Qyrǵyz Respýblıkasynda ótken Azııa chempıonatynda Qazaqstannyń grek-rım kúresi sheberleri tórt júlde (1 altyn+ 2 kúmis+1 qola) enshilep, jalpykomandalyq esepte tórtinshi oryndy qanaǵat tutqanymen, esesine lısenzııalyq týrnırde táýir kórsetkishke qol jetkizdi. Bishkektiń bozkileminde kúsh synasqan bes jerlesimizdiń úsheýi Parıj Olımpıadasynda baq synaıtyn balýandardyń tizimine qosyldy.
Qazir grek-rım kúresinen Qazaqstan quramasynyń qorjynynda Olımpııa oıyndarynyń tórt lısenzııasy bar. Alǵashqy joldamany Nursultan Tursynovtyń (87 kg) ıelengeni belgili. Byltyr qandasymyz Belgradta uıymdastyrylǵan álem chempıonatynda úzdik bes balýannyń qataryna qosylyp, kózdegen maqsatyna qol jetkizdi. Al Bishkektegi básekede Aıdos Sultanǵalı (60 kg), Demeý Jadyraev (77 kg) jáne Álimhan Syzdyqov (130 kg) tabysty óner kórsetti.
Alataýdyń arǵy betinde atoı salǵan apaıtósterdiń arasynan Aıdosty bóle-jara atap ótýge bolady. Kezinde álem chempıonatynda eki márte qola medaldy oljalap, Azııa chempıony atanǵan 28 jastaǵy Syr boıy sańlaǵynyń Olımpıadaǵa áli birde-bir joly túspegen edi. Bıyl aqpan aıynda Astanada ótken el chempıonatynda Sultanǵalı óziniń basty qarsylasy Meırambek Aınaǵulovtan aılasyn asyryp, lısenzııalyq týrnırge qatysý quqyǵyna ıe boldy. Bishkekte ol Irak pen Taıpeı sportshylaryn oısyrata utsa, tájiktiń tastúlegine qarsy kezdesýde óte saýatty taktıka qura bildi. Sol kúni Aıdos Sultanǵalıdiń ónerine bar jankúıer tamsandy.
Demeý Jadyraev – ulttyq komanda sapyndaǵy eń jasy úlken balýan. 2017 jyly álem chempıonatynyń kúmis júldegeri atanǵan Jetisý óńiriniń týmasy osydan úsh jyl buryn Tokıo Olımpıadasynda óner kórsetti. Biraq ol jarysta Jadyraevtyń joly bolmady. Bıyl da dál osy sańlaqqa senim artyldy. Osy oraıda jankúıerler tarapynan «Egde tartqan balýandy ǵalamdyq dodaǵa aparýdyń ne qajeti bar edi?» degen saýaldyń týyndaýy zańdy. Biraq Demeý el chempıonatynda óziniń myqtylyǵyn tolyqtaı moıyndatty. Jalyndy jastardy aıtpaǵanda, tájirıbeleri ábden tolysqan Magomad Ibragımov pen Temirlan Shadýkaev 34 jastaǵy saqa sportshynyń qarqynyna shydaı almady. Bishkekte de qazaq balýany óte jaqsy kúresti. Ásirese Jadyraevtyń sheshýshi tustaǵy básekesi óte áserli boldy. Ońtústik Koreıanyń ókili Doýon Lıden 0:2 esebimen utylyp jatqanyna qaramastan, sońǵy sátke deıin Boranbek Qońyratovtyń shákirti qarqynyn esh báseńdetken joq. Nátıjesinde, qazaq balýany jeńisti qarsylasynyń ýysynan julyp áketti.
Al asa aýyr salmaq dárejesinde aıqasqan 29 jastaǵy Álimhan Syzdyqov Olımpııa oıyndaryna joldama alsa da, onyń óneri kópshilik kóńilinen shyqpady. 2022 jyly Azııa chempıony atanǵan qazaqtyń nar tulǵaly balýany byltyr Azııa oıyndary men qurlyq birinshiligin qola medalmen qorytyndylady. Osy jarystardyń ekeýinde de Syzdyqovtyń fýnksıonaldyq daıarlyǵy syr bergen edi. Osy joly da dál solaı boldy. Jartylaı fınalda qyrǵyzstandyq Roman Kımdi edáýir upaı aıyrmashylyǵymen utyp jatyp, qarsylasynyń esepti teńestirýine múmkindik berdi. Ol azdaı, sońǵy eki mınýtta Álimhannyń sharshaǵany sonshalyq, ol múldem kúrespeı qoıdy. Alysyp-julysý bylaı tursyn, tipten ornynan tura almaı qaldy. Báseke 7:7 esebimen aıaqtaldy. Qandasymyz tek qosymsha kórsetkishterdiń arqasynda ǵana jeńiske jetip, joldamaǵa qol jetkizdi. Parıjde Álimhannyń dál osyndaı kúrespen alysqa barmaıtyny anyq. Sondyqtan da jeke bapkeri Bısolt Dısıev ekeýi osy olqylyqtyń ornyn toltyrý kerek.
