ÚKIMET

Elde elektr tapshylyǵy bolmaıdy Elimizde elektr energııasy máselesi ózekti. Onyń óndirilýinen bastap, únemdi paıdalanylýy, sonymen qatar, eldiń barlyq baǵytynda tepe-teńdik jaǵdaıynda taratylý máselesi jıi kóteriledi. Muny Elbasymyz sońǵy Joldaýynda da nazardan tys qaldyrmady. Buryn da elektr energııasynyń  únemdi qoldanylýyn eskertip kele jatqan Prezıdent bul joly onyń barlyq aımaqqa teń jetkizilýin qadaǵalaýdy tapsyrdy. Osy oraıda Energetıka mınıstrligine Memleket basshysynyń tapsyrmasyn oryndaýda qandaı jumystar atqarylyp jatqandyǵyn naqtylaý maqsatynda saýal joldaǵan edik. Saýalymyzǵa Energetıka vıse-mınıstri Baqytjan JAQSALIEV jaýap berdi. – Energetıka mınıstrligi el shyǵysyndaǵy tabıǵı gaz tapshylyǵyn joıý maqsatynda qandaı sharalar qarastyrýda? – 2012 jyldyń 8 jeltoqsanyn­da elimiz ben QHR arasynda «Sarybulaq-Zımunaı» gaz quby­ryn paıdalanýǵa berý boıynsha yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoıylǵan edi. Osy jobany júzege asyrý aıasynda Shyǵys Qazaq­stan oblysynda osy gaz quby­ry tartylyp, 2013 jyly maýsym aıyn­da qoldanysqa berildi. Sol jy­ly qarashada saltanatty túrde alaý jaǵylyp, Zaısan qala­synyń tu­tyný­shylaryna alǵash ret gaz beril­di. Búgingi kúni Zaısan aýda­ny­nyń toǵyz aýyldyq okrýgin gazdandyrý jumystary júrgizilýde. Aldaǵy respýblıkalyq bıýdjet esebine kirgizilý de qarastyrylýda. Sonymen birge, ShQO arqyly Qytaı Halyq Respýblıkasyna reseılik gaz tranzıti jónindegi másele qaras­tyrylýda. Bul másele reseılik j­áne qytaılyq seriktestermen keli­­sil­gen jaǵdaıda gaz qubyry óte­tin jol­daǵy eldi mekenderdi de gaz­ben qam­tamasyz etý múmkindigi týyndaıdy. – Tutastaı alǵanda elimizde elektr tapshylyǵy nemese basqa­sha aıtsaq, jetkiliksizdigi qashan joıylady? – Negizi elimizde bul másele oryn alyp otyrǵan joq. Iаǵnı, elektr energııasy tapshylyǵy týyn­dap otyr dep aıtýǵa kelmes. Eldi tolyq qamtamasyz etý úshin qazirgi óndirilip jatqan kólem jetkilikti. Tek elektr energııasynyń elimizdiń ońtústik aımaǵyna jetispeýi, al sol­tústik aımaqta artylyp qalýy sııaqty másele oryn alyp otyr desek túsiniktirek bolady. Dá­lirek aıtsaq, balans joq. Mine, osyǵan baılanysty tepe-teńsizdik oryn alyp otyr. Túıtkil ońtústik aımaqtaǵy