 3 jastan bastap qabyldanyp, odan keıin arnaıy mektepte oqyp, ony bitirgen soń jergilikti kolledjde shashtaraz jáne tiginshi mamandyǵyn qatar alyp shyǵady. Balalar aptasyna bes kún ınternatta jatyp oqıdy da, senbi kúni úılerine jiberiledi.
Kelesi barǵan nysan – «Vega-Jıhaz» seriktestigi. Osy kásiporynnyń aǵash sehynda keńselik jáne turmystyq jıhazdar, oqýshy partalary men oryndyqtar jasalsa, óndiristik sehynda tis emdeý emhanalaryna arnalǵan jıhazdar, operasııadan keıingi naýqastarǵa arnalǵan medısınalyq kereýetter jasalady. Bul sehta istelgen partalardy jergilikti bilim berý uıymdary jıi satyp alady. «Vega-Jıhaz» buıymdaryna Qyzylorda men Shymkent qalalarynan jıi tapsyrys túsip jatady eken. Tyǵyzdalǵan aǵash untaqtarynan jasalǵan taqtaılar – Reseıden, qaptaýyshtar – Germanııadan, aǵash taqtaılar Rıdder qalasynan jetkiziledi.
Kelesi nysanymyz – uıaly telefondar saqtaýǵa arnalǵan uıashyqtary bar metall shkaftar, poshta jáshikteri, órt sóndirýge arnalǵan qalqan, metall seıfter, basseınderde kıinip-sheshinýge arnalǵan shkaftar jasaýmen aınalysatyn «FERROM» JShS. Seriktestik jergilikti naryqta 2016 jyldan beri jumys isteıdi.
«Qazirgi ýaqytta sońǵy úlgidegi qondyrǵylar satyp alynyp, óndiristi qaıta jaraqtandyrýdy bastadyq. Aqtóbeniń sport mektepteri, júzý basseıni basshylary bizge kıim sheshetin shkaftar buryshtaryn doǵaldaý qylyp, jumsaq materıaldarmen qaptap jasaýdy tapsyrady. Qazir metall shkafty qalaı jumsartamyz dep basymyz qatyp otyr. Jaqynda Almatydaǵy 1200-den astam oqýshysy bar mekteptiń tapsyrysyn oryndap, deneshynyqtyrý sabaǵynda kıinip-sheshinýge arnalǵan 662 shkaf jasap jiberdik. Sońǵy jyldary ashyq boıaý reńki bar, ornynan qozǵaýǵa jeńil shkaftarǵa tapsyrys beredi. Alaıda tender shartyn jarııalaǵanda áleýmettik tapsyrys berýshiler sporttyq úıirmelerge arnalǵan shkaf bólikteriniń ólshemin jáne seksııa sanyn, metall qalyńdyǵyn kórsetpeıdi. Ádette osy shkaftarda metall qalyńdyǵy 0,6 sm-den kem bolmaýy kerek. Biz osy ólshemmen daıyndaımyz. Syrttan keletin metall buıymdarda qalyńdyq saqtalmaıdy, óte juqa metaldan ázirlep, boıaýyn qalyńdata jaǵady. Qysqasy, metaldy únemdeıdi. Onyń baǵasy arzan bolǵan soń tez ótip ketedi. CT-KZ óndiristik sertıfıkatynyń barlyq talaby boıynsha jasalǵan bizdiń metall buıymdar ysyrylyp qalady. Áleýmettik tapsyrys berýshiler memlekettik tapsyrysty utyp alǵan kásipkerlerden kórsetilgen ólshemderdi saqtaýdy talap etý kerek», deıdi seriktestik quryltaıshysy Sergeı Ena.
Kóppáterli turǵyn úı salatyn qurylys kompanııalary osy mekemeden kondısıonerlerge arnalǵan metall torlar, poshta jáshikterin jıi satyp alady. Qazirgi kezde ǵımarat ishindegi metall órt qalqandaryn jasaýǵa kirisken. Byltyr qaladaǵy mekemeler 1,5 dana órt sóndirý buryshyna tapsyrys beripti. Úlken sehynda bir mezgilde 15 túrli buıym daıyndalady. 40 jumysshysy eki aýysymda eńbek etedi. Satylym júıesi jaqsy jolǵa qoıylǵan. Astana men Almatyda eki qoımasy bar, shıkizatty «Metallınvest» kompanııasynan satyp alady.
«О́ndiriste qural-jabdyqty jańartyp otyrý jumystyń tıimdiligin arttyrady. Bir stanok isten shyqsa, jigitterimiz satylymdaǵy sońǵy úlgilerin satyp alaıyq dep usynys tastaıdy. Jańa stanoktar men qondyrǵylardan aqsha aıamaý kerek», deıdi «FERROM» JShS bas quryltaıshysy.
Biz aralaǵan kásiporyndarda negizinen dánekerleýshi, qurastyrýshy, boıaýshy, oraýshy mamandar eńbek etedi eken. Jumysshylarynyń sany 15-40 adamnan aspaıdy ári olar bir seh ishinde jumys isteıdi. Qazirgi kezde shaǵyn sehtar, kóp oryn almaıtyn jabdyqtar suranysqa ıe kórinedi. Pandemııadan keıin aýmaǵy óte úlken ǵımarattarǵa qajettilik azaıǵan. О́ndiristik ǵımarattardy jalǵa alýshylar artyq shyǵynǵa barmas úshin shaǵyn oryndardy qolaı kóredi. Onyń ústine, kommýnaldyq tarıf baǵasy da joǵarylap barady. Ekonomıkanyń basty qozǵaýshy kúshi – shaǵyn jáne orta óndiris, óńdeýshi sala bolǵandyqtan, osy saladaǵy taýar óndirýshiler óńirlik suranystarǵa saı ónim óndirýge yqylasty. Olar úshin eń mańyzdysy –taýardyń ótýi.
Aqtóbe oblysy