Halyqtyń ekinshi deńgeıli bankterden alǵan nesıesi – 17,2 trıllıon teńgeden, qyzyl syzyqtan asyp ketti. Munyń deńgeıin tómendetýge baǵyttalǵan sharalar týraly osyǵan deıin jazǵanbyz. Endi bul másele zań sheńberinde retteledi. «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine kredıt berý kezinde táýekelderdi barynsha azaıtý jáne qaryz alýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasyn ázirledi, dep jazady Egemen.kz.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi zań jobasyndaǵy ózgerister týraly aqparat jarııalady. Ondaǵy basty sharttar týraly tarqatyp jaza keteıik.
Kollektorlarǵa – moratorıı
Tólem merzimi 90 kúnnen asyp ketken tutynýshyǵa bankter men mırkoqarjy uıymdary nesıe berýdi shekteýi tıis. О́telmegen tutynýshylyq kredıt úshin 90 kún ótkennen keıin syıaqy esepteýge tyıym salynady. Jeke tulǵalar úshin bereshek týyndaǵan sátten bastap 24 aı ótkenge deıin, aıyppuldar, ósimpuldar men komıssııalardyń kúshin tolyq joıýdy qosa alǵanda, taraptar retteý rásimderin júrgizip jatqan kezde qaryz alýshy bereshekti kollektorlyq agenttikterge sata almaıdy.
Bankter men MQU-larǵa azamattardyń bereshegin retteý boıynsha sapaly jumys júrgizýi úshin qaryzdardy kollektorlarǵa berýge eki jyldyq moratorıı (2026 jylǵy 1 mamyrǵa deıin) engizý usynylady. Kollektorlar jeke tulǵalardyń satyp alynǵan kredıtteri boıynsha bereshekti retteý rásimderin júrgizýge mindetti. Azamattardyń jańadan basqaǵa berilgen kredıtteri boıynsha moratorıı aıaqtalǵannan keıin kollektorlar azamattardyń borysh júktemesin azaıtý úshin eseptelgen jáne tólenbegen syıaqyny esepten shyǵarýǵa tıis.
Zań jobasyn ázirleýshiler zańnamalyq turǵyda tutynýshylyq kredıt uǵymyn engizýdi oılastyrǵan. Iаkı halyqqa bankter 5 mıllıon, MQU 3 mıllıon teńgeden artyq qaryz bermeýi tıis.
«Barlyq kredıtter boıynsha jıyntyq bereshekti shekteý úshin jańa makroprýdensııalyq normatıv, ıaǵnı kredıtter boıynsha jıyntyq bereshektiń qaryz alýshynyń kirisine qatynasy engiziledi. Normatıvtiń máni jáne ony esepteý tártibi Agenttiktiń aktisimen aıqyndalatyn bolady.
Budan basqa, bankter men MQU-nyń barlyq kredıtteri úshin mólsheri Ulttyq Bank pen Agenttiktiń aktilerinde aıqyndalatyn JTSM-niń shekti mánin saqtaý jónindegi talaptardy belgileý jolymen bankterdiń jáne MQU-nyń kredıtteri boıynsha syıaqy mólsherlemelerin azaıtý boıynsha biryńǵaı tásil engiziledi», – delingen Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi jarııalaǵan aqparatta.
Onlaın kredıt berýge talap kúsheıedi
Qazirgi ýaqytta onlaın nesıe rásimdeý keńinen beleń aldy. Sondyqtan 45 kúnge deıingi merzimge beriletin 50 AEK-ke deıingi mıkrokredıttiń erekshe túriniń kúshin joıý, sondaı-aq barlyq mıkrokredıt boıynsha jyldyq tıimdi syıaqy mólsherlemesin belgileý usynylady.
Qaryz alýshyny tólem merziminiń ótip ketýi týraly habardar etý merzimi kúntizbelik 20 kúnnen 10 kúnge deıin qysqartylady. Sondaı-aq bank ombýdsmanynyń azamattardyń barlyq nesıesi boıynsha daýlardy qaraý jónindegi ókilettigin keńeıtý jáne mıkroqarjy ombýdsmanyn qurý kózdelgen. Ombýdsmandardyń sheshimderi bankter, MQU jáne kollektorlyq uıymdar úshin mindetti bolady.
Kámelettik jasqa tolmaǵan balalary bar otbasylardy jáne múgedektigi bar adamdardy jylytý maýsymynda jalǵyz baspanasynan shyǵarýǵa tyıym salý qarastyrylǵan. Sondaı-aq qaryz alýshynyń banktik shotynda saqtalatyn aqsha somasyn eń tómengi kúnkóris deńgeıiniń 1-den 2 eselengen mólsherine deıin (87 myń teńge) ulǵaıtýǵa múmkindik berilmek. Bankterge belgili bir áleýmettik sanaty bar burynǵy menshik ıelerine balansqa ótken úıdi jalǵa berý quqyǵy beriledi.
Zań jobasynda azamattardyń bankrottyq rásimine qol jetkizýin jeńildetý úshin boryshkerdiń merzimi ótken bereshekti retteýdi, sondaı-aq retteý jáne óndirip alý rásimin ótkizý merzimin 18 aıdan 12 aıǵa deıin qysqartýdy rastaıtyn qujatty berýi jónindegi talap alyp tastalynady.
Qazirgi ýaqytta alaıaqtyq jolmen nesıe rásimdeý beleń alyp ketti. Soǵan baılanysty bıometrııalyq sáıkestendirý júrgizilmeı, onlaın shaǵyn nesıe men bank qaryzyn berýge tyıym salynbaq. Mundaı daýly kredıtterdiń resimdelýine jol bermeý úshin bankter men MQU-nyń osyndaı ótinimder boıynsha málimetterdi belgili bir ýaqytta kredıttik bıýroǵa usynýǵa tıis bolmaq. Zań jobasynda tergeý is-sharalaryn júrgizý kezeńinde syıaqy esepteýdi jáne narazylyq-talap qoıý jumysyn toqtata turý qarastyrylǵan. Bul rette qaryzdy alaıaqtyq tásilmen resimdeý faktisi belgilengeni týraly zańdy kúshine engen sot sheshimi bolǵan jaǵdaıda tutynýshyǵa qoıylatyn talaptar toqtatylady.