tutynýshylarǵa Pavlo­dar oblysy elektr stansasynan 1350 mVt kólemde elektr energııasyn berý (bul shamamen jylyna 9 kVt/saǵ) arqyly sheshiledi. – Mınıstrlik elektr energııa­sy ınfraqurylymyn damy­tý úshin qandaı jumystar júrgizýde? – «Nurly Jol – bolashaqqa bas­tar jol» atty Qazaqstan halqyna Jol­daýy sheńberinde berilgen Pre­zıdent tapsyrmasy aıasynda ha­lyqty elektr energııasy­men qam­tamasyz etýdi arttyrý úshin «Eki­bastuz-Semeı-О́ske­men» jáne «Se­meı-Aqtoǵaı-Taldyqor­ǵan-Al­­maty» (Shyǵys arqyly ótetin úshinshi tranzıt «Soltústik-Ońtústik») ba­ǵyt­tary boıynsha joǵary voltti jeliler salynatyn bolady. «Soltústik-Shyǵys-Ońtústik» atty 500 kVt-ny  quraıtyn tranzıt qoldanysqa berilgennen keıin el ońtústigi men soltústigi arasyndaǵy elektr energııasyn berý jelileriniń ótkizý qabileti 2100 mVt-ny quraı­dy. Bul jylyna 14 mlrd. kVt/saǵ. quraıdy. Bul jeliniń qurylysyn salý Pavlodar oblysynyń elektr energııasyn óndiretin uıymdaryna Qazaqstannyń ońtústik aımaqtaryna berý úshin qazirgi deńgeıden artyq bolatyn qosymsha kólem óndirýge múmkindik týǵyzady. Bul jylyna 4 mlrd. kVt/saǵ. Bul elektr energııasy ınfraqurylymynyń damýyna úles qosatyn úlken úmitti jobalar dep aıtýǵa bolady. – Elektr energııasymen qamta­ma­syz etetin ınfraqury­lymdyq jo­ba­lardyń damý keleshegi qandaı? Joba­lardan kútiletin nátıje qan­daı? – Jalpy, «Soltústik-Shyǵys-Ońtústik» 500 kVt tranzıttik qurylysyn» júzege asyrý barysynda mynadaı nátıjeler kútip otyrmyz. Aldymen elimizdiń sol­tústik-ońtústik baǵytyndaǵy Ult­tyq elektr energııasy tizbegi tran­zıttik múmkindigin arttyrý, shyǵys aımaǵynyń EEO-men baılanysyn kúsheıtý kózdelýde. Sondaı-aq, Aqtoǵaı-Moıynty, Aqtoǵaı-Almaty, Aqtoǵaı-Dostyq temirjolyn elektrlendirý úshin jaǵdaı jasalatyn bolady. Shekara aımaǵyndaǵy aýmaqtardy damytýdy jalǵastyrý jáne jańǵyrtylatyn energııa kózderi múmkindigin arttyrý da sheshilmek. Jobalar júzege assa ShQO-daǵy taý-ken keshenin damytý úshin tıimdi jaǵdaı týyndaıdy. Osy jelilerdiń qurylysyn salyp qoldanysqa berý barysynda jańa jumys oryndary ashylatyny anyq. Bul keń aýqymdy jumystar el ıgiligi úshin atqarylyp jatyr. Elbasy tapsyrmasy da bizge osyny mindettegen bolatyn.  Áńgimelesken Venera TÚGELBAI, «Egemen Qazaqstan».

