Jańa tehnıkanyń tıimdiligi joǵary

Osy jyly jarkenttikter 44429,5 ga jerge ártúrli daqyl men kókónis ósirmek. Onyń ishinde egin sharýashylyǵynda jetekshi daqyl júgeriniń kólemi 23 799 gektardy qamtymaq. Budan basqa myń ga arpa-bıdaı, 920 ga kartop, 595 ga kókónis, 7 ga baqsha, 18,6 myń ga kópjyldyq shóp, 14 ga kúnbaǵys pen maıburshaq ósirilmek. Kóktemgi egiske 424 tonna júgeri, 24 tonna arpa, 75 tonna bıdaı tuqymy daıyndalǵan. Júgerishiler bıyl jerdegi ylǵaldyń moldyǵyn paıdalanyp, sáýir aıynyń alǵashqy aptasynan bastap jer jyrtyp, tuqym sebýdi bastady. Oǵan deıin topyraq jylýyn talǵamaıtyn jazdyq bıdaı, kóp jáne birjyldyq shóp, kartop, maıly daqyldar egý qolǵa alynyp, josparlanǵan is tııanaqty atqaryldy.

Aýdandaǵy egin egiletin sýarmaly jerdiń bári tabıǵı qunarynan aıyrylǵan. Sondyqtan tájirıbeli eginshiler tyńaıtqyshtardy molynan paıdalanýǵa úmit artady. Al memleketten júgeri ósirýge jeńildikpen bólinetin mıneraldy tyńaıtqysh satyp alý jospary 13 906 tonna bolsa, búginge deıin naqty satyp alynǵany 5 500 tonnaǵa jetti. Aqtaý qalasyndaǵy «QazAzot» kásiporny men Taraz qalasyndaǵy «Qazfosfat» zaýytynan tyńaıtqysh alýǵa kelisimshart jasalǵan. Búginde Altynkól stansasyna 15 vagon tyńaıtqysh jetkizilip, qojalyqtarǵa taratyldy. Aldaǵy ýaqytta da apta saıyn Aqtaýdan 2 vagon tyńaıtqysh jetkiziledi.

Bul bıyl ósiriletin júgeri alqabyn qu­narlandyrýǵa múmkindik baryn aı­ǵaq­tamaq. Júgerishilerge 2 ese artyq mı­neraldy tyńaıtqysh qajet. Bul oraı­daǵy tapshylyq taýqymetin egin­shiler «quryqqa syryq jalǵap», mal qora­larynan shyqqan kóńdi alqaptary­na shashyp, amaldap júr. Bıyl aýdan boıynsha jalpy egistikterge 30 myń tonnadan asa organıkalyq tyńaıtqysh sińirildi. Sáýir aıynyń sońǵy kúnderine deıin aýdan boıynsha jalpy 21 535 tonna organıkalyq tyńaıtqysh egistik al­qaptaryna tasylypty. Bul is Úlkenaǵash, Penjim aýyldyq okrýg­terinde nátıjeli júrgizilip jatyr.

Sýarý máselesinde jańa tehnıkaǵa ıek artqan abzal. Osy rette aýdan boıynsha 2 128 ga-ǵa tamshylatyp jáne jańbyrla­typ sýarý tásili qoldanylady. Onyń ishinde «Jar­kent-frýkt» JShS 1 050 gektar je­mis baǵyn, «Kóktal-Agro» JShS 303 gek­tar egistik alqabyn tamshylatyp, 300 ga kópjyldyq shóbi men júgerisin jańbyr­latyp sýarýdy bastaǵaly 4 jyl boldy.

Al byltyrdan bastap Qońyróleń aýyldyq okrýginiń dıqandary 72 ga kóp­jyldyq shópti jańbyrlatyp sýarýdy qolǵa aldy. «OT Agroholdıng» JShS 250 gektar, «Nurqaırat» JShQ 40 gektar alqabyna jańbyrlatyp sýarý ádisin paıdalanyp jatyr. Budan basqa «Aıgerim», «Aısultan», «Ilmanov. Q» qojalyqtary da jańa tehnologııany qoldana bastady. Bul egin sýaratyn sýdy únemdeýge aıtarlyqtaı kómegin tıgizedi.

О́ńirdegi júgeri egistigi kólemin ıgerý tolyq tehnıkaǵa táýeldi. Sondyqtan jeke sharýa qojalyqtary tapqan tabysynyń basym bóligin aýyl sharýashylyǵy tehnıkalaryn satyp alýǵa jumsap júr. Iаǵnı jer óńdeıtin «temir tulparlardyń» parki jyl ótken saıyn jańaryp keledi. Bıyl kóktemgi egin egý naýqanyna aýdanda jalpy 1 231 birlik aýyl sharýashylyǵy teh­nıkasy qatysady. Budan bólek, alǵash­qy 3 aıda sharýalar 80,9 mln teńgege aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn satyp aldy.

