Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev 2020 jylǵy «Jańa jaǵdaıdaǵy Qazaqstan: is-qımyl kezeńi» Joldaýynda: «Azamattarymyz reformalarǵa bastamashy bolyp, usynystar berý úshin onlaın-petısııalardyń biryńǵaı zańdy ınstıtýtyn qurý qajet. Mundaı qurylym qandaı da bir burmalaý áreketterinen tolyq qorǵalýǵa tıis. Úkimet azamattyq qoǵammen birlesip, osy mańyzdy jobanyń normatıvtik-quqyqtyq bazasyn ázirleýge jáne onyń barlyq tehnıkalyq máselelerin sheshýge tıis», degen bolatyn.
Osyǵan oraı uzaq ta keńinen talqylaýdan keıin 2023 jylǵy 2 qazanda qabyldanǵan «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine qoǵamdyq baqylaý, ákimshilik rásimderdi jetildirý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zań arqyly Ákimshilik rásimdik-prosestik kodekske alǵash ret petısııa uǵymy engizildi. Onda: «Petısııa – memlekettik organǵa, jergilikti ókildi jəne atqarýshy organǵa elektrondyq qujat nysanynda jiberilgen jəne osy Kodekste belgilengen tərtippen qaralatyn ujymdyq habar, ún qosý nemese usynys», dep kórsetildi. Bul zań normasy bıylǵy 1 sáýirden bastap kúshine endi.
Osy oraıda bir eskeretin jaıt, «Ár kállada – bir qııal» degendeı, petısııa zańdastyryldy eken dep oǵan kez kelgen máseleni arqaý etip, «býynsyz jerge pyshaq urýǵa» bolmaıdy. Sebebi Ákimshilik rásimdik-prosestik kodekstiń 90-2-babynyń 3-tarmaǵynda konstıtýsııalyq qurylysqa, qoǵamdyq tərtipke, halyqtyń densaýlyǵy men ımandylyǵyna nuqsan keltirýi múmkin məseleler, elimizdiń birtutastyǵy men aýmaqtyq tutastyǵyn, ony basqarý nysanyn, el Prezıdenti jeti jyl merzimge saılanady jəne bir adam bir retten artyq Memleket basshysy bolyp saılana almaıdy degen erejeni ózgertý, respýblıkanyń əkimshilik-aýmaqtyq qurylysy men memlekettik shekarasy, sot tóreligin júzege asyrý, prokýratýra organdarynyń zańdylyqtyń saqtalýyn joǵary qadaǵalaýy, quqyq qorǵaý qyzmeti, kúzetiletin adamdar men obektilerdiń qaýipsizdigin qamtamasyz etý, qylmystyq jáne azamattyq zańnama, qorǵanys, ulttyq qaýipsizdik jəne qoǵamdyq tərtipti saqtaý, Prezıdenttiń, Parlament Palatalary men Úkimettiń qaraýyna jatatyn adamdardy laýazymynan bosatý, halyqaralyq sharttardan týyndaıtyn mindettemelerdi oryndaý məseleleri, saılaý jəne respýblıkalyq referendým týraly zańnamada retteletin məseleler, memlekettik rəmizder, memlekettik tildiń mərtebesi, memlekettik organdardyń quzyretin, ókilettikterin, fýnksııalary men mindetterin ózgertý, tótenshe jaǵdaı jəne tótenshe ahýal rejimderiniń qoldanylýy aıasynda qabyldanatyn sheshimderdiń kúshin joıý týraly məseleler petısııanyń nysanasy bola almaıtyndyǵy atap kórsetilgen.