Jańa joldaǵy jarqyn ister

Byltyr kúzde Elbasynyń pármenimen iske qosylǵan Jezqazǵan – Beıneý temirjoly elimizdiń ortalyǵyn batysqa, odan ári Eýropa men Parsy shyǵanaǵyna jalǵap jatyr. Memleket basshysynyń tikeleı nazarynda turǵan nysandardyń alǵashqy qysty qalaı qarsy alyp otyrǵandyǵyn kózben kórip, ózekti jaılardy jergilikti jerde sheshý maqsatymen «Qazaqstan temir joly» UK» AQ prezıdenti Asqar Mamın bastaǵan laýazym ıeleri Jazqazǵan – Beıneý jańa temirjolynyń ón boıyn aralap shyqty. Jalpy uzyndyǵy myń sha­qyrymǵa jýyq barlyǵy 18 stansa men 39 jol aıyryǵy bar óńirdi bir apta kóleminde tolyq aralap shyǵý múmkin emes. Sondyqtan, arnaıy top jetekshileri iri stansalar men shaǵyn jol aıyryqtaryndaǵy ınfraqurylymdyq nysandardy, talshyqty-optıkalyq baılanys túrimen qamtylýyn, jasandy ǵımarattar men óndiris alańdary­nyń keste boıynsha paıdalanýǵa berilý jaıyn saraptaýdy uı­ǵardy. Onyń biri, Jezqazǵan – Sekseýil aralyǵynda buryn-sońdy eldi mekender bolmaǵan qula dúzge jas mamandardy tartýdyń jaıy. Shalqardan bas­­t­ap Beıneýge deıingi jańa­dan iske qosylǵan shaǵyn stan­salardyń qysqy jylý berý maý­symyndaǵy kúnkórisi, jas otba­sy­lardyń jaǵdaıy, balabaq­sha­lar men mashınısterdiń dema­lys oryndary qaraldy. Osy kúnde atalmysh temirjol boıynda jaqyn eldi mekenderge jumysshy poıyzdary, arnaıy júkter, qurylys materıaldary jetkizilip qana qoımaı, táýligine eki júk poıyzy kókteı ótedi. Qazaqtyń esilip jatqan saıyn dalasynyń qum sýyrǵan sortańdy nemese jyqpyl-jyqpyl taýly-qyratty jerlerden qıystyryp jol salýdyń qurylysshylarǵa ońaı bolmaǵandyǵy birden kózge urady. Bul joba qurylysynyń rekordtyq merzimde oryn­dalýy­nyń basty sebebi, qurylys­shylardyń buǵan deıin de Shar – О́skemen, Altynsarın – Hromtaý, Jetigen – Qorǵas jańa temirjol telimderin taýdy buzyp, tasty jaryp salǵan qajyrly eńbegi men táýekelshil tájirıbesine súıenip, alyp qurylysty tórt jaǵynan birdeı bastaýy edi. Árıne, alyp joba rekordtyq qysqa merzimde salynǵandyqtan kemshin tustary da bar eken. Muny sapar barysynda sa­rap­taǵan arnaıy top olqy­lyqtardy tezirek qalpyna kel­tirýge tapsyrma al­dy. QTJ basshysy A.Mamın eń aldymen jas otbasylardyń qonystaryna kirip, Jańa jylmen quttyqtady. Kúni búginge deıin jol boıynda 44 otbasy jaıly páterge qonys­tanypty. Arnaıy topty temirjol mańyndaǵy tirshiliktiń boıy­na qan júgirip, kóptegen eldi meken­der boı kóterip, jas ma­mandar qonystana bastaǵandyǵy qýant­ty. Temirjol salasynda on jyl­dan astam ýaqyttan beri qyz­met etip kele jatqan N.О́r­keshovtiń qazirgi qyzmeti – Sekseýil kom­mersııalyq tekserý beketiniń mamany. Sekseýil stansasynan usynys túskende, birden kóship kelipti. Qazir anasy, áıeli jáne 3 balasymen osy 4 bólmeli páterde turyp jatyr. Onyń qasynda óndiriske naǵyz qajetti jas mamandar elektromehanıkter M.Músenov, J.Dáýletaev, M.Al­danovtar qonys toılaryn toılaý­da. Sekseýilde 16 otbasy eki pá­ter­li segiz úıge kirgen. Munan keıin­g­i úlken stansa Shalqarda da 190 oryndyq balabaqsha paı­dalanýǵa berilipti. Ásem bala­baqshanyń ashanasy, oıyn alań­dary, eń arǵysy lıftige deıin qamtylǵan. Bólmeleri jyly da jaıly. Búldirshinderge qajetti oryndyqtary men jıhazdaryna deıin jetkizilgen. Shalqar stan­sasynda da barlyǵy 20 páter­li on úıge temirjolshylar qonys­tanǵan. Tassaı stansasyndaǵy tórt eki páterli úıge segiz temir­jolshynyń otbasy jaıǵasqan. Jańa páterlerdiń ıeleri J.Eleý­sizov, A.Dáýitovter otbasylaryn kóshirip ákelgen. Olardyń tap qasynan mashınısterdiń 20 adam­dyq demalys orny boı kóter­gen. Bıylǵy qystyń jaıly bolýyna oraı, barlyq shaǵyn stan­salar men beketterde júk ta­sy­malymen qatar, temirjol ny­san­darynyń qurylystary da qarqyndy júrgizilýde. Qajetti qury­lys materıaldary men azyq-túlik kúndelikti júretin júk po­ıyzdarymen jetkiziledi eken. Jergilikti jurttyń en­digi bir tilegi – osy baǵytta jo­laý­shy­lar poıyzy tezirek qatynasa deıdi.  Eskendir ERTAI. Jezqazǵan – Sekseýil – Shalqar – Tassaı – Beıneý.

