Bilim oshaqtaryn zaman talabyna saı jabdyqtaý, synyptan tys jumystardy ilkimdi uıymdastyrý oqýshylardyń sapaly bilim alýyna septigin tıgizedi.
О́ńirdegi bilim nysandaryndaǵy tynys-tirshilikti bezbendeıtin baspasóz týry aıasynda ulttyq dástúrge negizdelgen qyrýar jumystyń qalaı qarqyndy júrgizilip jatqandyǵyn kórip, túısinýdiń múmkindigi týdy. Shýchınsk qalasyndaǵy №7 qazaq mektep-lıseıi táp-táýir eken. Mektep ishi balalardyń sanasyna salmaqty oı sińiretin qundylyqtarmen bezendirilgen. 2021 jyldan bastap oqý orny «Bilim-ınnovasııa» lıseılerimen memorandým jasap, ár aı saıyn tárbıe jumystaryn jetildirý maqsatynda janǵa jaǵymdy jańalyqtaryn eseleı túsedi. Mysaly, qyrkúıek aıynda jaýapkershilik aılyǵy ótipti. Osy aılyqtyń aıasynda taqyryp keńinen ashylyp, oqýshylardyń oı-tanymyna oralymdy tárbıe shýaǵy sebezgilegen. Al «Oqý mektebi» jobasy jas urpaqty kórkem ádebıetpen dostastyrý baǵytynda talpynys jasap jatyr. Mektep oqýshylary ulttyq ádebıettiń máıegimen sýsyndap, jan dúnıelerin ádemi de mazmundy álemniń shyraıly shuǵylasymen kórkeıte túsedi. Bilim oshaǵyndaǵy kádimgi kıiz úı beınesindegi ulttyq mýzeı de kóztartarlyq jádigerlerge tunyp tur. Jaı ǵana jádiger emes, este joq eski kezeńniń talaı sátiniń kýágeri ispetti. Naýryz aıynda «Qurmet aılyǵy» uıymdastyrylypty. Bir aı boıy oqýshylar ulttyq salt-dástúr men ádet-ǵuryptardy saralaı salmaqtap, baı mazmunyn baǵamdap, tanym kókjıegin keńeıtken. Halqymyzben birge jasasyp kele jatqan mol qazyna jas tolqynnyń oı túzeýine, boı túzeýine septigin tıgizip jatsa, ǵanıbet emes pe?
Mektepte analar men ákeler klýbtary da belsendi jumys isteıdi. Ásirese ekinshi klýb jumysy aıtarlyqtaı qyzyǵýshylyq týǵyzyp otyr. Buryn jumysbasty ákeler perzentteriniń oqý úlgerimin analaryna tapsyryp qoısa, endi osy is bastalǵaly kóńil bóle bastaǵan. Aıtpaqshy, Býrabaı aýdanynda ákeler klýby eki oqý ornynda ǵana bar eken. Sonyń ishinde №7 mekteptegi «Asqar taý» ákeler klýbynyń jumysyn aıta ketýge bolady. 860 oqýshy oqıtyn №7 mektepte synyptan tys jumystar júıeli jolǵa qoıylǵan. Munda qyryqqa jýyq úıirme, birlestik jumys isteıdi. Osynyń barlyǵy mektep oqýshylarynyń qyzyǵýshylyǵyn týǵyzyp, bilimdi eseleı túsýge yqpal etedi.
Aýyldaǵy mekteptiń ahýaly týraly keıde ókpe de aıtylatyny belgili. Aýyl men qala mektepteriniń arasyndaǵy aıyrmashylyqty joıý ózekti ekendigi barshaǵa belgili. Býrabaı baýraıyndaǵy bilim oshaqtarynda jaqsy jabdyqtalǵan oqý kabınetteri, zamaýı zerthanalar, art-stýdııa, telestýdııa, eńbek sabaqtaryna arnalǵan sheberhanalar bar eken. Osyndaı maqtaýly mekteptiń biri – Bulandy aýdanyna qarasty Makınsk qalasyndaǵy Balýan Sholaq atyndaǵy qazaq mektep lıseıi. Bilim oshaǵy 350 oryndyq bolǵanymen qazir munda eki aýysymmen 597 oqýshy bilim alady. О́tken oqý jylynda «Qazaqstan halqyna» qory bólgen 250 mıllıon teńge qarajatqa jóndeý jumystary júrgizilgen. STEM-zerthana, telestýdııa, artstýdııa, kitaphana, sahna kıimderi, jaryq, dybys jabdyqtarymen qamtylyp, mereıleri ósip qalypty.
«Osyndaı jumys oń nátıjesin bere bastady, – deıdi mektep-lıseıdiń dırektory Azamat Qýanyshev. – Rasýl Zańdybaı men Raýan Shaızan esimdi eki oqýshymyz robottehnıkadan respýblıkalyq baıqaýda úshinshi orynǵa ıe boldy. Túrkııada ótken halyqaralyq baıqaýda úzdik nátıje kórsetip, Italııada uıymdastyrylatyn halyqaralyq chempıonatqa joldama aldy».
Kórkem eńbek sabaǵynda oqýshy qyzdar tigin mashınalarynda is tigip úırenedi. Pán muǵalimi Lázzat Ýaqapovanyń aıtýynsha, oqýshylardyń talaby táp-táýir. Uldardy tokarlyq mamandyqqa baýlıdy. Qazirdiń ózinde shaǵyn stanoktarda jumys isteı alady.
Sonaý 1955 jyly irgetasy qalanǵan Makınsk lıseıi aldaǵy jyly 70 jyldyǵyn toılamaq. Ejelgi mekteptiń tozýy da túsinikti. Kúrdeli jóndeýdi qajet etip tur. Áıtse de, ishki mazmun, berik bilim dástúri qalypty deńgeıde. Aqkól qalasyndaǵy Jaıyq Bekturov atyndaǵy №3 jalpy bilim beretin qazaq mektebi – osy tóńirektegi aýyldyq mektepter úshin tirek mektep. О́tken oqý jylynda «Qazaqstan halqyna» qory bólgen 250 mıllıon teńgege materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn jaqsartyp alypty. №3 jalpy bilim beretin mektepte ákeler men analar klýby nátıjeli jumys isteıdi. Urpaq taǵdyryna alańdaǵan ata-analar «Kıeli shańyraq» dep atalatyn analar mektebine jıi soǵyp, óz oılarymen bólisedi. Bar ynta bala tárıbesine arnalǵan. Jas quraqtaı jaıqalyp ósip kele jatqan oqýshy qyzdarǵa ózderi biletin ómirlik máni zor kásipti úıretýden jalyǵatyn emes. Kóńilderi qalap atqaratyn sharýa – tigin tigý. Burynǵydaı emes, 12 jańa elektr tigin mashınasynda jumys isteý – jan raqaty. Aqkól mektepterinde bilim alatyn 12 aýyldyń balalary ınternatta oqyp júr. Oqýshy balalarǵa barlyq jaǵdaı jasalǵan. Aldaǵy oqý jylynda oqýshylar sany kóbeıe túsýi ábden múmkin. Aýyl balalary aýdan ortalyǵyndaǵy bar múmkindikti paıdalanyp jatyr.
Bilmekke qushtar balalar qamqorlyq qushaǵyna da, memlekettiń jan jadyratar janashyr mereıiniń arqasynda baqytqa bólenip, ósip keledi. El erteńiniń qamy búgin jan-jaqty oılastyrylyp, bar bala balapandaı baptalyp jatsa, tamasha emes pe?
Aqmola oblysy