Petısııany ınternet-resýrsta erkin qoljetimdi etip ornalastyrý úshin oǵan on jumys kúni ishinde elektrondyq nysanda jəne jıyrma jumys kúni ishinde jazbasha túrde keminde elý azamat qosylýy qajet. Olar muny ınternet-resýrsta elektrondyq sıfrlyq qoltańba arqyly nemese jazbasha túrde kýəlandyra otyryp júzege asyrady. Petısııa ınternet-resýrsta erkin qoljetimdi etip ornalastyrylǵan kezden bastap alty aı ishinde oǵan ózge azamattardyń qosylýyna bolady. Bul rette Úkimettiń quzyretine jatatyn máseleler boıynsha ony qoldaýǵa Qazaqstan azamattarynyń keminde elý myń daýsyna, oblystardyń, respýblıkalyq mańyzy bar qalalardyń, astananyń jergilikti ókildi organdarynyń quzyretine jatatyn máseleler boıynsha ony qoldaýǵa tıisti ákimshilik-aýmaqtyq birlik halqynyń keminde eki paıyz daýsyna, oblystardyń, respýblıkalyq mańyzy bar qalalardyń, astananyń jergilikti atqarýshy organdarynyń quzyretine jatatyn máseleler boıynsha ony qoldaýǵa tıisti ákimshilik-aýmaqtyq birlik halqynyń keminde bir paıyz daýsyna, qalalyq, aýdandyq jergilikti ókildi organdardyń quzyretine jatatyn máseleler boıynsha ony qoldaýǵa tıisti ákimshilik-aýmaqtyq birliktiń halyq sany elý myńnan asqanda – keminde bes myń daýysqa, qalǵandary úshin – halyq sanynyń keminde on paıyzyna, aýdandardyń, oblystyq mańyzy bar qalalardyń jergilikti atqarýshy organdarynyń, respýblıkalyq mańyzy bar qalalardaǵy, astanadaǵy aýdandardyń, oblystyq mańyzy bar qalalardaǵy aýdandardyń ákimderi apparattarynyń, aýdandyq mańyzy bar qalalardaǵy, aýyldardaǵy, kentterdegi, aýyldyq okrýgterdegi ákimder apparattarynyń quzyretine jatatyn máseleler boıynsha ony qoldaýǵa tıisti ákimshilik-aýmaqtyq birliktiń halyq sany elý myńnan asqanda – keminde eki myń bes júz daýysqa, qalǵandary úshin – halyq sanynyń keminde bes paıyzyna ıe bolǵan petısııa qoldaý tapqan bolyp esepteledi. Zańnamada kórsetilgen shekti mánge jetpegen petısııany memleket pen azamattyq qoǵamnyń ózara is-qımyly salasyndaǵy ýákiletti organ – Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi petısııa ınternet-resýrsta erkin qoljetimdi etip ornalastyrylǵan kezden bastap alty aı ótken soń aryz ıesine qaıtarady. Degenmen mundaı petısııaǵa da den qoıylyp, ol tıisti memlekettik organǵa, jergilikti ókildi nemese atqarýshy organǵa jiberiledi jáne habar, únqosý nemese usynys retinde qaralady.
Al zańnamada belgilengen tərtippen berilgen petısııa mindetti túrde qaralýǵa jatady. Ony qaraý kezinde ortalyq memlekettik organ quramyna múddeli memlekettik organdardyń ókilderin, Parlament pen məslıhattardyń depýtattaryn, aryz ıesin, sondaı-aq qoǵamdyq birlestikterdi qosa otyryp, jeke komıssııany nemese jumys tobyn qurýǵa, petısııaǵa qatysty kelip túsken pikirlerdi, ekonomıkalyq, əleýmettik, statıstıkalyq jəne ózge de aqparatty taldaýǵa, zańnamaǵa ózgeris engizý talap etilgen jaǵdaıda halyqaralyq təjirıbeni zerdeleýge mindetti. Petısııany qaraý nətıjeleri boıynsha ortalyq memlekettik nemese jergilikti atqarýshy organnyń birinshi basshysy, jergilikti ókildi organnyń tóraǵasy ony tolyq nemese ishinara qanaǵattandyrý týraly jáne qanaǵattandyrýdan bas tartý týraly sheshimderdiń birin qabyldaıdy. Mundaı sheshim aryz ıesiniń jəne petısııaǵa qosylǵan Qazaqstan azamattarynyń qabyldanǵan sheshimge shaǵym jasaý quqyqtary bar ekendigi aıtyla otyryp, olardyń dəlelderin joqqa shyǵaratyn nemese rastaıtyn naqty faktilerdi qamtýǵa tıis. Petısııany qaraý nətıjeleri boıynsha ortalyq memlekettik nemese jergilikti atqarýshy organnyń birinshi basshysy, jergilikti ókildi organnyń tóraǵasy resmı túrde habarlama jasaýǵa mindetti.