Baǵdarlamaǵa qatysýshylar kóbeıýde

Aqmola oblysynda «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵ­dar­lamasyn iske asyrý boıynsha jyl qorytyndysyna arnalǵan saltanatty shara ótti. Mem­lekettik baǵdarlamany iske asyrýda jemisti yntymaq­tastyǵy úshin jeke kásip­ker­ler men qalanyń eńbek uıym­daryna alǵys hattar berildi. Qazirgi tańda Kókshetaý qalasynyń Jumyspen qamtý ortalyqtary tarapynan «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdar­lamasynyń úsh baǵyty boıynsha belgilengen jospar 100 paıyzǵa atqarylǵan. Baǵdarlamaǵa jalpy sany 351 adam qatysty. «Infraqurylym men turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵyn damytý esebinen jumyspen qamtý» baǵyty aıasynda 7 joba iske asyryldy. Oǵan ózin ózi jumyspen qamtýshylar arasynan 18 adam qatysty. Ekinshi baǵyt «Kásipkerlik pen tirek aýyldardy damytý ar­qy­ly jumyspen qamtý» boıynsha 10 adam «Kásipkerlik negizderin» oqyp shyqty. Respýblıkalyq bıýdjetten shaǵyn nesıelendirýge 2014 jyly 25 mıllıon teńge bólingen. Úshinshi baǵyt «Jumys berýshi qajettigi aıasynda oqytý men qonys­tan­dyrý arqyly jumyspen qamtý» boıynsha 82 adam kásiptik oqýǵa baǵyttalyp, 116 adam jastar taǵylymdamasynda belsendilik tanytty. Baqbergen AMALBEK, «Egemen Qazaqstan». Aqmola oblysy.

Keler kúnge senim nyq

Kúnshalǵan aýyly tabıǵaty sulý óńirde ornalasqan. Atyna zaty saı eldi mekenniń aınalasyn bıik taý, qaınar bulaq, qalyń orman kómkergen. Eń negizgi baılyǵy – jeri qunarly. Týǵan óńir tabıǵaty adam balasyna óz múmkindigin molynan paıdalanýǵa jol ashyp tur. Ásirese, eginshilik kásibine óte qolaıly. Qarttar kúnine arnalǵan aǵa býynmen júzdesýde demeýshiligimen tanylǵan «NurAli» JShS-niń at­qa­rýshy dırektory Qýanysh Jasarov­pen tanysýdyń sáti tústi. Shaǵyn kásiporyndy 2011 jyly Bekim Ákimov qurǵan eken. Ne­gizgi baǵyty – eginshilik pen mal sharýa­shylyǵy. Bıyl ıeligindegi 850 gektar alqaptyń 650 gektaryna bıdaı sepken, aýa raıynyń qolaısyz áserine qaramastan, jerden óngendi tolyq jınap aldy. 105 gektar arpa egistigi ár gektarynan 8 sentnerden túsim berdi. Arpanyń basym bóligi tutynýshylarǵa satyldy. Egindi oń­taıly merzimde jınap alýǵa eski úlgidegi dala kemesine qosa bıyl aldyrylǵan jańa «Vektor» kombaındary paıdalanyldy. Ujymdaǵy mehanızatorlar Vladımır Kaznacheı, Dmıtrıı Lotorev naýqandyq jumysta jaqsy nátıje baıqatty. Eginshilikpen qatar mal sharýashylyǵy da damyp keledi. Aldaǵy qysta iri qara, jylqy, qoı kútiletin mal jaıylym ýchaskeleriniń birine 250 tonna shóp úıilgen. Keleshekte etti mal sharýashylyǵyn órkendetetin nıeti barshylyq. Bul salaǵa memlekettik baǵdarlamanyń ıgiligin paıdalanýǵa ábden bolady. Seriktestikti uıymdastyrýshylar – osy aýyldyń tól týma azamattary. El tarıhyn, halyqtyń jaǵdaıyn bes saýsaqtaı jaqsy biledi, múmkindiginshe áleýmettik salany, aǵa býyndy súıe­meldep otyrady. Al negizgi ıgilik kózi – jerdi baptaı bilgen jannyń egini de bitik, maly da qońdy, járdem-sharapatyn sezingen aýyldastyń rızashylyq alǵysy da ushan-teńiz bolatyny belgili. Bul sharýa ıesine de zor mártebe, aýyldyń da alǵy kúnine nyq senim uıalatatyn jaǵymdy qadam. Raýshan BARJAQSY, jýrnalıst. Aqmola oblysy, Ereımentaý aýdany.    

