Memlekettik qurylys pen ulttyq biregeılikti qalyptastyrý úrdisi sımvoldyq júıeni qurýmen tyǵyz baılanysty. Nyshandyq belgilerdiń eń joǵary deńgeıine Eltańba, Tý jáne Ánuran sııaqty memlekettik atrıbýttar jatady. Nyshandar arqyly memleket óziniń jergilikti jáne álemdik deńgeıde tanylýyn qamtamasyz etedi. Resmı atrıbýtıka belgiler men sımvoldar arqyly álemge onyń biregeıligin jáne tarıhı jolynyń erekshelikterin jetkizedi. Bul rette memlekettik nyshandar jeńil oqylatyn jáne qundylyqtar júıesine saı bolýǵa tıis.
Aýmaqtyq brendıng – aımaqtyń tarıhı ereksheligi men zamanaýı damýyn eskere otyryp, oń áser qalyptastyrý arqyly ımıdjdi maqsatty túrde jasaý. Iаǵnı búkil eldiń ımıdji jalpy aımaqtyq brendıngtiń tabysty bolýyna baılanysty.
Memlekettik nyshandardy jetildirý qajettiligi birneshe sebeppen baılanysty. Birinshiden, aýmaqtyq geraldıkany qalyptastyrý úderisinde resmı atrıbýtıkany ázirleýdiń artýy. 20 oblys, qala, iri eldi mekenderdiń óz resmı belgisi bar. Iаǵnı geraldıka máselesi mamandar men kásibı daıyndyǵy bar geraldısterdi tartpaı óz betinshe sheshile bastady. Bul geraldıka negizderi men erejelerinen aýytqýǵa ákeldi. Tańbalardyń qaıtalanýy nemese túsinýge qıyn bolýy geraldıkalyq jáne logıkalyq qatege soqtyrady. Al bul is júzinde geraldıkalyq belgilerdiń róli men maqsatyn qabyldaýdy jáne túsinýdi qıyndatyp otyr. О́kinishke qaraı, bılik usynǵan aımaqtyq nyshandarǵa halyqtyń narazy bolǵanyn bilemiz.
Ekinshiden, kvazımemlekettik jáne kásipkerlik sektordyń ártúrli sýbektileri de memlekettik nyshandarǵa silteme jasaı otyryp, óz brendterin qalyptastyrady. Olar ózderiniń nyshandaryn jasaýda esh shektelmeı, ımıdj jáne memleket úshin belgili bir táýekelder de týdyrýy múmkin.
Úshinshiden, jergilikti deńgeıdegi memlekettik nyshandar aýmaqtyń (oblys, qala, aýdan, aýyl) brendine negizdelýi, ózara baılanysty bolýy kerek. Iаǵnı oblystyń nemese qalanyń geraldıkalyq dızaınynda birtutas vızýaldy qatar jasalýy qajet. Álemdik tájirıbede qala brendınginiń Amsterdam, Nıý-Iork ispetti sátti úlgileri bar.
Fransýz aımaqtarynyń eltańbalary
Mysaly, fransýz aımaqtarynyń eltańbalary birtutas formada jasalyp, Fransııanyń týy men eltańbasynyń tústerimen úılesetin úsh túske (kók, sary, qyzyl) aıqyn basymdyq berilgen.
Ulttyq brendtiń qalyptasýy bir stılde jáne ortaq standartta júrýge tıis. Nyshandar biregeı ulttyq kodymyzdy naqty jáne aıqyn kórsetýi kerek. Sol sııaqty, jergilikti deńgeıde brendter men rámizderdi qalyptastyrý mańyzdy.
Qazaqstan aımaqtarynyń eltańbalary
Búginde kóptegen óńirlik atrıbýttyń eń qarapaıym talaptar men qaǵıdalarǵa sáıkes kelmeıtinin kórip júrmiz. Olar pishini men mazmuny jaǵynan qatty túrlenip, aımaqtyń erekshelikterin, onyń tarıhy men mádenıetin kórsetpeıdi.
Oǵan qosa, birqatar ortalyq memlekettik organdar men jergilikti atqarýshy organdar logotıpinde keńestik elementter bar, olar qazirgi semantıkalyq keńistik pen búgingi kúnniń mánin kórsetpeıdi. Sonymen qatar mundaı logolar sabaqtastyq qaǵıdatyn jáne belgili bir baǵyttaǵy baı ulttyq tarıhty elemeı, tek keńestik kezeńniń tarıhymen baılanysty qalyptastyrady.
Sondyqtan bul salada jan-jaqty taldaý júrgizip, ortaq tásilder ázirleý qajet. Iаǵnı aımaqtyq nyshandardy ázirleý jáne bekitý júıesin barlyq óńir úshin birkelki ete otyryp, ońtaılandyrý qajet. Osy oraıda, tús pen pishinge qatysty máselelerdi de pysyqtaý mańyzdy. О́ıtkeni geraldıkada tús mańyzdy ról atqarady. Qazaq tanymyndaǵy belgilerdiń negizgi tústeri – kók jáne altyn (sary). Altyn tús baılyqty, ádildikti jáne jomarttyqty bildirse, kók tús beıbitshilik pen órkendeýdi bildiredi.
Aımaqtardyń kópshiliginde oblystardyń tańbalary qazaqtyń sheńber pishindi – qalqan tárizdi bolyp keledi. Sol sebepti, barlyq oblystyń tańbalarynyń pishinin bir júıege keltirýdiń máni bar. Bul rette tańbada ólkeniń, eldiń tarıhy jaıly málimetter qamtylýy kerek. Aımaqtyq atrıbýttarda kórsetilgen belgilerdiń memlekettik nyshandarǵa jáne búkil eldiń tarıhyna qatysty siltemesi bolýǵa tıis. Sonymen birge óńirlik eltańba óz aımaǵynyń biregeıligi men damý bolashaǵyn kórsetýi qajet. О́ıtkeni Eltańba – óńirlik biregeılikten ulttyq biregeılikti qalyptastyrýǵa yqpal etetin rámizdik nysan.
Buryn aıtylǵandaı, aımaqtyń sımvolıkasy óńirdiń brendıngimen baılanysty bolýy qajet. Buǵan oń ımıdjdi qalyptastyratyn, memlekettik jáne bıznes sektor paıdalanatyn aýmaqtyń sımvolyn tańdaý kiredi.
Bıznes qaýymdastyq, kásiporyndar, ónerkásiptik óndiris jáne basqa da iri taýar óndirýshiler men kreatıvti ındýstrııa uıymdary ózderiniń atrıbýttarynda aımaqtyq jáne memlekettik nyshandarmen úılesimdilik qaǵıdatyn saqtaýǵa tıis. Aldaǵy ýaqytta ol úshin mádenıet mamandary, sýretshiler, tarıhshylar men jergilikti qaýymdastyqty talqylaýǵa tartý mańyzdy bolmaq.
Tasym RIZZAT,
QQDI Qoǵamdyq úrdisterdi zertteý ortalyǵynyń basshysy