Astana qalasyndaǵy mádenı oshaqtardyń biri – Qoljazbalar jáne sırek kitaptar ulttyq ortalyǵynyń qorynda salmaǵy 10 kılo tartatyn, al kólemi 40h44,5 sm, 408 betten turatyn alyp kitap bar. Bul jádigerdiń baǵasyna qun jetpeıdi. О́ıtkeni bul kitap ıslam áleminiń úshinshi halıfasy Osman Affannyń tusynda jazylǵan.
Tápsirlep aıtar bolsaq, ıslam álemge qanat jaıǵan VI ǵasyrda arab emes halyqtarǵa Qurandy durys oqytý úshin qyraǵat qajet boldy. Sol sebepti, birinshi halıfa Ábý Bákirdiń kezinde hatqa túsirilip, ekinshi halıfa Omardyń qyzy Hafsanyń qolynda saqtaýly turǵan jalǵyz Quran jeti nusqamen (qyraǵat) kóbeıtilip, musylman dini jetken jerlerge jiberilgen. Bul kitaptar tarıhta «Ospan Qurany» degen atpen qaldy.
Bul jádiger týraly sál tarqatyp aıtar bolsaq, 1402 jyly Ámir Temir Osmanly ımperııasynyń sultany Baıazıdti talqandap, qaıtarynda Basra qalasyndaǵy ortalyq medresede saqtaýly turǵan osy kitapty Samarqanǵa alyp kelgen. Kitap 1868 jyly Túrkistan ólkesiniń general-gýbernatory fon Kaýfmannyń qolyna tıedi. Ol ony Sankt-Peterbýrgtegi Imperıal qoǵamdyq kitaphanasyna joldaıdy. Qazan tóńkerisinen keıin Quran RSFSR Halyq komıssarlary keńesiniń tóraǵasy Lenınniń sheshimimen Búkilreseılik musylman keńesine jiberiledi. Odan keıin 1941 jyly Tashkentte О́zbekstan halqynyń tarıhı murajaıyna berilgen.
Atalǵan Qurannyń faksımıldik nusqasyn 2007 jyly Ystanbuldaǵy «Islam tarıhy, óneri men mádenıetin zertteý halyqaralyq ǵylymı ortalyǵy» (IRCICA) jasap, 2018 jyly osyndaǵy Qoljazbalar jáne sırek kitaptar ulttyq ortalyǵyna syılaǵan eken.
Sonymen qatar osy mekeme qorynda asa shaǵyn kitaptar da bar eken. Atap aıtar bolsaq, sonyń biri – ataqty kúrishshi, eki márte Eńbek eri Ybyraı Jaqaevtyń «Qanatty sózderi». Bul kitaptyń kólemi 4,5h5,5 sm. 72 betten turady. 1979 jyly «Qaınar» baspasynan qazaq jáne orys tilinde jaryq kórgen. Ortalyqta dál osyndaı formattaǵy taǵy bir kitap – eki márte Eńbek eri, ataqty shopan Jazylbek Qýanyshbaevtyń 1980 jyly jaryq kórgen «Urpaqqa ulaǵat» eńbegi.