Aýyldaǵy alaý

Isataı aýdanyndaǵy aýyldyń biri Toman dep atalady. Qazir munda 430 turǵyn bar. Turǵyndardyń jartysynan astamy temirjol salasynda jumys isteıdi. О́ıtkeni, aýyl Atyraý-Astrahan baǵytyndaǵy temirjoldyń boıynda ornalasqan. Soǵan oraı №17 temirjol beketi degen ekinshi ataýy jáne bar. Tur­ǵyn­dar sanynyń kóp emestigine baılanys­ty aýylda 44 oqýshy bilim alatyn bastaý­ysh mektep 1970 jyly ashylypty. Bıyl osy mektepke kúrdeli jóndeý jasaǵan. Aýyl­daǵy shaǵyn klýbqa da jóndeý ju­mys­tary júrgizilip jatyr. Aqqystaý selolyq okrýginiń ákimi Mutıǵolla Nasıhanovtyń aıtýynsha, Toman aýylynda jumyssyzdyq máselesi sheshimin tapqan deýge bolady. Sebebi, atalǵan aýyldyń 6 turǵyny ǵana jumyssyz retinde tirkelipti. Demek, aýyldyń ózge tur­ǵyndary ár saladan tabys tabatyn jumys­pen qamtylǵan. Turǵyndardyń áleý­mettik turmysynyń jaqsarýyna yqpalyn tıgizetin ınfraqurylymyn damytýǵa basym baǵyt ustalyp otyr. Sonyń dálelindeı, bıyl tomandyqtar «Aqbulaq» baǵdarlamasymen taza aýyzsýǵa qol jetkizdi. Al jaqynda jaz ortasynda bastaý alǵan tabıǵı gaz jelisin jetkizý jumystary aıaqtaldy. Osy maqsat úshin jergilikti bıýdjetten bólingen 198 mıllıon teńge qarjyǵa «Agata» JShS aýyl turǵyndary úshin 24 shaqyrymdyq gaz jelisin júrgizip berdi. Osylaısha, oblys ortalyǵynan 23 shaqyrym qashyqta ornalassa da «kógildir otyndy» uzaq jyl kútken tomandyqtar endi mal tezegi men kómir jaǵyp, kúl shyǵarý azabynan aryldy. Qazirdiń ózinde aýyldaǵy 80 otbasynyń jartysynan asta­mynyń oshaǵynda «kógildir otyn» alaýy tutandy. Olardyń bul qýanyshyn bólisýge Energetıka mınıstriniń birinshi orynbasary Uzaqbaı Qarabalın men oblys ákimi Baqtyqoja Izmuhambetov arnaıy qatysty. – Bir jyl buryn osy aýyl turǵyndary «kógildir otynǵa» zárý ekenin jetkizgen edi. Sol kezde aýyl turǵyndaryna máseleni oń sheshý jóninde ýáde berdim. Búgin mine, aýylǵa tabıǵı gaz jetkizildi. Endi aldaǵy ýaqytta aýylǵa kiretin jolǵa jóndeý jumysy júrgiziledi, –dedi oblys ákimi B.Izmuhambetov. Buryn aýyl turǵyndary jumystyń joq­tyǵynan, turmystyń qıyndyǵynan ár jaq­qa qonys aýdarǵan bolsa, endi týǵan jerge qaıta orala bastapty. Qazirdiń ózinde Aqqystaý selolyq okrýginde Toman aýylynan baspana turǵyzýǵa jer suraǵan 50-ge jýyq ótinish túsipti. Sonymen birge, shaǵyn bolsa da bul aýylǵa jumys jasaýǵa nıet bildirgen jas mamandar da bar. Sonyń biri jastardy qoldaýdyń ıgiligin kórip otyr­ǵan feldsher Erlan Qýanov óz oıymen bylaısha bólisti: «Elbasynyń aýyldardy eńselendirý tapsyrmasynyń shara­patyn bizdiń aýyl turǵyndary da kóre bas­tady. Qazir bizdiń aýylda taza aýyzsýy­myz bar, «kógildir otyn» jetkizildi, uıa­ly baılanys stansasy ornatyldy. Endi aýy­ly­myzǵa deıingi jolymyz jóndeletin bolsa, jaǵdaıymyz búgingiden de jaqsara túsedi». Aýyl ardagerleri de elimizdiń ekono­mıkalyq ahýalynyń jaqsarýy ásirese, eldi mekender ınfraqurylymyn jaqsartýǵa serpin bergenine qýanady. «Tuńǵysh Prezıdentimiz Nursultan Nazarbaevtyń «Nurly Jol – bolashaqqa bastar jol» atty Joldaýynan ekonomıkanyń basty kúretamyry – joldardy jańǵytý máse­lesine kóńil bólingenine qýanyp otyr­myz. Aýylymyzdyń ınfraqurylymy jaq­saryp, qaladaǵydaı órkenıetke qol jet­kize bastadyq», deıdi aýyldyq ardagerler keńesiniń tóraǵasy Shákir Qojaqov. Iá, endi Toman aýyly murjalardan kúni-túni bir tynbaı býdaqtaıtyn kómir tútinine tunshyqpaı, «kógildir otynnyń» rahatyn kóredi. О́mir nári – taza sýmen meıir qandyryp, ǵalamnyń tórt buryshyna qońyraý shalady. Endi «temir tulparlaryn» taqtaıdaı tegis jolmen taıpalta júrgizetin kúni de alys emes. Joldasbek ShО́PEǴUL, «Egemen Qazaqstan». Atyraý oblysy, Isataı aýdany. Sýretti túsirgen Rahym QOILYBAEV.

