Baýyrlas elder jastarynyń basqosýy

Tarıhy, taǵdyry, tanymy da uqsas eki ultqa ortaq dúnıe az emes. Sondyqtan forýmda jas kóshbasshylardyń birin-biri yntalandyryp, pikir almasatyn, tájirıbemen bólise­tin taqyryptary jeterlik. Basqosýǵa Qyrǵyzstannan mádenıet, ǵy­lym, ekologııa, jastar saıasaty, volon­terlik jáne BAQ salasynda ózekti másele­lerdi kóterip, belsen­di jumys istep júrgen 30 ókil keldi. Alataý­dyń arǵy beti­nen jetken meıman­dardy Máde­nıet jáne aqpa­rat vıse-mınıstri Evgenıı Kochetov qarsy aldy. 

– Is-shara eki eldiń jastar salasyndaǵy jyl saıyn dástúrli túrde ótkiziletin forýmyna aınalǵany qýantady. Elimizdiń sý tasqynynan zardap shekken óńirlerine qyrǵyz baýyrlarymyz qolushyn berip, gýmanıtarlyq kómek usyndy. Osy oraıda qyrǵyz baýyrlarymyzǵa erekshe alǵys bildiremiz. Qazaq pen qyrǵyzdyń baýyrlas halyq retinde ózindik tarıhy bar. XV ǵasyrdan beri bizdiń joldarymyz toǵysyp, sol jolmen birge kele jatyrmyz. Tarıhymyzda saqtar, ǵundar, Altyn jáne Aq Ordalar, Shyńǵys han ımperııasy men Qazaq handyǵy, Alash qozǵalysy bolǵan, jalpy aıtqanda, tarıhymyz da, tegimiz de, tilimiz de ortaq. Eki eldiń jastarynyń halqymyzdyń jáne elimizdiń bolashaǵyn qalyptas­tyrý­da ózindik róli bar. Jastardyń jobalary men baǵdarlamalaryn jyljytý – mádenıetaralyq dıalogti nyǵaıtýdyń mańyzdy mindeti. Qazaqstan men Qyrǵyzstan jastary – qoǵamnyń bolashaǵyn qalyptastyrýda sheshýshi ról atqarady. Forým barysynda kóteril­gen ıdeıalar elderimiz arasyndaǵy yntymaqtastyqty damytý jónindegi praktıkalyq qadamdardy talqylaý úshin bastapqy núkte bola alady dep senemin, – dedi vıse-mınıstr.

О́z kezeginde Qyrǵyz Respýblıkasy Mádenıet, aqparat, sport jáne jastar saıasaty mınıstriniń orynbasary Marat Taǵaev bul basqosý eki eldegi jas býynnyń dostyǵy men birligin odan ári arttyratynyn aıtty. Sondaı-aq ol eldegi tasqynnan tosyrqaǵan jurtqa kóńil bildirdi.

– Astanada Qyrǵyz Respýblıkasynyń Prezıdenti Sadyr Japarov pen Qazaqstan Respýblıkasynyń Qasym-Jomart Toqaev Aıkól Manas músinin ashady. Bul tarıhı sátpen qyrǵyz-qazaq jastary forýmynyń bir mezette ótýi – sımvolıkalyq oqıǵa. Kezinde Toqtoǵul Satylǵanov pen Abaı Qunanbaevtyń ánderin tyńdap, Shyńǵys Aıtmatov pen Muhtar Áýezovtiń shyǵarmalaryn oqyǵan eki eldiń jastary bir minberde pikir almasyp, ózara tájirıbe bólisýi bizdi qýantady. Jastar – kıeli ulttarymyzdyń bolashaǵy. Al bizdiń mindetimiz – jastardyń damýyna, tájirıbe almasýyna, bilim alýyna múmkindikterdi keńeıtý jáne qamtamasyz etý. Jastar yntymaqtastyǵy áleýmettik, mádenı jáne ekonomıkalyq salalar­dyń damýyna yqpal etedi. Ári elder arasyndaǵy turaqty jáne ózara tıimdi qarym-qatynastardy qurý, jobalardy bir­lese júzege asyrý úshin strategııalyq mańyz­dy element. Sáıkesinshe, forým qos memlekettiń mınıstrlikteri men jastar uıymdary arasyndaǵy ynty­maqtastyq strategııasyn ázirleýge múm­kindik beredi. Qazaq baýyrlar, qyr­ǵyz halqy jáne Qyrǵyzstan jastary atynan Qazaqstandaǵy keıingi ýaqytta bol­ǵan tabıǵı apattan zardap shekken aǵaıyndarǵa sabyr tileımiz. Osy apattan zardap shekkenderge shyn júrekten kóńil aıtamyz. Biz árqashan sizdermen birgemiz. Qyrǵyz jastary qashanda kómektesýge daıyn, – dedi M.Taǵaev.

