«Serpin» baǵdarlamasy áleýmettik joba retinde 2014 jyldan beri iske asyrylyp keledi. Bul – stýdent jastardy áleýmettik qoldaý jáne elimizdegi oqý kóshi-qonyn qamtamasyz etý maqsatynda engizilgen baǵdarlama. Baǵdarlamanyń qazirgi «aıaq alysy», jumys barysy qandaı? Qaı ýnıversıtetterde joba sátti júzege asyrylyp jatyr? Jobanyń ıgiligin kórgender bar ma, olar ne deıdi? Taqyrypty tarqatyp, sholý jasap kórdik.
10 jyldyq tarıhy bar baǵdarlama elimizdiń halqy tyǵyz ornalasqan ońtústik óńirlerindegi jastardy kadr jetispeýshiligi bar elimizdiń soltústik, batys jáne shyǵys óńirlerinde oqytyp, jumysqa ornalastyrý maqsatynda qolǵa alynǵan. Bul baǵdarlama alǵashynda pedagogıkalyq mamandyqtar boıynsha iske asyryldy, keıinnen onyń aıasy keńeıtilip, tehnıkalyq jáne aýylsharýashylyq mamandyqtar da qamtyla bastady.
Áleýmettik bastama aıasynda «Serpin» baǵdarlamasymen maman daıarlaıtyn joǵary oqý oryndarynyń biri – Y.Altynsarın atyndaǵy Arqalyq pedagogıkalyq ınstıtýty. 2015 jyly atalǵan áleýmettik joba boıynsha alǵashqy talapkerlerin qabyldaǵan oqý ordasyn sońǵy bes jyl ishinde 700-ge jýyq túlek támamdaǵan. Áleýmettik baǵdarlamanyń talaptaryna sáıkes, granttyq negizde oqýǵa túsken stýdent 4 jyldyq bilimnen keıin sol óńirde jumyspen óteýge mindetti.
Abýdallah Omarbekov – «Serpin» baǵdarlamasynyń túlegi. Ol 2021 jyly «matematıka muǵalimi» mamandyǵyn bitirgen. Úsh jyldan beri atalǵan baǵdarlama boıynsha mindetin ótep, eńbek etip júr. A.Omarbekov qazir Arqalyq qalasyndaǵy Y.Altynsarın atyndaǵy mektep-gımnazııasynda matematıka pániniń muǵalimi bolyp jumys isteıdi. Altynsarin institute-nyń «serpindik» túlegi sońǵy ınnovasııa – jasandy ıntellektiniń kómegimen sabaq beredi.
«Jasandy ıntellektini anyqtama, teorema aıtýda qoldanamyn, oqýshylar jaqsy qyzyǵady, olardyń nazaryn aýdarady. Eger bala sabaqqa qyzyǵa qatysyp, jaqsy tyńdap, esinde saqtaı alsa, bilim sapasy da kóteriledi. Memleket basshysy Q.Toqaev jasandy ıntellektini fantastıka emes, ómirdiń aqıqaty ekenin aıtty. Iаǵnı biz jańa ómirge qadam basyp jatyrmyz. Osyǵan oraı, men óz jumysymda zamanaýı jetistikterdi qoldanýdy qup kórdim, bilim men jasandy ıntellektiniń ıntegrasııasy baǵytyn damytyp júrmin. Jalpy, osy jumysym bar, oǵan osyǵan deıingi oqýymdy qosqanda 7 jyldan beri soltústik óńirde ómir súrip jatyrmyn. Bıyl úshinshi jyl «Serpin» baǵdarlamasynyń talaby boıynsha jumyspen ótep kelemin. Bolashaqta da osynda qalýdy josparlap otyrmyn», deıdi A.Omarbekov. «Jyldyń úzdik muǵalimi» atanǵan ol qazir mektepte oqýshylarmen matematıkanyń ártúrli aspektileri men onyń qoldanylýy jáne úderisterdi ońtaılandyrý, naqty máselelerdi sheshý úshin matematıkalyq modelderdi ázirleý sııaqty taqyryptarda ǵylymı zertteý jumystaryn júrgizip jatyr. Shákirtterimen birge úzdik nátıjelerge qol jetkizgen, halyqaralyq, respýblıkalyq baıqaýlardyń jeńimpazy atanyp ta úlgergen. Árdaıym ózin damytý úshin pedagogıkalyq biliktiligin únemi, úzdiksiz jetildirip keledi.
S.Amanjolov atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan ýnıversıtetinde (Amanzholov University) «Serpin» baǵdarlamasymen Almaty, Qyzylorda, Mańǵystaý, Jambyl, Túrkistan, Jetisý oblystarynyń jastary tegin bilim alyp, ózi qalaǵan oryndarǵa jumysqa ornalasty. Tipti alǵash «Serpin» baǵdarlamasy bastalǵan sátte oqýǵa túsip, osy jobanyń aıasynda bilim alǵandardyń aldyńǵy qatary búginde doktorantýrada bilimin jalǵastyryp jatyr. 2020-2021 oqý jylynda osy baǵdarlamanyń aıasynda ýnıversıtetti 30 stýdent támamdasa, 2023-2024 oqý jylynda 100-ge jýyq «serpindik» jas Amanzholov University-di tańdaǵan.