Jeli qurylysy qarqyndy júrýde

Jaqynda Elbasynyń «Nurly Jol» Joldaýyna oraı «KEGOK» AQ basqarma basshysy Baqytjan Qajıev Astanadan arnaıy kelip, jergilikti jumysshylarmen, eńbek adamdarymen kezdesý ótkizdi. Jazda tusaýy kesilgen 500 kVt Soltústik-Shyǵys-Ońtústik tranzıtiniń qurylysy» jobasy eki kezeńde júzege asyrylyp, 2018 jyly aıaqtalady eken. Jalpy, quny júz jıyr­ma mıllıard teńgeni quraıtyn joba aıasynda qýattylyǵy 500 kVt, uzaqtyǵy 1500 shaqyrym joǵary kerneýli elektr jelilerin jáne Semeı, Aqtoǵaı, Taldyqorǵan qalalarynda qýattyly 500 kV úsh shaǵyn stansa salý qarastyrylǵan. – Shilde aıynan bastap, mańyzdy jumystyń irgetasyn qaladyq desek te bolady, – dedi Baqytjan Qajıev. – Kúzde aýa raıy jaǵdaıyna baılanysty biraz qıyndyqtar týyndaǵan edi. Biraq jumysshylar qajyr-qaırattarymen josparlanǵan kestege sáıkes jumys ist­ep jatyr. Búgingi tańda qurylys-mon­taj jumystarynyń basym bóligi oryn­daldy. Joǵary kerneýli jeliniń qury­lys jumystarynyń barlyǵyn otan­dyq merdiger kompanııalar atqarýda. Joǵary tehnologııalyq qurylǵylardan basqa, barlyq qondyrǵylar men shıkizat jergilikti óndirýshilerden alynýda. Olar­dyń ishinde kabelder, metall kons­trýksııasy, temir-beton bloktary bar. – Búgingi tańda biz ýchaskemizdegi jumystardy júzege asyrýǵa kóbine osy óńirdiń mamandaryn tartýdamyz, – dedi merdiger bolyp tabylatyn «Sátti jol» JShS ýchaske basshysy Marat Otarbaev, – bul kórsetkish seksen paıyzǵa jýyq. Qurylys jumystarynyń qarqyny jaqsy. Tek aýa temperatýrasy 35 gradýstan tómendep, jeldiń jyldamdyǵy sekýndyna on metrge deıin jetken kezderde ǵana tehnıkalyq qaýipsizdiktiń barlyq erejelerin saqtaý maqsatynda jumystardy toqtatýǵa tıispiz. – Prezıdent jarııalaǵan Jańa Ekonomıkalyq Saıasatqa sáıkes, «Ekibastuz-Semeı-О́skemen» já­ne «Semeı-Aqtóbe-Taldyqorǵan-Al­maty» ba­ǵyttary boıynsha joǵary kerneýli elektr jelilerin salýdy jolǵa qoıyp otyrmyz. ???? Joba júzege assa Qazaqstan birtutas elektr energetıkalyq ja­ńa ba­ǵytta damıtyn bolady, – deıdi «KEGOK» AQ basqarma basshysy Ba­qyt­jan Qajıev. Qazirgi ýaqytta «Semeı» shaǵyn stan­sasynyń qurylys jumystary erek­she qarqynmen júrgizilýde. Munda «Siemens» sııaqty álemdik óndirýshiler shyǵarǵan zamanaýı jańa qondyrǵylar ornatylyp jatyr. Semeı men О́skemen qalalarynyń arasynda jeliniń boıynda úsh júzden astam baǵana ornatylǵan, elektr symdary montajdalýda. Baqyt­jan Qajıevtiń aıtýynsha, qazirgi ýaqytta Shyǵys Qazaq­stan oblysyna jetpeı turǵan elektr qýatyn tasymaldaý reseılik jeli­­ler arqyly, sonyń ishinde Rýbsovsk qala­­synan júzege asyrylýda. Joba aıaq­talyp, jeli paıdalanýǵa berilse Shy­ǵys Qazaqstan oblysy reseılik tran­zıt­terge táýeldilikten tolyq arylady eken. Raýshan NUǴMANBEKOVA.SEMEI.

