Atyraýda jyl saıyn ótetin Soltústik Kaspıı aımaqtyq «Atyrau Oil&Gas» jáne «AtyrauBuild» kórmesine qyzyǵýshy kóp. Bıyl oǵan otandyq kásiporyndarmen birge Aýstrııa, Ázerbaıjan, Germanııa, Qytaı, Reseı, Túrkııa, Fınlıandııadan munaı-gaz salasyndaǵy 102 kompanııa qatysty.
Kórmege jyl saıyn demeýshilik kórsetetin «Teńizshevroıl» JShS (TShO) bas dırektorynyń orynbasary Kóńilqosh Súıesinovtiń aıtýynsha, sheteldiktermen birlesken kompanııanyń qyzmetin seriktestikpen tabysqa jetýdiń jarqyn mysaly deýge bolady. Kompanııa 30 jyldan beri «Teńiz» ken ornyndaǵy jańa óndiris ornyna jańa tehnologııalardyń engizilýine ınvestısııa salyp keledi. Bul ken ornynan óndiriletin munaı kólemin jylyna 1 mıllıonnan 29 mıllıon tonnaǵa deıin arttyrýǵa serpin berdi.
Al keıingi on jylda TShO-nyń óndiristik qyzmeti elimizdegi ishki jalpy ónimniń shamamen 11%-yn yntalandyryp, memlekettik kiristiń shamamen úshten birin qamtamasyz etti. Tek ótken jyly kompanııa el bıýdjetine shamamen 14 mıllıard dollar tóledi.
– TShO resýrstyq perspektıvasy mol eń iri ári eń kúrdeli ken oryndarynyń birin ıgeredi. Bizdiń halyqaralyq sapa jáne qaýipsizdik standarttaryna sáıkes keletin, sapaly taýarlar men qyzmetterdi, básekege qabiletti baǵalardy jáne ınnovasııalyq bıznes sheshimderin usynatyn áleýetti jetkizýshilermen strategııalyq áriptestikti qoldaımyz. Seriktes kásiporyndarmen birge jergilikti qamtýdyń úlesin ulǵaıtyp otyrmyz. Bul – otandyq ekonomıkanyń órkendeýine serpin beretin, óndiristik qajettilikti qamtamasyz etetin, jergilikti kadrlardyń biliktiligin arttyrýǵa jol ashatyn júıeli ári uzaqmerzimdi is, – deıdi K.Súıesinov.
Munaı-gaz salasynda san alýan operasııalyq úderis bar. Oǵan jasandy ıntellekt jobasyn qoldanýǵa bola ma? TShO sarapshylary bul quraldy bolashaqqa jasalǵan boljamdy da ózgerte alatyn qýatty qural dep sanaıdy. Tipti bul quralmen strategııalyq mindetterdi de sheshýge bolatynyna senim bildirip otyr.
Kompanııada sıfrlyq mádenıetti qalyptastyrý barlyq qyzmetkerdi qajetti kompıýterlik daǵdy men bilimge úıretýden bastalǵan. О́ıtkeni TShO-daǵy sıfrlyq transformasııany ázirleý kezinde óndiristiń, tehnologııalyq úderister men qyzmetkerlerdiń qaýipsizdigine, qorshaǵan ortany qorǵaýǵa basa nazar aýdarylǵan.
Kompanııadaǵy sıfrlyq tehnologııanyń bilgiri Marat Qýatovtyń aıtýynsha, adam resýrsyna, óndiristiń qaýipsizdigin qamtamasyz etetin bastamalar men sıfrlyq ónimderge basymdyq beriledi.
– Jasandy ıntellektini qoldaný óndiristi ońtaılandyrýǵa, qaýipsizdikti jaqsartýǵa, saladaǵy ózgeristerdi boljaýǵa, tipti beıimdelýge múmkindik beredi. Ony engizýdi tehnologııalyq qadam deýmen shektelmeý qajet. О́ıtkeni bul – kompanııanyń uzaqmerzimdi básekege qabiletti ári turaqty bolyp qalýyna kómektesetin strategııalyq sheshim, – deıdi Marat Qýatov.
