Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń «Azamattardyń salaýatty ómir saltyn ustanýy – deni saý ultty qalyptastyrýdyń negizgi sharty» atty bastamasyna Qazaqstannyń «Ádil bıler» respýblıkalyq qoǵamdyq birlestigi qoldaý bildirip otyr.
Osy maqsatta «Ádil bıler» birlestigi halyqpen tikeleı túsindirý jumystaryn júrgizip, 2023-2024 jyldary Túrkistan oblysy men Shymkent qalasy boıynsha 40 aýyldy spırttik ónimderdi satpaıtyn aýyl qataryna qosty. Aıta keteıik, buǵan deıin Túrkistan oblysynda ákimshilik tarapynan 50 aýyl – araqsyz aýyl atalǵan bolatyn. Naryq zańyna sáıkes ishimdik satatyn saýdagerge tyıym salýǵa eshkimniń quqy joq. Biraq osynyń zardabyn el tartyp keledi. Aýyl arasynda otaǵasy ishimdikke salynyp shańyraǵynan bereke qashqan otbasylar bar. Osy araq kesapatynan ata-anasyn, jaryn, balalaryn ańyratyp, ómirleri qyrshynan qıylǵan jastar qanshama. Araq jamandyqtyń bastaýy. Ishimdikke áýes halyqtyń bolashaǵy joq. Halyq psıhologııasyn zerttegen saıasatkerler bul qaǵıdaǵa ǵylymı negizde kóz jetkizgeli qashan.
«Ádil bıler» respýblıkalyq qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy Ergebekov Serik Ábenuly: «О́kinishke qaraı, pálen aqshaǵa satyp alǵan lısenzııam bar, ishimdik satpasam saýdam bolmaı qalady», dep úsh birdeı aýylda qasarysyp otyrǵan dúken ıeleri bar. Ondaı pikirdegi azamattar bolmasa búkil Túrkistan oblysyn araqsyz aýyl jasar edik, aý! Paıda kóksegen saýdagerler bolmasa, búkil aýyl spırttik ónim satpaıtyn aýylǵa aınalýǵa daıyn. Qudaı qalasa, olar jan-jaǵyna qarap oılanar degen úmittemiz. Tek úmittenip qana qoımaı áreket etýdemiz. Araqsyz aýyl dep aıta salý bir bólek, sol atqa laıyqty bolyp qalý úlken jumys. Sol sebepti bizdiń ádil bıler bul jumysty jalǵastyryp, qashanda qadaǵalap turýdy umyt qaldyrmaıdy. Bizdiń jumys dúkenderde araq-sharap satqyzbaý, sol arqyly el arasynda arsyzdyq pen zorlyq-zombylyqtyń aldyn alý mańyzdy.
Jalpy halyqtyń araqsyz qoǵamǵa degen kózqarasy durys. Halyq qýana-qýana qabyldap otyr. Bir ǵana mysal: Ordabasy aýdany, Qaraspan aýyldyq okrýginde araqsyz aýyldar kóp. Ári «Ádil bıler» halyqpen tamasha úılesimdilik tapqan. Sol 14 aýylda 6 jyldan beri aýdanǵa aryz-shaǵym túspegen. Barlyq shaǵym «Ádil Bıler» aldynan sheshimin taýyp otyr. Bul kóptiń kómegimen bitetin is. Bizdiki izgi iske muryndyq bolý», deıdi ol.
Halyq arasynan aýyl aqsaqaldary, tártip saqshylary, ákimshilik qyzmetkerleri, jastar, qoǵam belsendileri, din qyzmetkerleri «Ádil bıler» qoǵamdyq birlestiginiń jumysyna el ishinde óz úlesterin qosyp jatyr. Dúkenshilermen sóılesip, halyqty úıme úı aralap túsindirý jumystaryn júrgizip júrgen sol halyqtyń ózi eken. Jaqyn arada oblystyq jáne Shymkent qalalyq IID men «Ádil bıler» qoǵamdyq birlestigi ekijaqty kelisimmen 12 baǵytta halyqpen jumys isteý nıetinde memorandýmǵa otyrdy. Ol – daý-damaı, ulttyq dúrdarazdyq, zorlyq-zombylyqtyń aldyn alý, jer daýy, otbasylyq daýlar, jala jabý, qaryz máselesi, alaıaqqa aldanǵan adamnyń qarajatyn qaıtarýǵa kómektesý sııaqty máseleler. Osy oraıda bizderge qoldaý bildirip otyrǵan Túrkistan oblysy Polısııa departamentiniń bastyǵy, polısııa general-maıory Qabdenov Murat Talapuly men Shymkent qalasy Polısııa departamentiniń bastyǵy, polısııa general-maıory Taev Dýman Ashkenulyna alǵysymyz sheksiz. «Osylaısha Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev aıtqan qoǵam men bılik sanasyp, ózara úndestik taýyp otyr», deıdi Serik Ábenuly.
2024 jyldyń 24 sáýir kúni «Ádil bıler» Respýblıkalyq Qoǵamdyq Birlestiginiń «Ádiletti Qazaqstannyń Ádil bıleri» atty eseptik jıyny ótti.
Jıynda spırttik ónim satpaıtyn aýyl qurý úshin halyqpen jumys istegen el belsendileriniń jáne ádil bılerdiń eńbegi ákimshilik tarapynan marapatqa ıe boldy. «Ult bolashaǵy úshin izgilikti bastamanyń basynda qashanda kıeli Túrkistan qalasy júrýi tıis. Sol sebepti de araqsyz qoǵam qalyptastyrýǵa Túrkistan qalasynyń ákimshiligi de múddeli. Aldaǵy ýaqytta Memleket basshysynyń rýhanı bastamasyn jalǵastyrýǵa úlken kúsh salyp, jumystar atqaratyn bolamyz», dep Túrkistan qalasynyń ákimi Nurbol Ábdisattaruly Turashbekov arnaıy Alǵys hat jibergen. Sondaı-aq «Ádil bıler» RQB tarapynan barlyq ádil bıler men ádil analarǵa qomaqty syı-syıapat jasalyp «El senimi» tósbelgisimen marapattaldy. Al «Ádil bıler» Respýblıkalyq Qoǵamdyq Birlestiginiń tóraǵasy Serik Ábenuly Ergebekov BUU atynan «Adamdyq faktory» jáne «Ult maqtanyshy» atty medalimen marapattaldy. Zorlyq-zombylyqtyń aldyn alý jumystary boıynsha jasaǵan eńbegi elenip Altyn tósbelgi tabystaldy.
Zúbáıra Tilegenqyzy,
jýrnalıst