Jobalar júzege asyrylýda

2014 jyly «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasynyń barlyq baǵyttaryn júzege asyrý úshin Aqmola oblysyna respýblıkalyq bıýdjetten 1,6 mıllıard teńge qarjy bólingen bolatyn. Osynaý qamqorlyq pen qoldaý jergilikti kásipkerler jumysyna serpin qosty. О́z isin bastaýshylar sany da artyp otyr. Máselen, 2014 jyly «Jańa bıznes bas­tamalardy qoldaý» baǵdarlamasynyń birinshi baǵyty boıynsha aımaqtyq úılestirý keńesi jalpy quny 7,5 mıllıard teńgeniń 37 ótinimin maquldady. Sondaı-aq, nesıege qol jetkizgendermen kelisimshart jasalyp, 1,2 mıllıard teńge sýbsıdııa tólendi. Tutastaı alǵanda, baǵdarlamanyń úshinshi baǵyty sheńberinde jalpy nesıe somasy 15,1 mıllıard teńgeni quraıtyn 25 ótinim qarjy ınstıtýttary tarapynan qoldaý taýyp otyr. Osy oraıda «qarjy berildi, al ıgerilýi qalaı?» degen suraq týyndaıtyny anyq. Bul jóninde «Damý» kásipkerlikti damytý qory» aksıonerlik qoǵamynyń oblystyq fılıaly bizdiń ótinishimizdi qoldap qana qoımaı, jańa jobalardyń júzege asyrylýy barysymen tikeleı tanysýymyzǵa jaǵdaı jasaı bildi. Sóıtip, fılıaldyń bas menedjeri Aısulý Áýbákirova bizdi eń aldymen Kókshetaý qalasyndaǵy «SAGA-DENT» seriktestigine bastap keldi. Áleýmettik baǵyttaǵy ujym turǵyndarǵa stomatologııalyq qyzmet kórsetýmen aınalysady. Bul úshin olar «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasynyń birinshi baǵyty boıynsha «Eýrazııalyq bank» aksıonerlik qoǵamy arqyly 14 paıyzdyq ósimmen 9 mıllıon teńge nesıe qarjysyn alǵan. Onyń 7 paıyzyn, ıaǵnı teń jartysyn memleket sýbsıdııa túrinde tóleýde. «Damý» kásipkerlikti damytý qorynyń qoldaýymen iske asyrylǵan jobanyń ujym úshin de, qalalyqtar úshin de mańyzy zor. Bilikti dárigerler jumys isteıtin «SAGA-DENT» qazirdiń ózinde turǵyndar iltıpatyna ıe bolyp otyr. Munda tórt jańa jumys orny ashylǵan, qyzmettiń sapasy da edáýir artqan. Sondaı-aq, jańadan salynǵan «Silk Way» qonaqúı kesheni Kókshetaý qalasynyń saltanatyn asha túskenin aıtýymyz kerek. Zamanaýı sáýlettiń ozyq úlgisi kórinis tapqan ǵımaratta qonaqúı bıznesiniń suranymyndaǵy qajettilikteri tolyqtaı derlik qamta­masyz etilgen. Munda 31 nómirlik jatyn oryn, meıramhana, konferens zaly jabdyqtalǵan. Jeke kásipker Iýrıı Svetlıchnyı «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasynyń sheńberinde «Sberbank» aksıonerlik qoǵamy arqyly 62 mıllıon teńge jeńildetilgen nesıe alyp, ony tolyq ıgerip otyr. Endi baǵdarlamanyń kelesi baǵyttary boıynsha jańa jobalar daıyndaý ústinde eken. Osynyń ózi kásipkerdiń qala qonaqtaryna sapaly qyzmet kórsetip, otandyq naryqta óz ornyn taba biletindigin aıǵaqtaı túsedi. «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy keń aýqymdylyǵymen erekshelenedi. Máselen, týrızm ındýs­trııasy Býrabaıda ǵana emes, óńirdiń ózge aımaqtarynda da belsendilikpen damı bastady. Ony Zerendidegi «Zeren Nur» demalys ortalyǵy» jaýap­ker­shiligi shekteýli seriktestiginiń tájirı­besinen de kórýge bolady. Qazirgi tań­da seriktestiktiń 13 gektar jeri bar. Keshen Zerendi kóliniń jaǵalaýyndaǵy qaraǵaıly orman qushaǵynda ornalasqan. Munda demalýshylarǵa saýyqtyrý-emdeý qyzmetiniń keń túri usynylady. Sonymen birge, «Zeren Nur» túrli ǵylymı-tájirıbelik konferensııalar, semınarlar jáne bıznes kezdesýler ortalyǵy retinde de kózge túsip úlgerdi. Osynaý tıimdi baǵdarlama aýyl turǵyn­darynyń qolyn uzartyp otyr­ǵany súıinishti. Biz sapar barysynda Sandyqtaý aýdanyndaǵy «Dokaev D.K.» jeke kásipshiliginiń jumy­sy­men tanysýǵa múmkindik aldyq. Doka Do­kaev nesıe qarjysy esebinen Bal­qa­shyn aýylynda eńseli tehnıkalyq baı­qaý ortalyǵyn ashypty. Joǵary talap­taǵy standarttarǵa saı ortalyq aý­dan turǵyndaryna asa qajet qyzmet túri­men aınalysady. Endi olar oblys orta­lyǵy men iri qalalarǵa shapqylaıtyn qo­laısyzdyqtan arylǵanyn aıtýda. Son­daı-aq, biz Sandyqtaý aýylynda mal sharýa­shylyǵymen aınalysyp jatqan kásipkerler qatary kóbeıgeni týraly maǵlumat aldyq. Jalpy, Elbasynyń tapsyrmasymen qolǵa alynǵan «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy adamdar ómiriniń sapasyn arttyrǵanyn osy mysaldardan-aq kórýge bolady. Baqbergen AMALBEK, «Egemen Qazaqstan». Aqmola oblysy.