Tehnıka degennen shyǵady, aqsýlyq sharýalar da aıanyp jatqan joq. «Aýyl amanaty» jobasynyń aıasynda Barlybek Syrttanov aýlynyń azamattary «Baýyr» kooperatıvin qurǵan. Olar da memleket qoldaýymen 27,6 mln teńge nesıege qol jetkizip, aýyl sharýa­shylyǵyna qajet tehnıkalar alǵan.

Aqsý aýdandyq ákimdiginiń máli­metinshe, jergilikti sharýalar aýyl­dyq jer­lerdegi kásipkerlikti damytý men aýyl halqynyń turmys sapa­syn jaqsartý maqsatynda qolǵa alyn­ǵan jobanyń ıgiligin kórip otyr. Byltyr eki sharýa qojalyǵy men jeke kásip­kerligi bar úsh azamat birigip «Baýyr» kooperatıvin qurǵan. Aýyl sharýashylyǵymen birazdan beri aınalysyp kele jatqandyqtan, olarǵa kooperatıv jumysyn júrgizý qıyndyq týdyrǵan joq. Birigýdiń nátıjesinde kooperatıvtiń ortaq men­shiginde 100 ga jer bar, sonyń 25-i sýar­maly jer. Tehnıkalary da ortaq.

«Jeke-dara jumys istegennen góri kooperatıvke birigip eńbektenýdiń utymdy tustary kóp. Sondyqtan aýyl­dastarymyzben aqyldasyp, usaq sharýashylyqtarymyzdy birigip toptas­tyrýdy jón dep taptyq. Bul oraıda «Aýyl amanaty» jobasynyń múmkindikterin paıdalandyq. Tehnıkalarymyz tozyp ketkendikten, kooperatıvterge beriletin jeńildetilgen nesıeden 27 mln 600 myń teńge qarajat alyp, jańa traktor, tıegish, soqa jáne qyzylsha sepkish satyp aldyq. Bıyl 10 ga qant qyzylshasyn, 10 ga arpa, 5 ga jońyshqa egemiz. Qazir qyzylsha eń tıimdi daqyl bolyp otyr. Sondyqtan aldaǵy jyldarda sýarmaly jerdiń kólemin ulǵaıtyp, qyzylsha alqabynyń aýqymyn 50 ga-ǵa jetkizsek degen josparymyz bar», deıdi «Baýyr» kooperatıviniń basshysy Baýyrjan Baqytjanuly.

Aıtýynsha, bolashaqta kooperatıvke qyzylsha jınaıtyn kombaın satyp alý josparlanyp otyr. Qazir qolda bar tehnıkalaryn ózderi qoldaný­men qatar aýdandaǵy ózge de sharýa qojalyqtaryna jer jyrtý, shóp shabý sııaqty jumystarǵa aqyly qyzmet kórsetip keledi. Bul tehnıkasy tapshy usaq sharýashylyqtar úshin tıimdi. 

Ázirge egis naýqanyna daıyndyq jumysyn úsh azamat ózderi atqaryp keledi. Al jazda, kúzgi jıyn-terin maýsymynda kooperatıv 10 shaqty adamdy, sonyń ishinde sýshy, qyzylshashy sııaqty eńbek adamdaryn jumyspen qamtıdy.

«Aýyl amanaty» baǵdarlamasynyń shart­tary, aýyldyq jerlerdegi kásip­ker­­likti qoldaý, ásirese usaq sharýashy­lyq­tar­dyń birigip kooperatıv qurýynyń jańa múm­kindikterge jol ashatynyn halyq ara­synda keńinen túsindirip kele­miz. Okrýgi­mizde kooperatıv qurý basta­masy jaman emes. О́zara birigip, irilený­diń nátıjesinde kúzgi ónimderin mol jınap, eńbektiń jemisin kórgende, ózgeler de kooperatıvtiń tıimdiligine kóz jetkizedi dep oılaı­myn», deıdi B.Syrttanov aýyldyq okrýginiń ákimi Ádiljan Súleımenov.

Oblystyq aýyl sharýashylyǵy bas­qar­ma­synyń málimetinshe, byltyr oblysta 13 aýyl sharýashylyǵy koopera­tıvi qurylǵan. Olardyń ekeýine jalpy somasy 54,6 mln teńge nesıe berilgen. Bıyl ár aýdanda bir kooperatıvten, ıaǵnı oblys boıynsha 8 kooperatıv qurý jos­parlanyp otyr.

Jetisý oblysy