Prezıdenttik ortalyqta biregeı kórme ashyldy

Shara bastalmas buryn, Prezıdenttik ortalyq dırektorynyń orynbasary, tarıh ǵylymynyń kandıdaty Botagóz Qaıypovamen tildesip, pikirin suraǵanymyzda: «Tapanshalar tarıhyna qatysty úlken keshendi kórme usynyp otyrmyz. Úsh bólimnen turatyn osy kórme – júrekti tolqytatyn óte erekshe. Kórme – otandastarymyzdyń erlikterin jan-jaqty sıpattap, áńgimelep beretin jádigerlerden quralǵan. Kórmede Qazaqstannan attanǵan maıdangerlerdi qoldaý maqsatyndaǵy Málik Ǵabdýllınnnyń, Sábıt Muqanovtyń jazbalary, hattary, t.b. usynylǵan. Kórme – keshendi túrde 27 tapanshanyń tarıhymen tanys qylady. Sonaý XVIII ǵasyrdyń sońy men XIX ǵasyrdyń basynan bastap qazirgi ýaqytqa deıingi ártúrli tapanshalar kórsetilgen. Sonyń bári kórermenderdiń qyzyǵýshylyǵyn týdyrady degen oıdamyn», dedi.

Memlekettik kúzet qyzmetiniń qurmet qaraýyl rotasynyń defıle kórsetilimimen, sondaı-aq Prezıdenttik orkestrdiń shyǵarmashylyq ujymynyń mýzykalyq kompozısııalarymen bastalǵan saltanatty ashylý rásiminde sóz sóılegender sáýletti elimizdiń ózindik qorǵanys qabiletin bildiretin atalǵan merekelermen quttyqtap, Prezıdenttik orkestrdiń solısteri jáne  Ulttyq Ulannyń án-bı ansambliniń erler hory ónerlerimen merekelik kóńil-kúı ústedi.

Prezıdenttik ortalyqtyń dırektory Baqytjan Temirbolat óziniń sózinde atap ótkendeı, patrıottyq tárbıe turǵysyndaǵy osynaý kórmeniń maqsaty – elimizdiń tarıhyna degen qyzyǵýshylyqty arttyrý. Sol oraıda Prezıdenttik ortalyqtyń mýzeı qorynan kórmege alǵash ret áskerı tarıh pen áskerı ónerdiń ajyramas bóligi – tarıhı jáne zamanaýı qarýlardyń biregeı úlgileri qoıylǵan. Kórmede barlyǵy 80 eksponat, onyń ishinde 30-dan astamy atys qarýy.

N.Nazarbaev Qorynyń atqarýshy dırektorynyń orynbasary Álkeı Marǵulan sóılegen sózinde halqymyzǵa jiger beretin, áskerı kúshterdi jańa bir deńgeıge kóteretin, tarıhymyzdyń tereńde jatqanyn dáleldeıtin osyndaı kórmeniń ótkizilýi ósip kele jatqan keleshek urpaqqa baǵyt berer salıqaly saıasattyń bir kórinisi ekenin tilge tıek etti.

Memleket jáne qoǵam qaıratkeri, tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor, general-leıtenant Abaı Tasbolatov: «Keń baıtaq jerimiz batyrlyqpen ǵana emes, salt-dástúr men ádet-ǵurpymyzdyń arqasynda saqtaldy. Patrıottyq tárbıeniń baǵyttarynyń biri – eldiń, halyqtyń tarıhyn bilý, memlekettiń damýyna zor úles qosqan ata-babalarymyzdyń erlikterin bilý jáne qasterleý. Oılap kórińizdershi, búgingi kórmeniń keıipkeri Saǵadat Nurmaǵambetov 20 jasynda-aq Keńes Odaǵynyń Batyry atanǵan. Reıstahqa tý tikken Rahymjan Qoshqarbaev ta nebári 20 jasta edi. Mine, osyndaı batyrlarymyzdy jas sarbazdarymyz maqtan tutyp, olardan úlgi alý kerek. Sonda ǵana bizdiń Qarýly kúshterimizdiń bolashaǵy zor bolady», deı kele, «Saǵadat Nurmaǵambetovti kózimiz kórdi, ekinshi ákemiz edi. 1992 jyldy bilesizder, aqsha bolmaǵan, janarmaı joq, tamaq az bolǵan qıyn zamanda mınıstr bolyp kelgen ol kisi elimizdiń Qorǵanys salasynyń aıaqtan turýyna zor úles qosty», dedi.