Atalǵan ýnıversıtettiń taratqan aqparatyna súıensek, 2014 jyldan beri 1700-den asa bilim alýshy Amanzholov University-di aıaqtap, úlken ómirge qadam basty. Shyǵys óńirdi tańdaǵan talaı jas osy aımaqtyń ekonomıkasyn ilgeriletýge úles qosyp, bilim salasynyń qazanynda qaınap jatyr. Olardyń arasynda shyǵysqa sińisip, birjola turaqtap jatqan jastardyń da qarasy qalyń. Buǵan Amanzholov University-degi akademııalyq utqyrlyq baǵdarlamasynyń belsendi iske asyrylýy, jahannyń úzdik 200 joǵary oqý oryndarymen senimdi yntymaqtastyq ornatýy, stýdentterdi tájirıbeden ótkizýge erekshe den qoıatyny sebep bolyp otyr. Jalpy, «Serpin» baǵdarlamasynyń keń aýqym alýyna, atalǵan baǵdarlamamen oqýǵa túsken jastardyń osy ýnıversıtetti tańdaýyna stýdentterdiń ózderi de mol septigin tıgizip keledi. Túrkistan, Qyzylorda, Jetisý, Almaty, Jambyl oblystarynyń qyz-jigitteri jyl saıyn qysqy, jazǵy demalys ýaqyttarynda ózderiniń jerles talapkerlerine kásiptik baǵdar berý jumysyn ótkizýdi dástúrge aınaldyrǵan. Bıylǵy oqý jylynda baǵdarlama boıynsha onynshy lekti qabyldaǵan Amanzholov University-de baǵdarlama aıasynda kadrlar daıarlaý bilim baǵdarlamalarynyń 15 toby boıynsha, onyń ishinde 23 bilim baǵdarlamasy boıynsha júzege asyrylady. Atalǵan joǵary oqý ornynda «Serpin» baǵdarlamasymen oqyp júrgen, oqyǵan 50-den asa stýdent respýblıkalyq baıqaýlar men olımpıadalardyń jeńimpazy atanypty.
Al S.Toraıǵyrov ýnıversıtetinde 2015 jyldan beri «Serpin» baǵdarlamasy boıynsha 600-ge jýyq jas bilim aldy. 10 jyl buryn bastaý alǵan baǵdarlamamen S.Toraıǵyrov ýnıversıtetinde stýdentter avtomattandyrý jáne basqarý, ınjenerlik júıeler jáne jeliler, aqparattyq júıeler, sáýlet, azyq-túlik ónimderin óndirý tehnologııasy jáne ózge mamandyqtar boıynsha oqıdy.
«Serpin» baǵdarlamasynyń maqsaty – bilim berý keńistigin barynsha tereńdetip, barlyq aımaqtardy, onyń ishinde halyq tyǵyz ornalasqan oblystardy qamtý. Stýdenttik jastardyń kóshi-qony esebinen biz kadr tapshylyǵyn azaıtyp qana qoımaı, bir-birinen alys óńirlerde turatyn jastar arasynda baılanys pen dıalog alańyn qamtamasyz etemiz», deıdi S.Toraıǵyrov ýnıversıtetiniń rektory Erkin Sadyqov.
Atalǵan ýnıversıtettiń bergen aqparatyna qaraǵanda, «Serpin» baǵdarlamasy aıasynda memlekettik grant boıynsha oqýǵa túsken talapkerler jataqhanamen tolyq qamtylady. Osyǵan qosa, olar oqýdy aıaqtaǵan soń eńbekpen qamtý boıynsha kómek alýǵa quqyly. Negizi jumys kúshi kóp óńirlerde jastar arasynda jumyssyzdyqty azaıtý, kásibı kadrlardy tolyqtyrý maqsatynda qorǵa alynǵan bul baǵdarlama óńirlerdegi ǵylymı áleýettiń artýyna da septigin tıgizip jatyr eken. О́ıtkeni «Serpin» baǵdarlamasymen bakalavrıatty bitirgender arasynda keıin izdenis aıasyn keńeıtip, ǵylymǵa baǵyt alatyndar bar. Sonyń biri – «Serpin» baǵdarlamasymen S.Toraıǵyrov ýnıversıtetinde oqyp júrgen stýdent Dılnaz Qanybekqyzy: «Men azyq-túlik ónimderiniń tehnologııasy mamandyǵy boıynsha úshinshi kýrsta oqımyn. Bul baǵyt joǵary suranysqa ıe. Oqýymdy támamdaǵan soń alǵan bilimimniń arqasynda ǵylymı eńbekke aralassam deımin. Magıstratýraǵa túskim keledi», deıdi.