Jetisýda egis alqabyn ártaraptandyrý júıesi qolǵa alyna bastady. Máselen, bıyl dándi daqyldar 10,5 myń ga-ǵa, kartop 880 ga-ǵa qysqaryp, basqa ónimderge basymdyq berilmek. Onyń ústine qant qyzylshasyn 500 myń tonnaǵa jetkizýge bel baılap otyr. Kúzge deıin júzge jýyq jańa tehnıka keledi. Jalpy alǵanda, agrarly óńir maýsymǵa saqadaı saı. Muny sharýalardyń basyn qosqan «Alqap kúninde» ańǵardyq.
Bul kúnniń ne mańyzy bar deısiz ǵoı. Aldymen qala men aýyl arasyndaǵy sharýalar ózara tájirıbe almasady. Odan bólek, úlken qojalyqtarmen kishi qojalyqtar egin máselesindegi olqylyqtardy túgendep, jańa tehnologııalaryn kórsetedi. Oblys ákimdigine aryz-shaǵymyn aıta alady. Jetken jetistikterin de jarııalaýǵa múmkindik týady.
Ataýly kún Eskeldi aýdanyndaǵy «Hılnıchenko ı K» senim seriktestigine qarasty qant qyzylshasy egistiginiń basynda ótti. Munda Eskeldi, Kóksý, Qaratal, Aqsý aýdandary men Taldyqorǵan qalasyndaǵy sharýa qojalyqtarynyń jetekshileri jınaldy. Sharýalar agrarlyq salany damytýǵa qatysty usynys-pikirlerin jetkizip, qarjylyq ınstıtýttardan jeńildetilgen nesıe alýdaǵy keıbir qaǵazbastylyq máselelerin jeńildetý jaıyn qozǵady. Jergilikti ákimdik, qarjylyq ınstıtýt ókilderi jáne sharýashylyq jetekshileri osy taqyryp tóńireginde úshjaqty talqylaý jasap, ortaq máselelerdiń sheshimi jaıly oılaryn ortaǵa saldy.
Áýeli oblys ákiminiń birinshi orynbasary Álibek Jaqanbaev óńirdegi egis naýqanynyń barysy, tuqymmen, mıneraldy tyńaıtqyshpen tehnıkamen qamtamasyz etý deńgeıi, MTS-tardy jańartý, memlekettik qoldaý sharalary týraly mańyzdy málimetterdi aıtty.
«Búginde oblysta 22,3 myń birlik aýyl sharýashylyǵy tehnıkalary tirkelgen. Shyntýaıyna kelgende, sonyń kópshiliginiń tozyǵy jetken. Sondyqtan sizderge, sharýa qojalyqtaryna, ózderińizdegi tirkelip turǵan tehnıkanyń jaramsyzyn esepten shyǵarý kerek. Bıyl biz qyzylsha baǵytynda 8 servıstik daıyndaý ortalyǵyn quryp jatyrmyz. Sepkishterdi aýdandarǵa taratyp berdik. Kombaındar kúzgi jıyn-terimge deıin ákelinedi. Jalpy sany 62 birlik tehnıka alý josparlanyp otyr», dedi Á.Jaqanbaev.
Aıtýynsha, egis alqabyn ártaraptandyrý aıasynda dándi daqyldar 10,5 myń gektarǵa, kartop 880 gektarǵa qysqaryp, basymdy daqyldardyń egis kólemi jalpy 18,1 myń gektarǵa ulǵaıady. Qazirgi ýaqytta 274,7 myń ga nemese 69,8 paıyz jazdyq daqyldar sebildi. Sharýashylyqtar 18,5 myń sebý birlik bolatyn qant qyzylshasy tuqymymen qamtyldy. Osy jyly qoldanylatyn elıtalyq tuqym úlesin 2,6 paıyzǵa jetkizý josparlanǵan. Máselen, ótken jyly oblysta 350 myń tonna qant qyzylshasy óńdelse, bıyl bul kórsetkishti 500 myń tonnaǵa jetkizý kózdelip otyr.
Osy jıynda agrarlyq salaǵa qoldaý kórsetetin qarjylyq ınstıtýttardyń ókilderi jeńildikti nesıeler berý men memlekettik baǵdarlamalarǵa qatysý sharttary týraly baıandady. Sol sııaqty jetkizýshi kompanııalar ózderi usynatyn tyńaıtqyshtar men bıologııalyq qospalardyń, jańa aýyl sharýashylyǵy tehnıkalarynyń tıimdiligin, ónimdilikti arttyrýdaǵy múmkindikterin tanystyryp, kórme uıymdastyrdy.
«Tirshiliktiń negizgi kózi et, sút, kókónis pen jemis desek, sonyń báriniń ónimdi bolýy jermen tıimdi jumys isteı bilýimizge tikeleı baılanysty. Máselen, ótken jyly 325 myń gektar egis alqabynan 3914 myń tonnadaı dándi daqyl jınadyq. Bul dándi daqyldardyń kólemi boıynsha respýblıkada 4-kórsetkish. Iаǵnı jer kólemi aıtarlyqtaı úlken bolmasa da, odan jınalǵan ónim kólemi jaǵynan alǵash ret tórttiktiń qatarynan kórindik. Bul birinshiden, ólkemizdiń topyraǵy qunarly, sýy bar, klımaty qolaıly ekenin bildirse, ekinshiden, ózderińizdeı sharýalardyń agrotehnologııalyq sharalardy der kezinde júrgizip, tynbaı eńbektenýiniń nátıjesi. О́tken jyly júgerini ótkizý jaǵynan birshama qıyndyq týyndady. Degenmen bul máseleni bir retke keltirdik. Biz bıyl egistikti ártaraptandyrý aıasynda júgeri alqabyn azaıtyp, esesine búgingi kúni tabysty bolyp otyrǵan qant qyzylshasynyń, maıly daqyldardyń, mal azyǵynyń egistik aýmaǵyn ulǵaıttyq. О́nimniń shyǵymy jaqsy bolýyna memleket barynsha qoldaý kórsetip otyr. Bıyl da qoldaý sharalaryn jalǵastyramyz. Osy basqosýda kótergen qarjylaı qoldaý prosedýralaryn jeńildetý týraly usynystaryńyzdy depýtattarmen birge tıisti organdarǵa jetkizetin bolamyz», dedi oblys ákimi Beıbit Isabaev.
Sharýashylyq jetekshileri ózderin tolǵandyrǵan kóktemgi dala jumystaryn qarjylandyrý, jeńildetilgen nesıe alý úshin kepildik qoıýdyń mán-jaıy, agrarlyq salada jańa bıznes ashý múmkindikteri, baq sharýashylyǵyn, sonyń ishinde qulpynaı ósirýdi damytýǵa qatysty qarjylyq ınstıtýttardyń ókilderine suraqtaryn qoıyp, osy máselelerge qatysty usynystaryn jetkizdi.
О́ńir ákiminiń baspasóz qyzmetiniń málimetinshe, bıyl aýyl sharýashylyǵy daqyldarynyń egis kólemi 7,0 myń gektarǵa ulǵaıtylyp, 524,8 myń gektardy qurap otyr. Sonyń ishinde qant qyzylshasyn 11,5 myń gektarǵa seýip, 500 myń tonna ónim jınaý josparlanǵan. Bul rette óz bazasynda Alqap kúnin ótkizýge muryndyq bolǵan «Hılnıchenko ı K» SS qyzylshany 301 gektarǵa sepken.
Jetisý oblysy