Ázirge «e-Petition» saıtynda 2 petısııa jarııalanǵan. Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligine 18 jastan asqan ekinshi toptaǵy múgedektigi bar balalardy kútip otyrǵan ata-analar joldaǵan petısııada: «Búgingi kúni Qazaqstan zańnamasyna sáıkes 18 jastan asqan múgedektigi bar adamdardyń kútimi úshin aqshalaı tólemdi tek birinshi toptaǵy múgedektigi bar adamdarǵa kútim jasaıtyn tulǵalar ǵana ala alady. Alaıda psıhonevrologııalyq jáne psıhıkalyq aýrýlarǵa ushyraǵan ekinshi toptaǵy múgedektigi bar adamdar da turaqty kútim men baqylaýdy qajet etedi. Bizdiń balalarymyz dármensiz, basqa adamdarmen til tabysa almaıdy, tipti keıbireýi sanaýdy jáne jazýdy úırense de, qoǵam erejeleri boıynsha ómir súrýge qabiletsiz. Olar tamaq ázirleı almaıdy, keıbiri óz betimen tamaq ishe de almaıdy. Aqshanyń mánin túsinbegendikten, eshteńeni satyp ala almaıdy. О́z betimen dári-dármek ishe almaıdy. Iаǵnı olar qarapaıym bolyp kórinetin isterdi isteýde de bizdiń kómegimizge muqtaj. Olar fızıkalyq qana emes, moraldyq qoldaýdy da qajet etedi. Biz óz balamyzdy ómir súrýge beıimdeý úshin táýlik boıy onyń janynda bolyp, jaǵdaıyn jasaýymyz kerek. Mundaı balańnyń bolýy – onyń qınalǵanyn, qabiletsiz ekenin kórip, janyńdy jegen ýaıymmen ómir súrý. Bizge memlekettik qoldaý qajet. О́ıtkeni biz balalarymyzdy baǵyp-qaǵý kezinde jumys isteı almaımyz. Sondyqtan zeınetaqy jarnalaryn jáne medısınalyq saqtandyrý aýdarymdaryn tóleýge múmkindigimiz joq. Bul másele tez arada sheshimin tabýdy qajet etedi. Psıhıkalyq jáne psıhonevrologııalyq aýrýlary bar 18 jastan asqan ekinshi toptaǵy múgedektigi bar adamdardy kútetin tulǵalar úshin áleýmettik aýdarymdar men zeınetaqy jarnalary tólene otyryp, olar aqshalaı tólemder alýy kerek dep esepteımiz. Osy másele ońynan sheshilgen kórshiles elderdiń tájirıbesin eskerýlerińizdi suraımyz», delingen. Al Aqmola oblysynyń Stepnogor qalasy ákiminiń apparatyna joldanǵan ekinshi petısııada Aqsý men Zavodskoı kentteriniń bas josparlary kezinde jergilikti turǵyndardyń pikirleri eskerilmeı qabyldanǵandyǵy sebepti olardyń kúshin joıý jáne jańalaryn jasaý talaby qoıylypty.
Osylaısha, otandastarymyz elimizdi odan ári demokratııalandyryp, myqty azamattyq qoǵam qurýǵa baǵyttalǵan mańyzdy zańnamalyq qadam sanalatyn petısııa ınstıtýtyn paıdalanýǵa kirisip jatyr.