Qorǵanys mınıstrligi Qurlyq áskerleriniń bas qolbasshysynyń tárbıe jáne ıdeologııa jónindegi orynbasary, polkovnık Ermııan Bıatovtyń óz sózinde, elimizdiń Qarýly Kúshteri kúrdeli damý jolynan ótip, qazir Qazaqstannyń táýelsizdigin senimdi qorǵaıtyn jáne soǵys jyldary ata-babalarymyz salǵan dástúrlerdi jalǵastyratyn jaýyngerlik qabileti joǵary armııa ekenin aıta kele, esimderi ańyzǵa aınalǵan Rahymjan Qoshqarbaev pen Saǵadat Nurmaǵambetovke arnalyp aldaǵy ýaqyttarda ashylatyn eskertkishter, derekti fılmder, ótkiziletin is-sharalar týraly toqtalyp ótti.

Úsh bólimnen turatyn kórmeniń 1-shi bóliminde soǵys jyldaryndaǵy qazaq jaýyngerleriniń erligi týraly materıaldar jurtshylyq nazaryna usynyldy. Atap aıtqanda, Reıhstagqa alǵashqy bolyp qyzyl týdy tikken Rahymjan Qoshqarbaev, táýelsiz elimizdiń tuńǵysh Qorǵanys mınıstri, Keńes Odaǵynyń Batyry Saǵadat Nurmaǵambetov, maıdan dalasynda erlikpen shaıqasqan jaýjúrek erler, eki márte Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵyn alǵan T.Bıgeldınov, S.Lýganskıı, L.Beda, I.Pavlov, sondaı-aq batyrlyqtyń jarqyn úlgisin kórsetken qazaq áıelderi Á.Moldaǵulova, M.Máme­tova, H.Dospanova týraly derekter bar. Sonymen birge gvardııashy-panfılovshy Aıap­bergenov Saǵynaı Adamulynyń jeke muraǵatynan alyn­ǵan materıaldar usynyldy.

«QR PIB Prezıdenttik ortaly­ǵy­nyń qorynan tapanshalar toptamasy» atty ekinshi bólimde Prezıdenttik ortalyqtyń qorynan alyn­ǵan atys qarýlarynyń túr­leri, atap aıtqanda revolverler­den qazirgi zamanǵy atys qarýlaryna deıin kórsetildi. Adamzat balasy qadym zamandarda jasap úırengen qarabaıyr qarýlarmen ań aýlap, azyq-túlik óndirgeni málim. Injenerlik oıdyń, ǵylymnyń, tehnıkanyń damýy qarýdyń jańa túrleri – atys qarýyn jasaýǵa yqpal etti. Ekspozısııa Lefoshe, Kolt, Braýnıng, Federle, Stechkın jáne taǵy basqa kórnekti qarý-jaraq qurastyrýshylardyń týyndylary tanystyryldy. Eýropa, AQSh, Reseı jáne Túr­kııa­daǵy jahandyq qarý óndirý­­shi­lerdiń revolverleri, tapanshalary kórme sórelerine qoıylǵan. Eksponattar arasynda býndel revolveri, Lefoshe revolveri, dýeldik tapanshalar sekildi antıkvarlyq úlgiler de bar.

«Qazaqstan Respýblıkasynyń Qarýly kúshteri» dep atalatyn úshinshi bólimde kórermender el áskeriniń qalyptasý tarıhymen tanysty. Atalǵan tarıh jylnamasy 1992 jyldyń 7 mamyrynan bastaý alady. О́ıtkeni, dál sol kúni QR-nyń Memlekettik qorǵanys komıtetin QR-nyń Qorǵanys mı­nıstr­­ligi etip qaıta qurý týraly jáne Qazaq­stan Respýblıkasynyń Qarýly kúshterin qurý týraly Jarlyqtarǵa qol qoıylǵan bolatyn. El armııasy 30 jyldan astam ýaqyt ishinde óziniń damý tarıhynda kúrdeli joldan ótip, álemdegi kez kelgen qýatty armııa sanasatyn zamanaýı kúshke aınaldy.

Aıta ketsek, Pre­zı­denttik ortalyqta ótip jat­qan «Atys qarýy: tapansha tarıhy» kórmesi 1 maýsymǵa deıin ótedi.