Birer aıdan keıin Parıjde alaýy tutanatyn Olımpııa oıyndaryna Qazaqstannyń grek-rım kúresi sheberlerine tolyq qurammen barý úshin áli eki joldama qajet. Bishkekte biz Meıirjan Shermahanbettiń oza shabatynyna esh kúmán keltirmegen edik. 2019 jylǵy álem chempıonatynyń qola, 2023 jylǵy Azııa oıyndarynyń kúmis júldegeri jáne Azııa chempıony degen ataǵy bar 27 jastaǵy Shymkenttiń shymyr jigitiniń teńdessiz ónerimen talaılardy tamsandyrǵanyna talaı márte kýá bolǵanbyz. Biraq keıde onyń bolmaıtyn jerde jeńilip, kórermender kóńilin sý sepkendeı basatyny taǵy bar. Qyrǵyz Respýblıkasynyń bas shaharynda dál solaı boldy. Tusaýkeser kezdesýinde túrikmenstandyq Ravshan Atdaevtyń aıaǵyn kókten keltirse, shırek fınalda jasóspirimder arasynda álem chempıony, jastar men eresekter arasynda Azııa chempıony, ózbekstandyq Abror Atabaevtan aılasyn asyrdy. Alaıda sheshýshi tusta Japonııanyń jas juldyzy Kıotaro Sogabeiniń osal tusyn tabal almady.
Jalpy, 67 kg salmaq dárejesinde Qazaqstannyń ózinde básekelestik óte joǵary. Bul salmaqta álem chempıonatynda bes (1 kúmis, 4 qola), qurlyq chempıonatynda alty (2 altyn, 3 kúmis, 1 qola) jáne Azııa oıyndarynda eki (1 kúmis, 1 qola) ret jeńis tuǵyryna kóterilgen Almat Kebisbaev jáne jastar býyny arasyndaǵy dodalarda daralanǵan Dinmuhamed Qoshqar bar. 23 jastaǵy Tarazdyń tastúlegi Azııada aldyna jan salmasa, álem birinshiliginde úzdik úshtikti túıindedi. Biraq bul balýannyń ekeýi de el birinshiliginde Meıirjan Shermahanbetke ese jiberdi. Qazaqstan chempıonatynda úshinshi orynǵa taban tiregen Almat Amanbekti bıyl Azııa chempıonatynda kúrestirgen edi, ol ekinshi aınalymnan asa almady. Sol sebepti de 9-12 masyr aralyǵynda Ystanbulda ótetin sońǵy lısenzııalyq týrnırge qaıta Meıirjandy aparǵan jón bolar edi.
Lısenzııalyq týrnırde 97 kg salmaqta Oljas Syrlybaıǵa senim artyldy. Alaıda tájirıbeli balýan «shý» degende súrindi. El chempıonatynda kúmis medaldy moınyna ilgen Iýsýf Masıev Azııa birinshiliginde de dál sol mejeden kórindi. Biraq fınalda onyń anaý-mynaý emes, Irannyń ataqty pehlevany, Tokıo Olımpıadasynyń qola júldegeri, álem jáne qurlyq chempıony, álem chempıonatynyń eki dúrkin qola júldegeri, Azııa oıyndarynyń jeńimpazy, Muhammadhadı Saravıge ese jiberdi. Bálkim, osy jaǵy eskerilip, 20 jastaǵy jalyndap turǵan jigitke taǵy bir múmkindik beriletin shyǵar dep oılaımyz. Qalaı bolǵanda da, bul – ulttyq qurama bapkerleriniń quzyryndaǵy másele.
Grek-rım kúresinen ázirge tek Iran quramasy ǵana Olımpııa oıyndaryna tolyq qurammen qatysý múmkindigine ıe bolyp otyr. Parsy eliniń apaıtósteri Fransııanyń bas shaharynda barlyq alty salmaq dárejesinde óner kórsetedi. Qalǵan komandalardyń kórsetkishteri mynadaı: Kýba, Aljır, Mysyr – 5, Túrkııa, Qytaı, Qazaqstan – 4, Armenııa, AQSh, Qyrǵyz Respýblıkasy, О́zbekstan, Japonııa – 3, Reseı (AIN), Ázerbaıjan, Chılı, Kolýmbııa, Týnıs, Ýkraına, Serbııa – 2, Chehııa, Belarýs (AIN), Bolgarııa, Venesýela, Ekvador, Majarstan, Gondýras, Marokko, Moldavııa, Soltústik Koreıa, Fınlıandııa, Fransııa, Grýzııa, Lıtva, Germanııa jáne Ońtústik Koreıa – 1. Osylaısha, ázirge 72 joldamanyń ıesi anyqtaldy. Endigi synaq Túrkııada ótedi. Anadoly elindegi jarystyń qorytyndysy boıynsha ár salmaqta alǵashqy úsh oryndy oljalaǵan balýandar Parıjdegi oıyndarda kúsh synasý qurmetine ıe bolady.