Arnaýly avtokólikter tapsyryldy

Jalpy, elimizde sońǵy jyldary mal sharýashylyǵyn damytýǵa aıryqsha nazar aýdarylýda. Bul baǵytta birneshe memlekettik baǵdarlamalar qabyldanyp júzege asyrylýda. Salany damytýǵa bóli­nip jatqan qarjy kólemi jyl saıyn aý­qymdy bola túsýde. Sonyń nátıjesinde jyl saıyn mal sany kóbeıip keledi. Sondaı-aq, mal aýrýlarynyń aldyn alý jáne boldyrmaý úshin veterınarııa salasyn damytý, onyń jumysyn jaqsartýda da il­gerileý bar. Veterınarııalyq jáne tamaq ónim­deriniń qaýipsizdigin qamtamasyz etý «Agrobıznes-2020» baǵdarlamasynyń  basym baǵyttarynyń biri bolyp tabylady. Osy maqsatta oblysta qurylǵan veterınarııalyq uıymdardyń materıaldyq-teh­nı­kalyq bazasy nyǵaıtylýda. 2013 jyly aýdandyq jáne  aýyldyq veterınarııalyq pýnktterge «Nıva» avtokóligi jáne qural-jabdyqtar satyp alyp berilgen-di. О́tken jyldyń qarasha aıynda 13 veterınarııalyq stansaǵa bıologııalyq qaldyqtardy joıýǵa arnalǵan jyljymaly ınsıneratorlar satyp alyndy. Buǵan 400 mıllıon  teńgege jýyq qarjy jumsaldy. Taıaýda oblys ákiminiń orynbasary Muhtar Jumaǵazıev Aqtóbe qalasy men aýdandyq aýyl sharýashylyǵy jáne veterınarııa bólimderiniń basshylaryna mal tasýǵa arnalǵan 13 arnaýly «KamAZ» avtokólikteriniń kiltterin tabys etti. Bul avtokólikter jol talǵamaıtyndyǵymen erekshelenedi jáne maldy tıeýge yńǵaıly elektromehanıkalyq satymen qamtamasyz etilgen, sanıtarlyq  maldardy mal soıý oryndaryna tasýǵa arnalǵan. Satybaldy SÁÝIRBAI, «Egemen Qazaqstan». Aqtóbe oblysy.