Forým ári qaraı Astanadaǵy Kongress ortalyqta jalǵasty. Jıynda taraptar «Klımattyq belsendilik – eki eldiń jastaryn biriktirý quraly retinde», «Sıfr­ly bolashaq: Qazaqstan men Qyrǵyz­stan jastarynyń zamanaýı trendteri men múmkindikteri», «Qazaqstan men Qyrǵyz­standa blogerlikti damytý» taqyrybynda oı qozǵady. Irgeli basqosýda qazaq elinen Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi kreatıvti ındýstrııalar departamentiniń dırektory Gúlishan Nahbaeva jastar saıasaty men kreatıvti ekonomıkanyń baılanysyn sóz etse, volonter Raqysh Temirlan ekologııa salasyndaǵy jastardyń róline keńinen toqtaldy.

– Qazirgi tańda jahanda klımattyń ózgerýin sezinbegen birde-bir adam joq. Kúrt qubylmaly klımatqa baıla­nysty taıaý jyldary shóleıttenýge, orman jáne dala órtteri sanynyń ósýine, muzdyqtardyń erýine, sý júıeleriniń tozýyna, al jekelegen óńirlerde sý tasqy­nyna, daýyldarǵa jáne basqa da qolaı­syz saldarlarǵa tap bolýy múmkin. Al­paýyt elderdiń zertteýshileri men «Dara International» derekterine zer salsaq, jylyna 500 myń adamnyń ólimine osy ahýal sebep. Tipti 2030 jylǵa qaraı bul 900 myńnan 1 mln-ǵa jetýi yq­tımal. Klımattyń ózgerýiniń janama áseri ártúrli salada kórinedi. Máse­len, áıelderdiń densaýlyǵy men qaýipsiz­digine áseri, ıaǵnı áıelderdiń reprodýktıvti densaýlyǵynyń buzylýy, áıelderge qatysty zorlyq-zombylyq­tyń alýan túrleri, azyq-túliktiń qol­jetim­diliginiń tómendeýi, elektr energııasyna qajettiliktiń ósýi, halyqtyń májbúrli kóshi-qony, shıelenisterdiń týyndaýy, jumyssyzdyq, qylmystyń ósýi. Klımattyń ózgerýiniń joǵaryda atalǵan teris saldary halyqtyń túrli áleýmettik toptaryna árqıly áser etedi. Sondyqtan álem bolyp, barynsha tabıǵatty aıalaýymyz qajet. Ár eldiń azamaty mundaı derekterdi nazardan tys qaldyrmaýy kerek, – dedi R.Temirlan.

Al qyrǵyz eliniń jas kóshbas­shysy Bekbolat Stalbekov volonterlik qyzmeti júıeli júzege asyrý isi jóninde áńgimeledi.

– «Active Volunteers» – buryn táýelsiz eriktiler qozǵalysy retinde tanylǵan kommersııalyq emes uıym. Bizdiń uıym 2017 jyly quryldy jáne sodan beri volonterlik qyzmet arqyly qoǵamǵa paıdasyn tıgizip keledi. Biz belsendi azamattardyń birtutas qoǵamdastyǵyn qurýǵa jumystanamyz. Osy rette jastardyń áleýetin damytýǵa, Qyrǵyzstan jastarynyń birligin nyǵaıtý jolynda áreket etýdemiz. Qanatymyzdyń astynda 2300-deı volonter bar. 50-den asa jobany sátti júzege asyrdyq, – dedi spıker.

Aıta keteıik, ótken jyly Parla­ment Senatynyń tóraǵasy Máýlen Áshimbaevtyń Qyrǵyz Respýblıkasyna jumys sapary aıasynda Bishkek qalasynda alǵash ret qazaq-qyrǵyz jastar forýmy ótti. Buǵan qosa eki eldiń jastary «Zeren» respýblıkalyq jastar lagerinde, Táýel­siz Memleketter Dostastyǵyna qa­tysý­shy memleketterdiń jastar forý­myn­da, Azııadaǵy ózara yqpalsyzdyq jáne Senim sharalary jónindegi Jastar keńe­sinde bas qosty. Osy is-sharalardyń ná­tı­jesinde jastar bastamalaryn qoldaý boıynsha usynymdar qabyldandy.