TShO-daǵy sıfrlandyrýdyń berik negizi 2020 jyly qalanǵan. Máselen, KKJ-UEQBJ jobasyna óndiris úderisin basqarý júıeleri, kólik qaýipsizdiginiń ıntellektýaldy tehnologııalary, drondar men shynaıy kózildirikke arnalǵan qanatqaqty baǵdarlamalar engizildi. Pandemııa kezindegi daǵdarys pen tótenshe jaǵdaılardy basqarý toptary qyzmetkerlerdiń qaýipsizdigin qamtamasyz etý, jumysty úılestirý úshin sıfrlyq platformalardy belsendi túrde paıdalandy. Al ótken jyly TShO «KTL zaýytynyń sıfrlyq egizi» baǵdarlamasyn sátti aıaqtady. Bul kúrdeli vırtýaldy model kompanııanyń fızıkalyq aktıvterin, úderisterin jáne jumys júıelerin kórsetedi. Vırtýaldy zaýyt sarapshylarǵa ártúrli jaǵdaı úshin ssenarııler jasaýǵa, úderisterdi synaqtan ótkizip, ońtaılandyrýǵa múmkindik beredi. Osynyń barlyǵy resýrstardy tıimdi paıdalanýǵa, shyǵyndardy, qorshaǵan ortaǵa teris áserdi azaıtýǵa yqpal etedi. Mamandar vırtýaldy egizdi engizýdi bolashaqqa naqty qadam dep ataıdy. О́ıtkeni munda sıfrlyq sheshimder kompanııa jumysynyń tıimdiligi men turaqtylyǵynyń kiltine aınalyp otyr.
Sý eseptegishtiń kórsetkishi jınaý júıesine engizilgen. Bul «Teńiz» ken orny nysandaryndaǵy sý qoryn basqarý sektorynyń tıimdiligin edáýir arttyrǵan. Derekterdi qashyqtan jınaýdyń tıimdiligi nede? Birinshiden, qol jumysynyń qajettiligin qysqartqan. Ekinshiden, jumystyń qaýipsizdigin arttyryp otyr. Al bul elektr qýatyna qosylmaǵan nysandardan úzdiksiz joǵary sapaly málimetter alýǵa jol ashady.
Kompanııada engizilgen jańashyldyq az emes. Sonyń biri – jumysqa ruqsat berýdiń elektrondy júıesine (ePTW) kóshý. Bul qujat aınalymyn aıtarlyqtaı qysqartyp, kompanııadaǵy qaýipsizdik talaptary men qorǵanys sharalaryn saqtaýǵa yqpal etti. Mundaı elektrondy júıeniń tıimdiligi byltyrǵy sońǵy kúrdeli jóndeýden keıin dáleldenip otyr. TShO mamandary arnaıy jeke jeliniń jumysyn joǵary baǵalady. О́ıtkeni jedel túrde alynbasa, jumysty keıinge qaldyratyn mańyzdy qujattarǵa qol jetkizý múmkindigi artqan.
Qujattarǵa elektrondy qol qoıý múmkindigi de úderisti jyldamdatyp otyr. Bul tehnologııalyq aýysym TShO-nyń óndiristik ortasyn jańǵyrtyp qana qoımaı, tıimdiligi men jaýap berý qabiletin aıtarlyqtaı arttyrdy.
«Teńiz» ken ornynda derekterdiń aýqymdy kólemi óńdeledi. Bul derekterdiń senimdiligin anyqtaýǵa, úderisterdi ońtaılandyrýǵa múmkindik beredi. О́ıtkeni oqytý algorıtmderi saladaǵy ózgeristerdi boljaý jáne beıimdeý úshin qoldanylady. Osy oraıda TShO mamandaryna kúndelikti qoldanylatyn jasandy ıntellekt kómektesedi.
– Bizdiń ustanatyn basty maqsatymyz – óndiris qaýipsizdigin saqtaý. Osy maqsatta jasandy ıntellektini qoldanamyz. Ol jumys oryndarynda barlyq qaýipsizdik sharasyn saqtaý úshin mátinder men qujattardy taldaıdy. Bir tusta joǵary táýekel bolsa, biz tez áreket etemiz. Jasandy ıntellekt bizge yqtımal qaýipsizdik máseleleri týraly aldyn ala eskertedi. Barlyq salada qoldanyla bastaǵan jasandy ıntellektiniń kómegimen jumys ornymyzdy qaýipsiz ári tıimdi etip jatyrmyz, – dedi M.Qýatov.
Kompanııada jasandy ıntellektiniń jıyrmadan asa túri bar. Qazir TShO mamandary ınjenerlerdiń suranysyna jaýap beretin jańa jasandy ıntellektini ázirlep jatyr. Jańa qural ınjenerlerdiń suranysyna sáıkes 300-den asa tehnıkalyq sıpattama qujatyna baılanysty jaýap berip, jumys tıimdiligin arttyrýǵa kómek kórsetý úshin paıdalanylady. Demek ony ChatGPT balamasy deýge bolatyn shyǵar. Munyń bárin TShO-daǵy kásibı IT mamandar komandasy iske asyryp otyr.
Atyraý oblysy