Taıaýda belgili qalamger, qonaevtanýshy Oraz Qaýǵabaıdyń «Áz Táýke jáne Álmerek» atty kitabynyń ekinshi basylymy jaryq kórdi (Almaty, «Polıgrafııa-servıs» baspasy).Tarıhı esse janrynda jazylǵan kitapta Áz- Táýke han dáýirindegi qazaqtyń Alban tarmaǵynan shyqqan has batyry, orta jasqa kelgende bı deńgeıine kóterilgen kemeńgeri, sońynda abyzǵa tán bataly sóz ben ańyz-ápsana qaldyrǵan tulǵanyń beımálim ári tylsym ǵumyrbaıany zerdelengen. Jazýshy el aýzyndaǵy derekter men tarıhı faktilerdi qatar qoıyp, zamana kelbetin, tulǵalar beınesin qalyptaı alǵan.
Bul rette Álmerektiń týajaty, azan shaqyryp qoıǵan esimi Musylmanbaıdyń (keıin oryssha Pusyrman atanyp ketken) 1758 jyly Qytaıǵa elshilikke barǵan sapary, bastan keshkenderi, ata jolyn baıandaǵany óte tartymdy jazylǵan. Atasy Álmerektiń Túrkistandaǵy han keńesi men bıler keńesine qatysyp, sol dáýirdiń ózekti máselesine qatysty usynys aıtyp, oı tolǵaǵany nanymdy sýretteledi. Abyzdyń áıgili urpaqtarynan Abaıdyń ákesi, aǵa sultan Qunanbaımen kezdesken Tazabek bı, Alban-Buǵynyń basshysy suńǵyla Soltanbek, 1916 jylǵy Alban kóterilisiniń kósemderi Uzaq, Jámeńke batyrlar, qudaısyzdar qoǵamyna qarsy shyǵyp, shettetilgen Toqan Býra molda týraly derekter kitaptyń tanymdyq qunyn arttyra túsedi. Keńestik saıasatqa shyǵarmashylyq ıdeıasymen qarsy shyqqan Berdibek Soqpaqbaevtyń ata-babasy – Álmerektiń Qurman tarmaǵy jóninde, Shoqannyń Qarqara saparynda jol kórsetken Baba Qashaǵan bı, Qarakisi Qoram batyr haqynda mol maǵlumat berilgen. Sondaı-aq ákesi Meńliahmet bala kezinde basyna kelip Quran oqyǵan, ózi bulaǵynan sý iship, Álmerek zıratyn jalpaq jurtqa jarııa etken Dinmuhamed Qonaev jaıyndaǵy jeke taraý – oqyrmannyń oljasy.
Avtor osy kitaptyń jarııalanýyna demeýshilik kórsetken bir top azamatqa rızashylyǵyn bildiredi. «Ult qalamgerin syılap, óńir tarıhyna den qoıǵan Jeńis Myrzahanov, Bektursyn Álimjanov, Baqythan Dáýletbaqova, Almat Álimbaev, Milikajdar Ábikenov, Baqyt Úmbetjanov, Gúljıhan Ábikenova, Ǵalym Dıhanbaev syndy azamattarmen kezdesip, olardyń ata-ana retinde ul-qyzdaryn eldik rýhta tárbıelep jatqanyna rıza boldym. Tanymdyq ádebıet, tulǵalar eńbegi ata-analar arqyly qoǵamǵa, jas býynǵa jetedi. Bulardyń tarıhqa degen yqylasy – barsha zamandastaryna úlgi», deıdi jazýshy.
Oraz Qaýǵabaıdyń «Áz Táýke jáne Álmerek» kitaby elimizdiń ortalyq jáne salalyq kitaphanalaryna tegin taratylady.
Jambyl Tilepov,
mádenıettanýshy