Sıngapýr men Qazaqstannyń birqatar kompanııasyna tehnologııa men ınnovasııa, jańartylǵan energııa kózderi jáne bıotehnologııa salalarynda yntymaqtastyq ornatý usynyldy.
Bul usynys eki el birlesip ótkizgen bıznes forýmda aıtyldy. Sıngapýr premer-mınıstriniń orynbasary Heng Sýı Kıt ondaǵan jyl boıy eki el arasynda baılanys, bilim jáne basqarý, saýda jáne ınvestısııa, sondaı-aq adam resýrstary baǵyty boıynsha keń aýqymdy yntymaqtastyq qalyptasqanyn atap ótti.
«Eki memleket te ashyq ári erejelerge negizdelgen halyqaralyq ekonomıkalyq júıe halqynyń eńse tikteýine jáne olardyń ómiri men turmysynyń jaqsarýyna kómektesetin ósý men damýdyń mańyzdy draıveri ekenin moıyndaıdy», deıdi Heng Sýı Kıt.
Búginde Qazaqstan Sıngapýrdyń Ortalyq Azııa memleketteri arasyndaǵy eń iri saýda seriktesi bolyp otyr. Eki el arasyndaǵy taýar aınalymy 2023 jyly shamamen 50 paıyzǵa ósip, 600 mıllıon dollardan asyp jyǵyldy.
Qandastar atajurtyna oraldy
Qazaqstanǵa basqa elderde turatyn etnostyq qazaqtar qonys aýdaryp jatyr. Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń málimetine súıensek, osy jyldyń qańtar–sáýir aralyǵynda 4 351 etnostyq qazaq tarıhı otanyna oralyp, qandas mártebesin aldy.
1991 jyldan beri 1 132 700 etnostyq qazaq elge oraldy. 2023 jyldan bastap «bir tereze» qaǵıdatymen «qandas» mártebesin berýdiń qanatqaqty jobasy boıynsha Qazaqstannyń sheteldegi elshilikteri arqyly 7 518 etnostyq qazaqtyń ótinishi qabyldandy. Bıyl oralǵandardyń 51,1%-y Qytaıdan, 31,9%-y О́zbekstannan, 6,4%-y Túrikmenstannan, 5,4%-y Mońǵolııadan, 3,7%-y Reseıden, 1,5%-y basqa elderden kelgen. Eńbekke jaramdy jastaǵylar – 59,1%, kámeletke tolmaǵandar – 31,7%, zeınetkerler – 9,2%.
El úkimeti etnostyq qazaqtardy eldiń soltústigi men shyǵysyndaǵy jumys qoly tapshy óńirlerge, atap aıtqanda, Aqmola, Abaı, Qostanaı, Pavlodar oblystaryna qonystandyryp jatyr.
Energetıkalyq júıe týraly memorandým
Ázerbaıjan, О́zbekstan jáne Qazaqstan úsh eldiń energetıkalyq júıelerin biriktirý boıynsha yntymaqtastyq týraly memorandým jasady. Kabel Kaspıı teńiziniń túbimen tartylady.
Qujatqa Tashkentte úsh eldiń ekonomıka jáne energetıka mınıstrleriniń kezdesýiniń qorytyndysy boıynsha qol qoıyldy. Bul týraly áleýmettik jelide Ázerbaıjannyń ekonomıka mınıstri Mıkaıl Chıngız ogly Djabbarov málimdedi. Memorandýmdy júzege asyrý úsh tarapqa «jasyl» energııany óndirý jáne ony Ázerbaıjan arqyly Eýropaǵa eksporttaýdy uıymdastyrýda ózara is-qımyl jasaýǵa múmkindik beredi.
Jańa kólik toraby
«Qazaqstan temir joly» ulttyq kompanııasy (QTJ), reseılik «Slavtrans-servıs» AQ jáne Qytaıdyń Sıan erkin saýda portyn salý jáne paıdalaný jónindegi kompanııasy Máskeý oblysynyń Selıatıno stansasynda «CRK Terminal» jańa kólik-logıstıkalyq ortalyǵynyń qurylysyn bastady.
Jańa logıstıkalyq hab Sıan (Qytaı), Reseı jáne basqa elder arasyndaǵy Qazaqstan – Qytaı termınalyndaǵy tikeleı kólik baılanysyn damytýǵa arnalǵan.
2023 jyly Qytaı men Reseı arasyndaǵy Qazaqstan arqyly temirjol júk tasymaldaý kólemi 3,8 mln tonnany qurady, bul 2022 jylmen salystyrǵanda 35%-ǵa artyq. 2024 jyldyń birinshi toqsanynda «Qytaı – Reseı – Qytaı» baǵyty boıynsha tranzıttik tasymal 0,9 mıllıon tonna bolyp, turaqty deńgeıde qaldy.
OPEK+ kelisimi saqtalady
Qazaqstannyń Energetıka mınıstrligi 2024 jyldyń 1 toqsanynda artyq munaı óndirýdi joıý josparyn jarııalady. Bul mindetteme OPEK+ Birlesken mınıstrlik monıtorıng komıtetiniń (BMMK) 53-otyrysynyń dırektıvalaryna sáıkes keledi. Energetıka mınıstrligi el OPEK+ ýaǵdalastyǵy aıasynda kelisilgen óndirý kólemine sáıkestendirý úshin 2024 jyly ótemaqy tóleýdiń egjeı-tegjeı josparyn ustanatynyn aıtty.
«Biz árbir eldiń óz mindettemelerin jáne munaı naryǵyn turaqtandyrý úshin yntymaqtastyqty saqtaýdyń mańyzdylyǵyn túsinemiz», dep jazylǵan Energetıka mınıstrliginiń habarlamasynda.
Qazaqstan Úkimeti artyq óndiristi basqarýdyń strategııalyq tásilin ázirledi, ol kelesi jyly kezeń-kezeńimen júzege asyrylady. Bul bastama – 2024 jyly naýryzda tirkelgen artyq óndiriske jaýap bolyp otyr. Atalǵan ýaqytta munaı óndirý kólemi shekten táýligine 131 000 barrelge asyp ketti, bul aýa raıynyń qolaısyzdyǵy men jylytý maýsymynyń uzaqqa sozylýymen baılanysty boldy. Mınıstrlik bolashaqta óndiris kólemin túzete otyryp, osy mindettemeni oryndaıtynyn málim etti.