Bıyl 1 shildeden bastap memleket suıytylǵan munaı gazynyń (SMG) baǵasyn kóterýdi josparlap otyr. Tıisti buıryq jobasyn Energetıka mınıstrligi «Ashyq quqyqtyq normalar» portalynda jarııalady. Mınıstrlik bul sheshimdi qabyldaýdyń mańyzyn túsindirip ótti.
«Birinshiden, búginde suıytylǵan munaı gazynyń baǵasy ony óndirýdiń ózindik qunynan áldeqaıda tómen. Osylaısha, SMG óndirisiniń ózindik quny tonnasyna 60 myńnan 70 myńǵa kóteriledi. Al óndirýshi zaýyttar úshin aǵymdaǵy shektik kóterme baǵa tonnasyna 40 320 teńgeni quraıdy. Aqyrynda óndirilgen gazdyń ár tonnasynan zaýyttar 20-30 myń teńge shyǵynǵa ushyraıdy.
Ekinshiden, «Jyldan-jylǵa SMG-ny tutyný kórsetkishiniń kúrt ósýi baıqalady. Byltyr ǵana elimizde gaz tutyný 2022 jylmen salystyrǵanda 400 myń tonna nemese 28%-ǵa ósken. 2022 jyly SMG-ny tutyný kólemi – 1,8 mln, 2023 jyly 2,2 mln tonnany quraǵan. Tutynýdyń ósýi men tómen baǵa saldarynan oryn alǵan rentabeldi emes óndiris otynnyń osy túrin óndirýdiń tómendeýine, aımaqtardaǵy tapshylyqqa ákep soqty. Qazirgi otynǵa degen tapshylyq deńgeıi shamamen 20-25%-ǵa jetedi», dep habarlady mınıstrlik.
Úshinshi sebep – SMG baǵasy odan ári tejelse, otandyq óndirýshi kásiporyndarǵa ishki naryqtaǵy suranysty qanaǵattandyrý úshin óndiris kólemin ulǵaıtý múmkindigi bolmaıdy. Sondyqtan zaýyttar SMG óndirýge degen qyzyǵýshylyqty joǵaltyp, tıimdirek ónimderge kóship júr. Investorlar da osyndaı sebepterden bul salaǵa ınvestısııa salýǵa qulyqsyz.
Tórtinshiden, SMG-ǵa eń tómen baǵalar Qazaqstanda 54-86 teńge aralyǵynda qalyptasqan. Salystyratyn bolsaq: Reseıde bir lıtr gazdyń baǵasy – 132 teńge, Ázirbaıjanda – 171 teńge, al Tájikstanda 273 teńge turady. Sarapshylardyń boljamyna súıensek, 2024 jyldyń ózinde ishki naryqtaǵy tutyný kólemi taǵy 200 myń tonnaǵa artyp, 2,4 mıllıon tonnany quraıdy eken. Bul rette gaz tapshylyǵy 30-40%-ǵa deıin jetýi múmkin.
«О́ndiris oryndary suıytylǵan gazdy óndirý deńgeıin ustap turý úshin birneshe ret saýal qoıyp, baǵany túzetý týraly ótinishter joldady. Joǵaryda aıtylyp ketken táýekelderdiń aldyn alý úshin 1 shildeden bastap suıytylǵan munaı gazynyń baǵasyn túzetýdi josparlap otyrmyz. Suıytylǵan munaı gazynyń tonnasyna shekti kóterme baǵa 45 158 teńgeni (buryn – 40 320 teńge) quraıtyn bolady. Bólshek saýdadaǵy shekti baǵa da azdap ósedi – aımaqqa baılanysty lıtrine 5 teńgeden 8 teńgege deıin», delingen habarlamada.
Ásem Janatova,
L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ-dyń 2-kýrs stýdenti